Συναγερμός σήμανε τα ξημερώματα της Δευτέρας στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου, μετά από επίθεση ιρανικού drone τύπου Shahed 136. Σύμφωνα με κυπριακά ΜΜΕ, από το χτύπημα προκλήθηκαν μικρές υλικές ζημιές στον αεροδιάδρομο της βάσης, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί. Παράλληλα, η κρατική τηλεόραση ανέφερε και δεύτερο ιπτάμενο αντικείμενο, το οποίο αναχαιτίστηκε επιτυχώς.
Το Shahed 136, γνωστό και ως το «Καλάσνικοφ της Τεχεράνης», είναι ένα θανατηφόρο drone μακράς εμβέλειας, φθηνό (κοστίζει περίπου 20.000 δολάρια), μαζικής παραγωγής και έτοιμο για εξαγωγή σε ζώνες συγκρούσεων όπου το Ιράν έχει στρατηγικό συμφέρον. Το drone αναπτύσσει ταχύτητα έως 185 χλμ./ώρα και ο θόρυβος που παράγει μοιάζει με χορτοκοπτική μηχανή, γεγονός που το καθιστά ήδη γνώριμο στους Ουκρανούς, οι οποίοι δέχονται συνεχείς επιθέσεις από ιρανικής κατασκευής drones που χρησιμοποιούνται από τη Ρωσία.
Τι είναι το Shahed 136
Η έκρηξη στην αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου υλοποιήθηκε από drones καμικάζι. Το HESA Shahed 136 είναι ιρανικής σχεδίασης μη επανδρωμένο αεροσκάφος-καμικάζι, συχνά αποκαλούμενο «loitering munition» ή «one-way attack drone», δηλαδή ένας συνδυασμός drone και κατευθυνόμενου πυραύλου κρούσης.
Το drone διαθέτει τριγωνικό σώμα μήκους περίπου 3,5 μέτρων, άνοιγμα φτερών 2,5 μέτρων, ζυγίζει περίπου 200 κιλά και μεταφέρει πολεμικό φορτίο 40-50 κιλών στην άκρη της ατράκτου του. Το σύστημα πλοήγησής του βασίζεται σε GNSS/GPS και αδρανειακά συστήματα (INS), επιτρέποντας προγραμματισμένη αυτόνομη πτήση προς προκαθορισμένο στόχο. Λόγω του σχεδιασμού του, θεωρείται περισσότερο πυρομαχικό ενιαίας χρήσης παρά UAV με δυνατότητα επιστροφής.
Κατά την εκτόξευση από σταθερούς ή κινητούς φορείς, το Shahed 136 προσεγγίζει και συγκρούεται στον στόχο, προκαλώντας έκρηξη και καταστροφές σε υποδομές ή εγκαταστάσεις.
Drone Shahed 136© Facebook / Voice of America
Επιχειρησιακές δυνατότητες του Shahed 136
- Μεγάλη εμβέλεια και αυτονομία: Μπορεί να καλύψει αποστάσεις έως και 1.000 χλμ., χωρίς ανατροφοδότηση, καθιστώντας το ικανό να πλήττει απομακρυσμένους στόχους.
- Επίθεση σε σμήνη: Δεκάδες ή και εκατοντάδες drones μπορούν να εκτοξευτούν ταυτόχρονα, υπερφορτώνοντας τα αντιπυραυλικά και αντιαεροπορικά συστήματα του εχθρού.
- Χαμηλό κόστος: Η παραγωγή του είναι φθηνότερη από αντίστοιχα πυραυλικά συστήματα, επιτρέποντας την ευρεία χρήση του.
- Ευελιξία εκτόξευσης: Μπορεί να εκτοξευθεί από σταθερές ράμπες, φορητές μονάδες πάνω σε οχήματα ή προσωρινά διαμορφωμένους χώρους, δυσχεραίνοντας την πρόληψη πριν από την επίθεση.
Σημειώνεται ότι ορισμένες μεταγενέστερες εκδόσεις διαθέτουν μικρά υπολογιστικά συστήματα και κάμερες, βελτιώνοντας τις δυνατότητες αναγνώρισης και στόχευσης.
Το χτύπημα στην Κύπρο
Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες από κύκλους ασφαλείας, το χτύπημα στην αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου πιθανότατα προκλήθηκε από Shahed 136, υπογραμμίζοντας ότι τέτοια drones έχουν ξεπεράσει το πεδίο των περιφερειακών συγκρούσεων και έχουν εκτεθεί σε ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Τα drones αυτού του τύπου χρησιμοποιούνται για παραβίαση ζωνών ελέγχου εναέριου χώρου και πρόσβαση σε αντιαεροπορικά συστήματα, δίνοντας τη δυνατότητα σε κρατικούς ή μη κρατικούς φορείς να πλήξουν στρατηγικές εγκαταστάσεις με χαμηλό κόστος και υψηλή επιτυχία. Το Shahed 136 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταβολής του σύγχρονου πολέμου, όπου μη επανδρωμένα όπλα χαμηλού κόστους και μεγάλης εμβέλειας μπορούν να επηρεάσουν επιχειρησιακά σχέδια και να δοκιμάσουν ακόμα και ανεπτυγμένα συστήματα άμυνας.
Επιχειρησιακό μοντέλο και διεθνής χρήση
Τα Shahed 136 δεν είναι απλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτήρησης, αλλά όπλα μιας χρήσης, γνωστά διεθνώς ως «loitering munitions» ή drones αυτοκαταστροφικής πρόσκρουσης. Πετούν προς τον στόχο με προγραμματισμένη πορεία, «περιφέρονται» αν χρειαστεί και συγκρούονται για να πυροδοτήσουν την πολεμική κεφαλή.
Αυτό το μοντέλο χρήσης τα καθιστά ιδανικά για επιθέσεις κορεσμού, όπου κύματα φθηνών drones εξαντλούν ραντάρ, πυρομαχικά και τις αντοχές της αντιαεροπορικής άμυνας. Η λογική «φθηνά, μαζικά, επίμονα» αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της στρατηγικής τους.
Τα Shahed έχουν χρησιμοποιηθεί διεθνώς: στην Ουκρανία από τη Ρωσία, στο Ισραήλ κατά την ιρανική επίθεση του Απριλίου 2024, στο Ιρακινό Κουρδιστάν από τους Φρουρούς της Επανάστασης, και στην Υεμένη/Ερυθρά Θάλασσα μέσω των Χούθι. Αυτό δείχνει ότι τέτοια drones αποτελούν πλέον εργαλείο παγκόσμιου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος και στρατηγικής απειλής.
