Το σχέδιο που φέρεται να εκπόνησε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, μαζί με κορυφαίους στρατιωτικούς διοικητές, αποτυπώνει -σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στο καθεστώς- μια στρατηγική ελεγχόμενης αποσταθεροποίησης, με στόχο να μεταφερθεί το κόστος της σύγκρουσης πέρα από τα ιρανικά σύνορα. Ήδη, το πετρέλαιο βάζει πλώρη για τα 100 δολάρια το βαρέλι, την ώρα που το φυσικό αέριο συνεχίζει το ράλι ανόδου, με νέο άλμα 30% στις διεθνείς αγορές. Βασική επιδίωξη ήταν να προκληθούν αναταράξεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, να διαταραχθούν οι διεθνείς ενεργειακές ροές και να αυξηθεί η πίεση προς ΗΠΑ και Ισραήλ, ώστε να αναθεωρήσουν τη στρατιωτική τους στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Όπως αποκαλύπτουν οι Financial Times, ο σχεδιασμός άρχισε να ξεδιπλώνεται μετά τον καταστροφικό 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου, όταν η Τεχεράνη βρέθηκε αντιμέτωπη με εκτεταμένα πλήγματα από Ισραήλ και ΗΠΑ, με αμερικανικά βομβαρδιστικά να διαλύουν μεταξύ άλλων τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της μέσα στα βουνά. Παράλληλα, αυτή η πολεμική σύρραξη άφησε πίσω της σοβαρά κενά στην ηγεσία, καθώς ανώτατα στελέχη έχασαν τη ζωή τους.
Εξ ου και η δολοφονία Χαμενεΐ στο πρώτο κύμα επιθέσεων στην ιρανική πρωτεύουσα δεν έχει ανακόψει την εφαρμογή του νέου σχεδίου, όπου η αλλαγή προσώπων στη λήψη αποφάσεων σε στρατό, ναυτικό και αεροπορία γίνεται αυτόματα, με τους χαμηλόβαθμους αξιωματικούς να ακολουθούν πιστά το πλάνο Χαμενεΐ.
Τι προβλέπει το σχέδιο Χαμενεΐ για το Ιράν και τη Μέση Ανατολή
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σχέδιο προέβλεπε στοχευμένες επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές στον τουρισμό (σ.σ. αεροδρόμια) στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου. Η λογική ήταν ξεκάθαρη: εφόσον η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεχόταν υπαρξιακή απειλή, θα απαντούσε διευρύνοντας το πεδίο της σύγκρουσης. «Όταν παραβιάζονται οι κόκκινες γραμμές μας, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε σαν να μη συμβαίνει τίποτα», φέρεται να δήλωσε πηγή με γνώση των εσωτερικών διεργασιών στην Τεχεράνη, η οποία είχε ετοιμάσει αναλυτικό οδηγό με συγκεκριμένα βήματα και κινήσεις αντίδρασης.
Η κλιμάκωση έγινε αισθητή με το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα, όταν ιρανικά drones έπληξαν εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Κατάρ και στόχους στη Σαουδική Αραβία. Η διακοπή παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από την Ντόχα (σ.σ. παγκόσμιος παίκτης στην αγορά) προκάλεσε άμεση άνοδο στις διεθνείς τιμές ενέργειας, ενώ η ναυσιπλοΐα που περνά από τα Στενά του Ορμούζ επιβραδύνθηκε δραστικά, εντείνοντας τις ανησυχίες για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Παράλληλα, επιθέσεις σημειώθηκαν σε στόχους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Κουβέιτ και το Ιράκ, με πλήγματα σε ξενοδοχεία, λιμάνια και αεροδρόμια. Τα ιρανικά χτυπήματα στόχευαν (κατά κύριο λόγο) τις αμερικανικές βάσεις, ωστόσο υπήρξαν περιπτώσεις που συντρίμμια από τις αναχαιτίσεις πυραύλων έπεσαν σε κατοικημένες ζώνες, σκορπώντας παράλληλα τον τρόμο σε κατοίκους και επισκέπτες.
Χτυπήματα από Ιράν και μετά την εξόντωση της ανώτατης ηγεσίας
Ιδιαίτερο βάρος, όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, δόθηκε στην αποκέντρωση της στρατιωτικής διοίκησης. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι οι μονάδες επιχειρούν πλέον με μεγαλύτερη αυτονομία, βάσει γενικών οδηγιών που είχαν δοθεί εκ των προτέρων. Η προσέγγιση αυτή θεωρείται απάντηση στα διδάγματα του πολέμου του Ιουνίου, όταν η ισραηλινή διείσδυση στις ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχε επιτρέψει στοχευμένες δολοφονίες ανώτατων διοικητών.
Σε αντίθεση με την προηγούμενη σύγκρουση, όπου η Τεχεράνη περιόρισε τα αντίποινα, αυτήν τη φορά ενεργοποιήθηκαν και σύμμαχες οργανώσεις. Η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες προς το βόρειο Ισραήλ και έστειλε drones στις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, ενώ ένοπλες ομάδες στο Ιράκ στοχοποίησαν αμερικανικές εγκαταστάσεις. Η δυναμική αυτή ενισχύει τον κίνδυνο γενικευμένου περιφερειακού πολέμου, σενάριο που πολλοί αναλυτές φοβούνταν ήδη από την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, με το λουτρό αίματος στο μουσικό φεστιβάλ στην έρημο και τις σφαγές στα ισραηλινά κιμπούτς.
Ο αναλυτής του International Institute for Strategic Studies, Εμίλ Χοκάγιεμ, επισημαίνει ότι η σύγκρουση αποκτά δική της δυναμική, χωρίς σαφές πλαίσιο εξόδου. Αντίστοιχα, η ερευνήτρια του RUSI Μπουρτζού Οζτσελίκ κάνει λόγο για ένα «εφιαλτικό σενάριο» που η διεθνής κοινότητα προσπαθούσε να αποφύγει. Ήδη, ο Ιρανός πολιτικός Άλι Λαριτζανί, ο οποίος λύνει και δένει στα ανώτατα κλιμάκια διοίκησης, διαμηνύει ότι η χώρα είναι προετοιμασμένη για πόλεμο μακράς διάρκειας. Σημειώνεται ότι την επιχειρησιακή ευθύνη στο Ιράν διατηρούν οι Φρουροί της Επανάστασης, υπό τον υποστράτηγο Αχμάντ Βαχιντί, με αντικαταστάτες να είναι ήδη σε ετοιμότητα να αναλάβουν εφόσον χρειαστεί.
Πλέον, το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή, αλλά πόσες ακόμη χώρες θα βρεθούν παγιδευμένες σε μια αναμέτρηση χωρίς ξεκάθαρο ορίζοντα λήξης. Και όλα αυτά, την ώρα που τα καύσιμα έχουν ήδη αρχίσει να παίρνουν την ανιούσα, με τον πόλεμο στο Ιράν και τα χτυπήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Περσικό (σε συνδυασμό με τον εγκλωβισμό πλοίων πριν και μετά τα Στενά του Ορμούζ), βάζουν «φωτιά» στις τιμές στην αντλία και στην ενέργεια, αναζωπυρώνοντας τον κίνδυνο για πληθωριστικές πιέσεις σε Ευρώπη και ΗΠΑ.
