Στον πόλεμο του Ιράν και στην κρίση στη Μέση Ανατολή υπάρχει μια κρίσιμη μεταβλητή, η οποία μπορεί να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό το «πότε θα τελειώσει»: Τα αποθέματα όπλων και οι αντοχές των γραμμών παραγωγής πυρομαχικών. Στην ανάλυσή του το BBC υπογραμμίζει ότι μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να μη σταματά να αναφέρεται στο «πλούσιο» οπλοστάσιο των ΗΠΑ και στην «απεριόριστη προμήθεια» πυρομαχικών για τα οπλικά συστήματα που χρησιμοποιούν οι Αμερικανοί τα τελευταία 24ωρα στη Μέση Ανατολή, ωστόσο -όπως έχει επαληθευτεί ιστορικά- ακόμη και οι ισχυρότεροι στρατοί του παρελθόντος βρέθηκαν αντιμέτωποι με περιορισμούς, όταν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις διεξάγονταν σε υψηλούς ρυθμούς για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν πραγματοποιήσει πάνω από 2.000 πλήγματα εναντίον στόχων, με πλήθος πυρομαχικών να χρησιμοποιούνται για την καταστροφή ιρανικών θέσεων. Από την πλευρά του, το Ιράν έχει εκτοξεύσει εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους και περισσότερα από 1.000 drones, με την πλειονότητα αυτών όμως να εξουδετερώνονται από τα συστήματα αεράμυνας του Ισραήλ, των ΗΠΑ και αραβικών κρατών μεταξύ άλλων. Με το Ιράν να εφαρμόζει στην πράξη τη στρατηγική χάους στη Μέση Ανατολή, στο στόχαστρο βρέθηκε και η Τουρκία, η οποία αντιμετώπισε την απειλή χτυπήματος από βαλλιστικό πύραυλο, ο οποίος καταρρίφθηκε τελικά από συστήματα αεράμυνας του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, όσο παρατείνεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο για τις εμπλεκόμενες πλευρές να διατηρήσουν τον ίδιο ρυθμό επιχειρήσεων. Δυτικοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι οι εκτοξεύσεις πυραύλων από το Ιράν έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την πρώτη ημέρα των επιχειρήσεων. Πριν από τον πόλεμο στο Ιράν εκτιμάται ότι η Τεχεράνη διέθετε περισσότερους από 2.000 βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς, ενώ είχε παράγει σε μεγάλη κλίμακα και τα γνωστά (από τις πολεμικές επιχειρήσεις της Ρωσίας στην Ουκρανία) drones τύπου Shahed.
Χάρτης με αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν © BBC News
Η κρίσιμη μεταβλητή στον πόλεμο με το Ιράν: πύραυλοι, drones και γραμμές παραγωγής
Παρά την αρχική ένταση των επιθέσεων, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ιρανικές εκτοξεύσεις πυραύλων έχουν μειωθεί δραστικά, ενώ και οι επιθέσεις με drones εμφανίζουν σημαντική πτώση. Η μείωση αυτή μπορεί να οφείλεται είτε στη διάθεση μεγάλου μέρους των αποθεμάτων είτε σε μια στρατηγική προσπάθεια διατήρησης πυρομαχικών για μεγαλύτερη χρονική διάρκεια.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια χρονική περίοδο που ΗΠΑ και Ισραήλ δείχνουν να έχουν εξασφαλίσει ξεκάθαρη αεροπορική υπεροχή πάνω από το Ιράν. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ ότι είναι θέμα χρόνου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τον εναέριο χώρο του Ιράν. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, η οποία θα εξυπηρετούσε τα σχέδια της Ουάσιγκτον για άνοιγμα πολεμικού μετώπου στο έδαφος του Ιράν μέσω των Κούρδων, όπως επισημαίνεται σε δημοσίευμα των New York Times.
Στοιχεία που φέρνει στο φως το BBC δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των ιρανικών συστημάτων αεράμυνας έχει καταστραφεί, την ώρα που η πολεμική αεροπορία του Ιράν δείχνει ανήμπορη να αμφισβητήσει την αμερικανική και ισραηλινή υπεροχή στον αέρα. Εξ ου και το τελευταίο 24ωρο η έμφαση στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα πέφτει στον εντοπισμό και καταστροφή:
- Των συστημάτων εκτόξευσης πυραύλων, τα οποία βρίσκονται εκτός Τεχεράνης και είναι διάσπαρτα σε διάφορα σημεία της χώρας,
- των αποθηκών οπλισμού και
- των εργοστασίων παραγωγής όπλων.
