Μία εβδομάδα ολοκληρώνεται από την έναρξη των βομβαρδισμών ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, συμπαρασύροντας στη σύγκρουση τα κράτη του Περσικού Κόλπου και πυροδοτώντας επιπτώσεις σε διάφορα μέτωπα της παγκόσμιας οικονομίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Περίπου 500 πλοία, συμπεριλαμβανομένων δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), είναι σε αναμονή σε λιμάνια ανοικτά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν.
Το πολιτικό κόστος της ανόδου των τιμών της βενζίνης για τον Τραμπ
Στις ΗΠΑ, η άνοδος των τιμών της βενζίνης αρχίζει ήδη να προκαλεί αντιδράσεις, με τη δημοτικότητα του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, να είναι ήδη αποδυναμωμένη εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Προκείμενου να αμβλύνει τη στενότητα στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, η κυβέρνηση Τραμπ ήρε για ένα 30ημερο τις κυρώσεις εις βάρος της Ινδίας για το ρωσικό πετρέλαιο, με απώτερο στόχο να σταθεροποιηθούν οι τιμές στις διεθνείς αγορές. “Οι καταναλωτές αρχίζουν πραγματικά να ανησυχούν όταν η τιμή στην αντλία ξεπερνά τα 3,50 δολάρια το γαλόνι», δήλωσε η Σούζαν Μπελ, αντιπρόεδρος της Rystad Energy, στην USA Today. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί, αλλά θα μπορούσαμε να πλησιάσουμε μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες», πρόσθεσε η ίδια, με την τιμή της βενζίνης να κυμαίνεται πια στα 3,19 δολάρια το γαλόνι από τα 2,9 στις 24 Φεβρουαρίου.
Πληροφορίες των Financial Times, στο μεταξύ, αποκάλυψαν πως η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόκειται να συζητήσει με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, για τις μεγάλες ανατροπές στην ενέργεια. Σημειωτέον ότι από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG, με τον μεγαλύτερο όγκο των φορτίων να προορίζονται για τις ασιατικές οικονομίες αλλά και τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές να γίνονται αισθητές σε όλες τις γωνίες του κόσμου.
Μαζί με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου κατά 20% από το περασμένο Σάββατο, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνται στα 50 ευρώ τη μεγαβατώρα από τα 30 ευρώ στις 26 Φεβρουαρίου, με τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, να δηλώνει προχθές ότι μπορεί να διακόψει τις προμήθειες LNG προς την Ευρώπη. Μια τετραετία μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία παρέχει μόνο το 16% του LNG στην Ε.Ε. αλλά μια διακοπή με το νέο πολεμικό μέτωπο στο Ιράν θα είχε συνέπειες στις ήδη αποδυναμωμένες βιομηχανίες της Ε.Ε. Ακόμη και οι πιέσεις της Κίνας στο Ιράν δεν έχουν αποφέρει αποτελέσματα για τον απεγκλωβισμό των Στενών του Ορμούζ. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου από το Ιράν και μεγαλύτερος εισαγωγέας LNG από το Κατάρ.
Προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Εκτός των συνεπειών στις αγορές ενέργειας, το νέο πολεμικό μέτωπο που άνοιξαν οι συντονισμένες επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν εγκυμονεί κινδύνους στις εφοδιαστικές αλυσίδες, παρεμποδίζοντας την ελεύθερη διέλευση φαρμάκων από την Ινδία, ημιαγωγών από την Ασία και λιπασμάτων από τη Μέση Ανατολή. Η Clarksons Research, η οποία παρακολουθεί δεδομένα της ναυτιλίας, εκτιμά ότι περίπου 3.200 πλοία, δηλαδή το 4% της παγκόσμιας χωρητικότητας, βρίσκονται σε αδράνεια εντός του Περσικού Κόλπου· ο αριθμός αυτός, ωστόσο, περιλαμβάνει περίπου 1.231 πλοία που πιθανότατα δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στην περιοχή. Σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου 500 πλοία, ή το 1% της παγκόσμιας χωρητικότητας, βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε κατάσταση “αναμονής” εκτός του Κόλπου, σε λιμάνια στα ανοικτά των ακτών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν. Όπως αναφέρει το Associated Press, προϊόντα που παρασκευάζονται με τη χρήση φυσικού αερίου, όπως οι πετροχημικές πρώτες ύλες —που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πλαστικού και καουτσούκ— καθώς και τα αζωτούχα λιπάσματα, προέρχονται από τη Μέση Ανατολή.
Τα κράτη του Κόλπου μπροστά σε ένα σύνθετο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον
Ένα εξαιρετικά περίπλοκο οικονομικό περιβάλλον καλούνται να διαχειριστούν τα πλούσια κράτη του Περσικού Κόλπου. Τα αντίποινα του Ιράν με εναέριες επιδρομές σε πόλεις, υποδομές και ενεργειακές εγκαταστάσεις τους έχουν κλονίσει την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή, με βαριές επιπτώσεις στις αγορές ακινήτων, τον τουρισμό και βέβαια τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων. Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ωρών υπήρξαν ξανά αναφορές για χτυπήματα σε ξενοδοχείο και δυο πολυκατοικίες στο Μπαχρέιν από ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη ενώ η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε τρεις πυραύλους που κατευθύνονταν σε αεροπορική βάση. Πηγές των Financial Times αποκάλυψαν, επίσης, ότι οι κυβερνήσεις της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κουβέιτ και του Κατάρ εξετάζουν πια τις επενδύσεις δεσμεύσεις τους σε ξένες κυβερνήσεις και εταιρείες λόγω των πιέσεων στους προϋπολογισμούς που προκύπτουν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι ξένες επενδύσεις των κρατών του Κόλπου στη Δύση είναι τεράστιες, αγγίζοντας συνολικά τα 4,9 τρισ. δολάρια το 2024-2025.
