Η υποστήριξη που παρέχει η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν προς τις χώρες με τις οποίες διατηρεί στενές σχέσεις αποδεικνύεται πως έχει σαφή όρια, και το Ιράν φαίνεται να το αντιλήφθηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.
Την ώρα που η Τεχεράνη δεχόταν εκτεταμένα πλήγματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, επικοινώνησε με τη Μόσχα αναζητώντας στήριξη. Ο Ρώσος ομόλογός του, Σεργκέι Λαβρόφ, περιορίστηκε -σύμφωνα με τη ρωσική ανακοίνωση- σε εκφράσεις συμπάθειας και λεκτική υποστήριξη. Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωνε πως ο ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια των επιθέσεων. Η αντίδραση του Πούτιν περιορίστηκε σε καταδίκη της ενέργειας, την οποία χαρακτήρισε «κυνική δολοφονία», κάνοντας και μια αναφορά στο «διεθνές δίκαιο» και την «κατάφωρη παραβίασή του».
Για την Τεχεράνη, όμως, η ρωσική στάση δεν φαίνεται να αποτέλεσε απόλυτη έκπληξη. Αντιθέτως, εντάσσεται σ’ ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: η Μόσχα προβάλλει τον εαυτό της ως βασικό πυλώνα ενός «πολυπολικού κόσμου» που αντιστέκεται στην αμερικανική κυριαρχία, όμως όταν οι σύμμαχοί της βρίσκονται σε κρίσιμη θέση, η ρωσική βοήθεια που έρχεται είναι κυρίως… ρητορική.
Πριν το Ιράν, ήταν η Βενεζουέλα και η Συρία που περίμεναν μάταια τη ρωσική βοήθεια
Η περίπτωση του Ιράν θυμίζει ανάλογα παραδείγματα του παρελθόντος. Ο Σύρος πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ διαπίστωσε ότι ακόμη και η στενή σχέση με το Κρεμλίνο δεν διασφαλίζει απόλυτα τη σταθερότητα ενός καθεστώτος, όταν οι αντικαθεστωτικοί έφτασαν μέχρι τη Δαμασκό. Αντίστοιχα, ο πρώην πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, μετά τη σύλληψή του στο Καράκας και τη μεταφορά του στη Νέα Υόρκη για να δικαστεί, δεν είδε τη Μόσχα να προχωρά σε ουσιαστικές κινήσεις βοήθειας, πέρα από ορισμένες δηλώσεις συμπαράστασης.
Σημειώνεται ότι παρά τη στρατηγική συμφωνία συνεργασίας που υπέγραψαν Ρωσία και Ιράν τον Απρίλιο του 2025, δεν υπήρξε -όπως διαπιστώθηκε επί του πεδίου- κάποια πρόβλεψη για αμοιβαία στρατιωτική άμυνα. Ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Αντρέι Ρουντένκο είχε διευκρινίσει, πάντως, ενώπιον της ρωσικής Δούμας ότι η συμφωνία δεν συνιστά στρατιωτική συμμαχία. Έτσι, παρότι η Τεχεράνη είχε ενισχύσει τη Μόσχα με drones τύπου Shahed και πυραυλικά συστήματα για τον πόλεμο στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο δεν έδειξε διάθεση να εμπλακεί ενεργά..
Ανάλογη ήταν η ρωσική στάση και στην 12ήμερη σύγκρουση Ιράν-Ισραήλ το προηγούμενο καλοκαίρι: περιορίστηκε σε δηλώσεις και συμβολικές κινήσεις, όπως κοινές ναυτικές ασκήσεις στον Κόλπο του Ομάν, χωρίς ουσιαστική στρατιωτική στήριξη. Ακόμη και η πρόταση της Μόσχας να φιλοξενήσει ιρανικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου σε ρωσικό έδαφος έμεινε σε επίπεδο διπλωματικής πρόθεσης, μετά και το αμερικανικό μπλόκο στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης.
Ο ρεαλισμός του Πούτιν
Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με το Politico, αντανακλά τον ρεαλισμό του Πούτιν. Αναμφίβολα, πάντως, η μη στρατιωτική παρέμβαση υπέρ του Ιράν πλήττει την εικόνα της Ρωσίας ως αξιόπιστου συμμάχου. Ωστόσο, στο εσωτερικό της χώρας, η ηγεσία επιχειρεί να αξιοποιήσει τα γεγονότα, ενισχύοντας το αφήγημα περί «δυτικής επιθετικότητας». Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Μεντβέντεφ, στενού συνεργάτη του Πούτιν και πρώην προέδρου της Ρωσίας, ο οποίος κατηγόρησε τον Αμερικανό πρόεδρο πως οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν λειτούργησαν ως προπέτασμα καπνού πριν από τις συντονισμένες επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στην Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις της ασιατικής χώρας.
Το ερώτημα που προκύπτει, πλέον, είναι αν οι εναπομείναντες εταίροι της Μόσχας θα εξακολουθήσουν να τη βλέπουν ως αντίβαρο στην αμερικανική ισχύ ή αν θα θεωρήσουν πως, στις πιο κρίσιμες στιγμές, η ρωσική στήριξη εξαντλείται σε δηλώσεις συμπαράστασης χωρίς πρακτικό αντίκρισμα (οικονομικό και στρατιωτικό).
