Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να προκαλέσει νέο κύμα ακρίβειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον πληθωρισμό να ξεπερνά το 3% μέσα στο 2026, εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με προειδοποίηση της Κομισιόν προς τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα σενάριο παρατεταμένης κρίσης στην περιοχή θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές του πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ παράλληλα θα κρατήσει και το φυσικό αέριο σε υψηλές τιμές.
Ο επικεφαλής οικονομικών της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις ενημέρωσε τους υπουργούς ότι σε ένα τέτοιο σενάριο ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 0,7 έως 1 ποσοστιαία μονάδα πάνω από τις προηγούμενες εκτιμήσεις για το 2026.
Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 3%, αντί για το 2,1% που προέβλεπαν μέχρι πρόσφατα οι ευρωπαϊκές προβλέψεις.
Πλήγμα στην ανάπτυξη
Η ενεργειακή κρίση δεν θα επηρεάσει μόνο τις τιμές αλλά και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στους υπουργούς Οικονομικών, η ανάπτυξη το 2026 θα μπορούσε να μειωθεί κατά έως και 0,4 ποσοστιαίες μονάδες, σε σχέση με την πρόβλεψη του 1,4% που είχε γίνει στα τέλη του προηγούμενου έτους.
Το σενάριο αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα παραμείνουν περίπου στα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το υπόλοιπο του έτους.
Πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Η αύξηση του πληθωρισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ, καθώς η νομισματική πολιτική της τράπεζας στοχεύει στη διατήρηση του πληθωρισμού γύρω στο 2%.
Οι αγορές ήδη αυξάνουν τα στοιχήματα ότι η τράπεζα θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε αυστηρότερη πολιτική μέσα στη χρονιά, αν και στην επόμενη συνεδρίαση της 19ης Μαρτίου δεν αναμένεται αλλαγή επιτοκίων.
Η αξιωματούχος της ΕΚΤ Isabel Schnabel δήλωσε ότι οι νέες οικονομικές προβλέψεις της τράπεζας θα αρχίσουν να ενσωματώνουν τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στην περιοχή.
Αβεβαιότητα λόγω του πολέμου
Η οικονομική προοπτική της Ευρώπης είχε αρχίσει να εμφανίζει σημάδια βελτίωσης, με προβλέψεις για ανάπτυξη περίπου 1,5% φέτος και 1,6% το 2027. Ωστόσο, η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν έχει δημιουργήσει νέα αβεβαιότητα.
Επιθέσεις με πυραύλους και drones έχουν πλήξει ενεργειακές εγκαταστάσεις σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, επηρεάζοντας την παραγωγή πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα στο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα των Στενών του Ορμούζ έχει περιοριστεί σημαντικά, γεγονός που επηρεάζει τη μεταφορά πετρελαίου και εμπορευμάτων προς τις διεθνείς αγορές.
Κίνδυνος «στασιμοπληθωρισμού»
Ο Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι η συνεχιζόμενη στόχευση ενεργειακών υποδομών και εμπορικών πλοίων θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ευρύτερο σοκ στην παγκόσμια οικονομία.
Όπως τόνισε, εάν η κρίση παραταθεί, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον «στασιμοπληθωρισμού», δηλαδή συνδυασμός χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού.
Για να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αποφάσισε να απελευθερώσει περίπου 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, στη μεγαλύτερη συντονισμένη κίνηση τέτοιου τύπου που έχει γίνει μέχρι σήμερα.
Η πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αλλά και από το κατά πόσο θα αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών.
