Αντιμέτωπες με το δαιδαλώδες και περίπλοκο σύστημα της θρησκευτικής δικτατορίας του Ιράν είναι οι ΗΠΑ και ειδικότερα η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο κύβος ερρίφθη για τη διαδοχή του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο πρωτότοκος γιος του Χαμενεΐ είναι ο επικρατέστερος υποψήφιος για να αναλάβει τα ηνία στο Ιράν, με την τελική απόφαση να αναμένεται την επόμενη εβδομάδα.
Ωστόσο, τα ερωτήματα για τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, όπως αναφέρουν σε αναλύσεις τους τo BBC και το Bloomberg, είναι πολλά. Χωρίς σημαντικά ιερατικά προσόντα, με βάση τους κανονισμούς και το καταστατικό των μουλάδων, η επιλογή Μοτζτάμπα μπορεί να έχει έντονα συμβολικό χαρακτήρα μετά τον θάνατο του πατέρα του, ωστόσο εντείνει την ανησυχία στη Δύση ότι πρόκειται για ένα «ελεγχόμενο πρόσωπο» από τους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι συνεχίζουν να έχουν τον πρώτο λόγο στα πράγματα.
Σημειώνεται ότι με βάση το καταστατικό του Ιράν, δεν υπάρχει κληρονομική διαδοχή, εξ ου και ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ήταν outsider στα σενάρια διαδοχής σε σύγκριση με ονόματα όπως ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και πρώην σύμβουλος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, Αλί Λαριτζάνι.
Ήδη, πάντως, το Ισράηλ έκανε πράξη την απειλή του για τον διάδοχο του Χαμενεΐ, εξαπολύοντας επίθεση κατά του Μοτζτάμπα. Σύμφωνα με το Reuters, ο νέος ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν επέζησε της επίθεσης.
Τα αόρατα νήματα εξουσίας στο καθεστώς των Αγιατολάχ στο Ιράν
Την ώρα που ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι υπάρχει ξεκάθαρο σχέδιο για το Ιράν και για το πόσο θα κρατήσει ο πόλεμος, οι αποκεντρωμένοι μηχανισμοί αποφάσεων στην Τεχεράνη δείχνουν να έχουν θέσει σε εφαρμογή το μυστικό σχέδιο Χαμενεΐ στην περίπτωση πολέμου με Ισραήλ και ΗΠΑ. Λίγες ώρες μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, του υπουργού Άμυνας, του επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης και δεκάδων άλλων ηγετικών στελεχών στους μαζικούς βομβαρδισμούς ΗΠΑ-Ισραήλ το πρωί του περασμένου Σαββάτου, ένα από τα μέλη της προσωρινής κυβέρνησης ξεκαθάρισε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα ότι ο πόλεμος συνεχίζεται βάσει σχεδίου, για όσο χρειαστεί. Λίγα 24ωρα μετά, υπήρξε μήνυμα από το υπουργείο Άμυνας του Ιράν, σύμφωνα με το οποίο η Τεχεράνη δεν έχει χρησιμοποιήσει ακόμα τα πιο εξελιγμένα οπλικά συστήματα κατά αμερικανικών και ισραηλινών στόχων.
Αμέσως μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά χτυπήματα, το Ιράν έθεσε σε εφαρμογή τη στρατηγική χάους στη Μέση Ανατολή: Μπαράζ επιθέσεων στα πλούσια κράτη του αραβικού κόσμου, με ιρανικά drones να χτυπούν κτίρια και ενεργειακές υποδομές. Μεταξύ άλλων η Τεχεράνη χτύπησε διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας και εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο Κατάρ, την ώρα που το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ οδήγησε σε κατακόρυφη άνοδο των τιμών. Ήδη, πάντως, διεθνείς αναλυτές κάνουν λόγο για «κίνηση τακτικής», σχολιάζοντας τις πληροφορίες του Bloomberg, νωρίτερα το πρωί, σύμφωνα με τις οποίες η Τεχεράνη έκανε κρούση προς την Ουάσιγκτον για έναρξη συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου. Σημειώνεται ότι η πληροφορία αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 7% των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου (σ.σ. κάτω από 50 ευρώ η μεγαβατώρα) μέσα σε μια ώρα περίπου.
Ο σκιώδης ρόλος Λαριτζάνι
Για την «επόμενη ημέρα» στο Ιράν ο Τραμπ βλέπει «τρεις πολύ καλές επιλογές», ωστόσο η Τεχεράνη δεν φαίνεται διατεθειμένη να ακολουθήσει τις επιταγές της αμερικανικής διπλωματίας. Η πρόσφατη περίπτωση της Βενεζουέλας -όπου η υπόλοιπη ηγεσία παρέμεινε άθικτη μετά τη σύλληψη Μαδούρο, με την προϋπόθεση ότι θα συνεργάζεται με τις ΗΠΑ- δεν φαίνεται να «κουμπώνει» στο καθεστώς της Τεχεράνης, όπου οι «Φρουροί της Επανάστασης» συνεχίζουν να έχουν τον πρώτο λόγο.
Πηγές της γερμανικής FAZ στην Κωνσταντινούπολη αποκάλυψαν ότι μετά την έναρξη των συντονισμένων επιθέσεων Ισραήλ-ΗΠΑ στο Ιράν υπήρξε επικοινωνία μέσω των διαμεσολαβητών στο Ομάν που, όμως, απέτυχε. Ο Γραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, Αλί Λαριτζάνι, έγραψε στην πλατφόρμα Χ: «Δεν θα διαπραγματευτούμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες». Αργότερα πρόσθεσε ειρωνικά ότι ο Τραμπ είχε βυθίσει την περιοχή σ’ έναν «άσκοπο πόλεμο» με τις «επιθυμίες» του. «Ο Λαριτζάνι δεν είναι τυχαίος: είναι ο νέος ισχυρός άνδρας στην Τεχεράνη», γράφει η Faz. Και πια ο Τραμπ, όπως δήλωσε τη Δευτέρα, εκτιμά ότι ο πόλεμος με το Ιράν -ο οποίος χαρακτηρίστηκε ως «προληπτικός» από το Ισραήλ- θα διαρκέσει τέσσερις με πέντε εβδομάδες.
