Στον πόλεμο στο Ιράν και στην κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο Χακάν Φιντάν σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Associated Press. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε χθες Σάββατο ότι δεν υφίσταται καμία σοβαρή πρωτοβουλία για την επανέναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, εκτίμησε πως το Ιράν είναι ανοιχτό σε ανεπίσημες συνομιλίες.
Όπως υπενθυμίζει το πρακτορείο, η Άγκυρα, η οποία διατηρεί καλές σχέσεις τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, είχε προσπαθήσει να μεσολαβήσει για μια λύση μεταξύ τους πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στο Ιράν πριν από δύο εβδομάδες, πυροδοτώντας τον πόλεμο.
«Οι συνθήκες δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές» για διπλωματία αυτή τη στιγμή, είπε ο Φιντάν. Οι Ιρανοί «νιώθουν προδομένοι», επειδή για δεύτερη φορά δέχθηκαν επίθεση ενώ βρίσκονταν σε ενεργές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό τους πρόγραμμα, πρόσθεσε, αλλά σημείωσε: «Πιστεύω ότι είναι ανοιχτοί σε κάθε λογική παρασκηνιακή διπλωματία».
Η Τουρκία έχει διατηρήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο, επικρίνοντας τόσο τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν όσο και τις αντίποινες ενέργειες της Τεχεράνης εναντίον κρατών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις. Ο Φιντάν είπε ότι προσπαθεί να πείσει τους Ιρανούς να σταματήσουν αυτές τις επιθέσεις.
Ο Τούρκος ΥΠΕΞ δήλωσε ότι η κορυφαία προτεραιότητα της Τουρκίας είναι να παραμείνει εκτός της σύγκρουσης, ακόμη και αφού τρεις πύραυλοι που πιστεύεται ότι προέρχονταν από το Ιράν αναχαιτίστηκαν πάνω από την Τουρκία από την αεράμυνα του ΝΑΤΟ. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και μια αεροπορική βάση στη νότια Τουρκία χρησιμοποιείται από δυνάμεις του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών στρατευμάτων.
Φιντάν: Ξέρουμε ότι μας προκαλούν, θέλουμε να μείνουμε εκτός
Ιρανοί αξιωματούχοι επέμειναν ότι δεν στόχευσαν την Τουρκία, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι πύραυλοι προήλθαν από το Ιράν, δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών. Απέκλεισε στρατιωτική απάντηση σε αυτό το στάδιο, λέγοντας ότι η άμυνα του ΝΑΤΟ ήταν αποτελεσματική και ότι ο «πρωταρχικός στόχος» της Άγκυρας είναι να μείνει εκτός της σύγκρουσης.
«Ξέρω ότι μας προκαλούν και θα μας προκαλέσουν, αλλά αυτός είναι ο στόχος μας», είπε. «Θέλουμε να μείνουμε εκτός αυτού του πολέμου».
Ο Φιντάν, που έχει τακτική επικοινωνία με Ιρανούς αξιωματούχους, είπε ότι δεν γνωρίζει πόσο σοβαρά είναι τα τραύματα που υπέστη ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σε επίθεση νωρίτερα στον πόλεμο, αλλά ότι «αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είναι ζωντανός και λειτουργεί».
Ο Χαμενεΐ διορίστηκε για να αντικαταστήσει τον πατέρα του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου κατά το αρχικό κύμα επιθέσεων του πολέμου.
Ο Φιντάν είπε ότι «η διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη και η ιατρική κατάσταση του νέου ηγέτη δημιούργησαν ένα κενό» στη δομή εξουσίας του Ιράν και «πιστεύω ότι αυτό το κενό έχει καλυφθεί από την ανώτατη διοίκηση των Φρουρών της Επανάστασης», αναφερόμενος στην παραστρατιωτική δύναμη που υπάγεται στον Ανώτατο Ηγέτη.
Μια αποτυχημένη ειρηνευτική πρωτοβουλία
Πριν από τη σύγκρουση, η Τουρκία προσπάθησε να αποτρέψει τον πόλεμο προσφέροντας να φιλοξενήσει συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη που θα έφερναν μαζί τις ΗΠΑ, το Ιράν και άλλες χώρες της περιοχής. Το Ιράν αργότερα επέλεξε συνομιλίες με διαμεσολάβηση του Ομάν, χωρίς τη συμμετοχή περιφερειακών παραγόντων και εστιάζοντας αποκλειστικά στο πυρηνικό του πρόγραμμα, συνομιλίες που τελικά απέτυχαν.
Ο Φιντάν είπε ότι το Ιράν είχε αρνηθεί να συζητήσει το πυραυλικό του πρόγραμμα και τις ένοπλες οργανώσεις-συμμάχους που υποστηρίζει στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της λιβανέζικης Χεζμπολάχ και μιας ομάδας ιρακινών πολιτοφυλακών, οι οποίες έχουν πλέον εμπλακεί στον περιφερειακό πόλεμο.