Ωστόσο, όπως προειδοποιούν αναλυτές στο Axios, η πλήρης εξάλειψη των στρατιωτικών αποθεμάτων του Ιράν μόνο εύκολη δεν είναι. Το Ιράν είναι μια χώρα με τεράστια γεωγραφική έκταση, γεγονός που επιτρέπει την απόκρυψη οπλικών συστημάτων σε υπόγειες εγκαταστάσεις ή απομακρυσμένες περιοχές.
Χάρτης που δείχνει την εμβέλεια του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν © BBC News
Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι κάθε πύραυλος Patriot (σ.σ. βασικό στοιχείο της αμερικανικής και συμμαχικής αεράμυνας) κοστίζει 5 εκατ. δολάρια/μονάδα, την ώρα που ένα ιρανικό drone, τύπου Shahed, δεν κοστίζει πάνω από 30.000 δολάρια, ο χρόνος αρχίζει να πιέζει. Επιπλέον, η Τεχεράνη φαίνεται να έχει θέσει σε λειτουργία το μυστικό σχέδιο Χαμενεΐ, το οποίο προβλέπει σημαντική διασπορά όπλων, μεγάλη πολεμική προετοιμασία σε επίπεδο αποθήκευσης όπλων και πυρομαχικών και υλοποίηση συγκεκριμένου επιχειρησιακού σχεδίου εν μέσω σύγκρουσης ακόμα και στην περίπτωση εξάλειψης ολόκληρης της ανώτατης ηγεσίας. Εξ ου και το Politico υπενθυμίζει ότι κανένα καθεστώς δεν έπεσε μόνο από αεροπορικούς βομβαρδισμούς (σ.σ. Καντάφι στη Λιβύη, Άσαντ στη Συρία), αλλά χρειάζεται και η παρουσία χερσαίων δυνάμεων (είτε αντικαθεστωτικών ή τρίτων χωρών).
Διάγραμμα με τα χαρακτηριστικά του ιρανικού drone, τύπου Shahed (λειτουργία, εμβέλεια, κόστος) © BBC News
Στροφή των ΗΠΑ σε φθηνότερες βόμβες
Σημειώνεται, τέλος, ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν τεράστια στρατιωτική ισχύ, ωστόσο το πρόβλημα έγκειται ότι κατά τη διάρκεια των πολλαπλών και συνεχιζόμενων χτυπημάτων στο Ιράν, γίνεται χρήση ακριβών όπλων ακριβείας, τα οποία -λόγω κόστους- παράγονται σε περιορισμένες ποσότητες, καθώς η ημερομηνία λήξεως λειτουργεί ανασταλτικά στην αποθήκευση πολλών μονάδων σε περιόδους που δεν υπάρχει σε εξέλιξη μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση. Στα πρώτα 24ωρα του πολέμου στο Ιράν, οι Αμερικανοί χρησιμοποίησαν όπλα μεγάλης εμβέλειας, όπως οι πύραυλοι Tomahawk. Όσο, όμως, οι ΗΠΑ αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερο έλεγχο του εναέριου χώρου στο Ιράν, παρατηρείται μια στροφή στη χρήση φθηνότερων βομβών, προκειμένου να μπορέσει η Ουάσιγκτον να συνεχίσει τις αεροπορικές επιθέσεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με χαμηλότερο κόστος.
Η ανάλυση του BBC καταλήγει, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ θα μπορέσουν να συνεχίσουν τα χτυπήματα στο Ιράν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ωστόσο υπάρχουν ερωτήματα στη δυνατότητα διατήρησης ισχυρής αεράμυνας στην περίπτωση που το Ιράν καταφέρει να διατηρεί αθέατους τους εκτοξευτήρες πυραύλων και τις καλά κρυμμένες (σε βουνά και απομακρυσμένα σημεία στην έρημο) αποθήκες όπλων.