Οι δεσμεύσεις ενός «ειρηνοποιού» και η παγίδα του πολέμου
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγορούσε προ 15ετίας τον Μπάρακ Ομπάμα ότι ως πρόεδρος των ΗΠΑ θα οδηγούσε τη χώρα σε πόλεμο με το Ιράν. Στην προεκλογική εκστρατεία του 2016 είχε πει ότι η Χίλαρι Κλίντον προασπίζει την παγκοσμιοποίηση αντί για τον αμερικανισμό. Όταν κέρδισε τότε τις προεδρικές εκλογές είχε δηλώσει ότι «θα σταματήσουμε να προσπαθούμε να ανατρέπουμε καθεστώτα για τα οποία δεν ξέρουμε τίποτα και με τα οποία δεν θα έπρεπε να έχουμε καμία σχέση». Στην προεκλογική εκστρατεία του 2024 είχε ισχυριστεί ότι η υποψήφια των Δημοκρατικών, Κάμαλα Χάρις, θα οδηγούσε τις ΗΠΑ σε Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την έναρξη της δεύτερης θητείας, ο Αμερικανός πρόεδρος διεκδικούσε με σθένος το Νόμπελ Ειρήνης, ισχυριζόμενος ότι ως ειρηνιστής έχει τερματίσει 7 πολέμους.
Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ δεν κατάφερε ούτε να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία παρά το γεγονός ότι είχε υποσχεθεί πως μπορεί να το επιτύχει μέσα σε 24 ώρες, ενώ έναν χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης προεδρικής θητείας του άνοιξε ένα από τα μεγαλύτερα μέτωπα στη Μέση Ανατολή. Οι συντονισμένες πυραυλικές επιθέσεις ΗΠΑ-Ισράηλ εναντίον της Τεχεράνης έχουν προκαλέσει αντίποινα εκ μέρους του Ιράν. Οι ένοπλες δυνάμεις της Τεχεράνης δεν έστρεψαν τα πυρά τους μόνο στο Ισραήλ, αλλά έβαλαν στο στόχαστρο και τις αραβικές χώρες, όπως Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, Κατάρ, Κουβέιτ, ΗΑΕ, Ομάν, Ιράκ, Ιορδανία και Κύπρο. Αφορμή οι αμερικανικές βάσεις, ωστόσο η πραγματική επιδίωξη είναι η στρατηγική πρόκλησης περιφερειακού χάους, προκειμένου να αναγκαστούν ΗΠΑ και Ισραήλ να σταματήσουν τον πόλεμο, δεχόμενοι πιέσεις από την ενεργειακή κρίση και την αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεις σε Ευρώπη και Αμερική.
Πώς φθάσαμε στην εκλογή Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, πληροφορίες των Financial Times, αποκάλυψαν ότι ο Χαμενεΐ, είχε αφήσει σαφείς οδηγίες στους υφιστάμενους του για τη διαδοχή του αλλά και στρατηγικά σχέδια για την πρόκληση μιας ευρείας αναταραχής στη Μέση Ανατολή και στις διεθνείς αγορές. Μετά τον αποδεκατισμό της υψηλής ηγεσίας, ορίστηκε επίσημα μια τριμελής προσωρινή κυβέρνηση με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τους σκληροπυρηνικούς κληρικούς Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ και Αλιρεζά Αραφί. Ο Ετζεΐ είναι επικεφαλής της Δικαιοσύνης και ο Αραφί είναι εκπρόσωπος του Συμβουλίου των Κηδεμόνων. Οπότε το καθεστώς του Ιράν, παρά τα εκτεταμένα πλήγματα του Ισραήλ και των ΗΠΑ, επέδειξε έτοιμα αντανακλαστικά, με ξεκάθαρες γραμμές για τη μετάβαση της εξουσίας σε συνθήκες πολέμου.
Πληροφορίες θέλουν τον Λαριτζάνι να κινεί τα νήματα μαζί με τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι δύο άνδρες είναι βαθιά δικτυωμένοι στον ιρανικό κρατικό μηχανισμό. Εδώ και δεκαετίες κατέχουν ηγετικές θέσεις και τους ενώνει ένα κοινό συμφέρον: η επιβίωση του καθεστώτος των Αγιατολάχ. Ο αδελφός του Λαριτζάνι, Σαντένγκ ήταν επικεφαλής της δικαιοσύνης και κατά καιρούς θεωρούνταν πιθανός διάδοχος του Χαμενεΐ. Ο ίδιος ο Λαριτζάνι έκανε καριέρα στους «Φρουρούς της Επανάστασης» και αργότερα έγινε επικεφαλής της κρατικής ραδιοφωνίας, πρόεδρος του κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής για τα πυρηνικά, αποκαλύπτει η FAZ.
Ο Γκαλιμπάφ, εν τω μεταξύ, προέρχεται από τον μηχανισμό ασφαλείας. Ήταν αρχηγός της αστυνομίας και της πολεμικής αεροπορίας των «Φρουρών της Επανάστασης». Αργότερα απέκτησε φήμη ως δήμαρχος της Τεχεράνης. Κι όμως, όλα αυτά τα ονόματα έμειναν πίσω από τον γιο του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, ο οποίος παρέλαβε τελικά το δαχτυλίδι της διαδοχής.