Η Τουρκία είχε προτείνει «οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί να συζητήσουν πλήρως το πυρηνικό ζήτημα και εμείς, ως χώρες της περιοχής, να συναντηθούμε για να συζητήσουμε τα άλλα δύο ζητήματα με το Ιράν» ως μέρος μιας πρωτοβουλίας οικοδόμησης εμπιστοσύνης στην περιοχή.
Εντάσεις με το Ισραήλ
Η Τουρκία και το Ισραήλ έχουν τεταμένες σχέσεις, με τον Ερντογάν να γίνεται ένας από τους πιο έντονους επικριτές των ενεργειών του Ισραήλ στη Γάζα. Η Τουρκία έχει διακόψει εμπορικούς δεσμούς με το Ισραήλ και κατηγορεί συχνά το Ισραήλ για γενοκτονία. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, κατηγορεί την Τουρκία ότι υποστηρίζει τη Χαμάς, την παλαιστινιακή ένοπλη οργάνωση που εξαπέλυσε τη φονική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο νότιο Ισραήλ.
Από τότε που το Ισραήλ εξαπέλυσε τα πλήγματά του κατά του Ιράν, ορισμένοι έχουν φτάσει στο σημείο να υποστηρίζουν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στόχος. Ο Φιντάν απέρριψε αυτή την πιθανότητα, αν και παραδέχθηκε ότι ο πόλεμος στο Ιράν έδωσε στην Τουρκία επιπλέον κίνητρο να αυξήσει τη δική της παραγωγή όπλων και συστημάτων αεράμυνας.
«Όσο ο Νετανιάχου βρίσκεται στην εξουσία, (το Ισραήλ) θα βρίσκει πάντα κάποιον ως εχθρό», είπε. «Γιατί το χρειάζονται για να προωθήσουν τη δική τους ατζέντα. Αν δεν είναι η Τουρκία, θα κατονομάσουν κάποια άλλη χώρα στην περιοχή».
Επέκρινε επίσης τον ρόλο του Ισραήλ σε άλλα σημεία της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Συρίας, όπου και οι δύο χώρες έχουν στρατηγικά συμφέροντα.
Η Τουρκία υπήρξε ισχυρός υποστηρικτής της σημερινής κυβέρνησης στη Δαμασκό υπό τον μεταβατικό πρόεδρο Αχμάντ αλ-Σαράα, πρώην ηγέτη ισλαμιστικής αντάρτικης οργάνωσης.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει με καχυποψία την κυβέρνηση αλ-Σαράα και, από τότε που ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024, ισραηλινές δυνάμεις έχουν καταλάβει μια μεγάλη περιοχή στη νότια Συρία και έχουν πραγματοποιήσει αεροπορικές επιδρομές σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του οπλοστασίου της χώρας. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι η παρουσία του στη Συρία αποσκοπεί στην προστασία των συνόρων του από μια νέα επίθεση τύπου 7ης Οκτωβρίου.
«Δεν επιδιώκουν ασφάλεια, επιδιώκουν περισσότερη γη», είπε ο Φιντάν. «Και όσο δεν εγκαταλείπουν αυτή την ιδέα, θα υπάρχει πάντα πόλεμος στη Μέση Ανατολή».
Ο ρόλος της Τουρκίας στη μεταπολεμική Γάζα
Η Τουρκία έχει επίσης επιδιώξει να παίξει ενεργό ρόλο στη μεταπολεμική Γάζα. Έχει ενταχθεί στο Συμβούλιο Ειρήνης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ -το οποίο μποϊκοτάρουν πολλές άλλες χώρες που το θεωρούν προσπάθεια υποκατάστασης των Ηνωμένων Εθνών και επικρίνουν την απουσία ρόλου για τους Παλαιστίνιους- και έχει προσφερθεί να διαθέσει στρατεύματα για μια διεθνή δύναμη σταθεροποίησης στον κατεστραμμένο θύλακα.
Ο Φιντάν είπε ότι ήταν σημαντικό για την Τουρκία να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης, ως μια «ευκαιρία» να σταματήσει ο πόλεμος, αν και «δεν έχουμε την αυταπάτη ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα λύσει όλα τα υπάρχοντα ζητήματα».
Ο Φιντάν είπε ότι η Τουρκία δεν έχει λάβει αίτημα να συνεισφέρει στρατεύματα στη δύναμη σταθεροποίησης, κάτι που απέδωσε στην αντίθεση του Ισραήλ, αλλά πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι οι Αμερικανοί προσπαθούν διακριτικά να διευθετήσουν το ζήτημα με τους Ισραηλινούς ώστε να επιτρέψουν τη συμμετοχή της Τουρκίας».
Ωστόσο, ο Φιντάν δήλωσε ότι προτεραιότητα της Τουρκίας είναι η δημιουργία μιας διοικητικής επιτροπής για τη Γάζα, η οποία θα αποτελείται από 15 πολιτικά ανεξάρτητους Παλαιστίνιους διαχειριστές.
«Περιμένουμε να μπουν στη Γάζα και να ξεκινήσουν τη δουλειά τους», είπε. «Αυτό δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, οπότε πρέπει να αρχίσουμε από κάπου».
