Δύο περιφερειακές εκλογικές αναμετρήσεις σε Γερμανία και Βρετανία έφεραν αποτελέσματα ενάντια στο ρεύμα, με χρώμα… πράσινο. Η μια έχει να κάνει με το εκλογικό αποτέλεσμα στο γερμανικό κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Στις εκλογές της 8ης Μαρτίου, το κόμμα των Πρασίνων ήρθε πρώτο με 30,2%, αφήνοντας δεύτερη τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του καγκελαρίου Μερτς με 29,7%. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) καταποντίστηκε με 5,5%. Στη Βρετανία μια αναπληρωματική εκλογή σε περιφέρεια της Βορειοδυτικής Αγγλίας ανέδειξε πρώτο το κόμμα των Πρασίνων με 40,7%, με το Εργατικό Κόμμα να καταγράφει μια ιστορική… ήττα.
Τι συμβαίνει; Έχουμε μια νέα πολιτική δυναμική στην Ευρώπη, που σηματοδοτείται από την ανάδειξη των κομμάτων της οικολογίας στο πολιτικό προσκήνιο; Είναι νωρίς και πρόωρο να το πει κάποιος, ούτε βέβαια η τάση είναι μονοσήμαντη. Σίγουρα, οι δύο αυτές ενδείξεις φανερώνουν κάτι που εδώ και καιρό καταγράφεται: την κατάρρευση δηλαδή του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος και μιλώντας για την Γερμανία και τη Μεγ. Βρετανία, την αποδόμηση του δικομματισμού, όπως βασίλευε για δεκαετίες-μέχρι σήμερα. Στη Γερμανία, όλοι κάνουν λόγο για δραματική αποδυνάμωση του κυβερνητικού συνασπισμού CDU και SPD. Στην Βρετανία, οι Εργατικοί του σερ Στάρμερ σφυγμομετρούνται δημοσκοπικά στην Τρίτη θέση με τάσεις διαρκούς πτώσης, με τους Συντηρητικούς να μην μπορούν να ανακάμψουν. Συνεπώς, δύσκολες οι μέρες για τα λεγόμενα συστημικά κόμματα…
Μια δεύτερη προσέγγιση της ενίσχυσης των Πρασίνων έχει να κάνει από τη μετατόπισή τους από ακραίες θέσεις περιβαλλοντικής «καθαρότητας», στον πολιτικό πραγματισμό. Στη Γερμανία οι Πράσινοι βάζουν νερό στο κρασί τους, σε ό,τι αφορά στο μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας, το ενεργειακό, στην οικονομική ανάταξη και την καινοτομία. Κάπου δηλαδή, εμφανίζονται με ένα σαφώς πιο κεντρώο προφίλ, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη των μετριοπαθών ψηφοφόρων. Όμως η ενίσχυσή τους είναι η μία όψη του νομίσματος. Από την φθορά των παραδοσιακών κομμάτων και τον κατακερματισμό του πολιτικού συστήματος-τουλάχιστον στις δύο χώρες που αναφερόμαστε- ενισχύονται και τα ακροδεξιά κόμματα, που καρπώνονται τον θυμό και τη δυσαρέσκεια σημαντικής μερίδας της κοινής γνώμης. Στη Γερμανία, στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης η Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) διπλασίασε τις ψήφους του, με το ποσοστό του 19%, το υψηλότερο σε κρατίδιο. Στη Βρετανία, το Reform UK του Φάραντζ παραμένει σταθερά πρώτο και ενισχυμένο στις δημοσκοπήσεις.
Βέβαια, θα είναι υπερβολή να πούμε πως οι ενδείξεις αυτές φανερώνουν μια γενικότερη ευρωπαϊκή τάση. Αν και οι Πράσινοι ενισχύονται και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, στο Νότο τα πράγματα δεν πάνε καλά: Στην Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και βεβαίως στη χώρα μας, το «πράσινο κύμα» παραμένει εξαιρετικά αδύναμο.’
Όμως, αξίζει να σταθούμε για λίγο στο γιατί η άνοδος των Πρασίνων καταγράφεται σε περιοχές της Γερμανίας και της Βρετανίας, με μεγάλα αστικά κέντρα και ανεπτυγμένη βιομηχανική και τεχνολογική υποδομή. Ενδεικτικά η Βάδη-Βιρτεμβέργη είναι από τις πιο ανεπτυγμένες περιοχές της Γερμανίας, κέντρο της γερμανικής βιομηχανίας- Mercendes, Porsche, μεγάλες εταιρείες λογισμικού, πανεπιστήμιο Χαιλδεμβέργης, με τη μεγαλύτερη πυκνότητα ευρεσιτεχνιών, ανά κάτοικο στη Γερμανία. Αλλά και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως το Βερολίνο ή το Άμστερνταμ, οι Πράσινοι εμφανίζονται ενισχυμένοι με διψήφια νούμερα.
Φαίνεται πως στις περιπτώσεις που εξετάζουμε η ενίσχυση των Πρασίνων είναι ένας συνδυασμός της πολιτικής μετριοπάθειας-των «κεντρώων», όπως θα λέγαμε στην… ελληνική απόδοση- με μια καινούρια μεσαία τάξη της γνώσης και της καινοτομίας. Η δομή αλλάζει σε πολλές «νησίδες» της Ευρώπης, με την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας και των υπηρεσιών, την τεχνολογία και την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα αναβαθμισμένα Πανεπιστήμια και την εξειδίκευση. Φαίνεται δηλαδή πως νεότερες κυρίως γενιές εμφανίζονται με φιλελεύθερες αξίες, αλλά και μεγαλύτερες απαιτήσεις στην απασχόληση, το περιβάλλον, θεωρώντας την πράσινη μετάβαση ως ευκαιρία ανάπτυξης και όχι ως απειλή.
Μιλώντας για «νησίδες» Πρασίνων στην Ευρώπη, αναγνωρίζουμε πως υπάρχουν και μεγάλες «πεδιάδες» με καθυστερημένη ανάπτυξη, ανεργία, βιομηχανική αποδιάρθρωση, ακόμα και στις ανεπτυγμένες χώρες του Βορρά. Πολύ περισσότερο στον ευρωπαϊκό Νότο, όπου τα διαρθρωτικά προβλήματα στην οικονομία και την κοινωνία διαφέρουν, οι προτεραιότητες των πολιτών αφορούν κυρίως στην οικονομική ανόρθωση, ενώ η πολιτική πόλωση παίρνει οξύτερες διαστάσεις. Τα θέματα της οικολογίας συνεπώς εκλαμβάνονται ως βάρος και περιττή προτεραιότητα. Είναι ενδεικτικό ότι στη χώρα μας, σε μια περίοδο εμφάνισης περισσότερων από ποτέ κομμάτων είτε εντός είτε εκτός Βουλής, με έναν πρωτοφανή κατακερματισμό, με τρία πολιτικά σχήματα να κυοφορούνται ενόψει εκλογών, κόμμα Πρασίνων-πλην του «Κόσμος» με ελάχιστη παρουσία-δεν διαγράφεται στον ορίζοντα.
Αν πάντως θεωρήσουμε ότι κάτι καινούργιο γεννιέται στην Ευρώπη με την ενίσχυση των Πρασίνων, έστω στην κλίμακα που περιγράφουμε, τότε ίσως θα μιλάμε για μια ακόμα χαμένη ευκαιρία για την ευρωπαϊκή-και εγχώρια- Αριστερά να σηκώσει κεφάλι, πιάνοντας το σύγχρονο σφυγμό των πολιτών, τις νέες τάσεις που αναδύονται.
