Η πρώτη φάση των ιρανικών επιθέσεων μετά την έναρξη των εχθροπραξιών χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και περιορισμένων πυραυλικών πληγμάτων, μια τακτική που γεννά ερωτήματα για το αν πρόκειται για προσεκτικά σχεδιασμένη στρατηγική ή για αποτέλεσμα διαταραχής και προβλημάτων στη δομή διοίκησης.
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν τα drones τύπου Shahed-136, γνωστά και ως «καμικάζι», τα οποία χρησιμοποιούνται σε διαδοχικά, διακοπτόμενα κύματα. Τα συγκεκριμένα συστήματα, που ουσιαστικά λειτουργούν ως απλοποιημένοι πύραυλοι cruise μίας χρήσης, συνοδεύονται από μικρότερης κλίμακας επιθέσεις με βαλλιστικά όπλα.
Η επιλογή αυτή ενδέχεται να αντανακλά δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Από τη μία, τα πρώτα πλήγματα των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ισραήλ κατά της ιρανικής ηγεσίας μπορεί να αποδυνάμωσαν την κεντρική διοίκηση, αναγκάζοντας τους διοικητές στο πεδίο να ενεργούν με μεγαλύτερη αυτονομία.
Το σχέδιο των Ιρανών
Από την άλλη, η χρήση φθηνών και πολυάριθμων μέσων θα μπορούσε να αποτελεί συνειδητή προσπάθεια εξάντλησης ή αποπροσανατολισμού της εχθρικής αντιαεροπορικής άμυνας πριν από ενδεχόμενα βαρύτερα πλήγματα.
Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η τακτική «κορεσμού» μπορεί να στοχεύει στην κατανάλωση αναχαιτιστικών πυραύλων. Κανένα σύστημα αεράμυνας δεν είναι απόλυτα αποτελεσματικό, ενώ η μαζική εκτόξευση drones αυξάνει στατιστικά τις πιθανότητες διείσδυσης.
Ήδη, παρά την παρουσία αμερικανικών πλοίων με δυνατότητες αντιπυραυλικής άμυνας και συστημάτων Patriot και THAAD σε χερσαίες βάσεις, αρκετά ιρανικά όπλα κατάφεραν να πλήξουν στόχους στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Που είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν;
Η εικόνα περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι η Ιράν φαίνεται να αποφεύγει, μέχρι στιγμής, επιθέσεις με ισχυρούς βαλλιστικούς πυραύλους κατά αμερικανικών ναυτικών ή πολιτικών πλοίων, καθώς και κατά κρίσιμων εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, διαθέτει υποβρύχια, ταχύπλοα με αντιαρματικούς και αντιαεροπορικούς πυραύλους, καθώς και θαλάσσιες νάρκες, διατηρώντας έτσι σημαντικά περιθώρια κλιμάκωσης.
Η εκτεταμένη χρήση των drones Shahed-136 μπορεί επίσης να εξηγείται από πρακτικούς λόγους. Τα drones είναι μικρότερα, ευκολότερα στη μεταφορά και πιο δύσκολο να εντοπιστούν σε σύγκριση με βαλλιστικούς πυραύλους και τις σχετικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης και εκτόξευσης, οι οποίες αποτελούν προτεραιότητα για τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα.
Οχήματα που μεταφέρουν drones μπορούν να διασπείρονται και να αποκρύπτονται πιο εύκολα, διατηρώντας επιχειρησιακή ευελιξία.
Προμελετημένη καθυστέρηση και αποκέντρωση
Παράλληλα, η αποκέντρωση της διοίκησης ενδέχεται να ήταν προμελετημένη. Εκτιμάται ότι η Τεχεράνη είχε λόγους να θεωρεί πιθανή μια απόπειρα «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας της και ίσως να προετοίμασε εναλλακτικές αλυσίδες εντολών, επιτρέποντας σε τοπικούς διοικητές να πλήττουν στόχους ευκαιρίας βάσει προκαθορισμένων σχεδίων.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, είναι ήδη ορατές. Βάσεις στην περιοχή του Κόλπου έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, ενώ το US Central Command ανακοίνωσε απώλειες Αμερικανών στρατιωτικών κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Παρά τη μετακίνηση προσωπικού και εξοπλισμού από ευάλωτες εγκαταστάσεις, οι υλικές καταστροφές σε ορισμένες περιπτώσεις χαρακτηρίζονται σημαντικές.
Κλιμάκωση ή διπλωματία
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι αν τα κύματα των φθηνών drones αποτελούν το κύριο εργαλείο της ιρανικής στρατηγικής ή απλώς το προοίμιο για πιο εκτεταμένες και καταστροφικές επιχειρήσεις. Εκτός αν πειστεί η ιρανική ηγεσία να πάει σε ουσιαστικές συνομιλίες για να αποφύγει περαιτέρω καταστροφή πολύτιμων υποδομών της.
Σε κάθε περίπτωση, η μέχρι τώρα εικόνα αποκαλύπτει μια σύγκρουση όπου η τεχνολογική απλότητα συνδυάζεται με επιχειρησιακή πολυπλοκότητα, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα ασταθές και απρόβλεπτο περιβάλλον ασφαλείας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
