Ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, καθώς η αρχική εκτίμηση για μια σύντομη στρατιωτική επιχείρηση φαίνεται να διαψεύδεται. Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ, βασισμένη συχνά στον αυτοσχεδιασμό, δοκιμάζεται για πρώτη φορά σε ένα περιβάλλον όπου οι εξελίξεις δεν μπορούν να ελεγχθούν μονομερώς.
Σύμφωνα με το Axios, το ενδεχόμενο παρατεταμένης σύγκρουσης έως και τον Σεπτέμβριο προκαλεί έντονη ανησυχία σε Ουάσιγκτον και διεθνείς πρωτεύουσες. Οι τιμές πετρελαίου αυξήθηκαν 40% σε δύο εβδομάδες, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Νεκρός ο επικεφαλής του ιρανικού Συμβουλίου Ασφαλείας
Ο υπουργός Αμυνας του Ισραήλ ανακοίνωσε ότι ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του ιρανικού Συμβουλίου Ασφαλείας, είναι νεκρός.
Ο Λαριτζανί ήταν ένας από τους στόχους πληγμάτων που εξαπολύθηκαν από τον ισραηλινό στρατό χθες βράδυ σε διάφορες περιοχές του Ιράν, δήλωσαν αξιωματούχοι στο Reuters.
Το Ιράν δεν έχει ακόμα σχολιάσει τις αναφορές αυτές. Εάν επιβεβαιωθεί ο θάνατός του, τότε θα πρόκειται για το πλέον υψηλόβαθμο Ιρανό αξιωματούχο που σκοτώνεται μετά τον ανώτατο ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που έχασε τη ζωή του την πρώτη ημέρα του πολέμου.
Ο πόλεμος με το Ιράν και τα όρια της στρατηγικής Τραμπ
Για πέντε χρόνια στην εξουσία, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ λειτούργησε κυρίως με ένστικτο, παρορμητισμό και αυτοσχεδιασμό. Ωστόσο, ο πόλεμος με το Ιράν, που πλέον βρίσκεται στην τρίτη εβδομάδα, αποτελεί την πρώτη σοβαρή δοκιμασία όπου αυτή η προσέγγιση δεν αρκεί.
Σε αντίθεση με πολιτικές όπως οι δασμοί, που μπορούν να επιβληθούν και να αποσυρθούν γρήγορα, μια πολεμική σύγκρουση δεν επιτρέπει εύκολες εξόδους. Το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και από το ίδιο το Ιράν, το οποίο διατηρεί ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων.
Η «παγίδα κλιμάκωσης» στο Ιράν και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Ο Τραμπ επιχειρεί να αποκαταστήσει τη ροή πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, ωστόσο κινδυνεύει να παγιδευτεί σε μια «παγίδα κλιμάκωσης». Σε ένα τέτοιο σενάριο, μια ισχυρότερη δύναμη ωθείται να συνεχίσει τις επιθέσεις για να επιδείξει κυριαρχία, ακόμη και όταν τα οφέλη μειώνονται.
Αξιωματούχος της κυβέρνησης παραδέχθηκε ουσιαστικά αυτόν τον κίνδυνο, σημειώνοντας ότι οι ενέργειες του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ ενισχύουν την αποφασιστικότητα του Αμερικανού προέδρου για περαιτέρω εμπλοκή.
Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και εξετάζει κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ακόμη και με ενδεχόμενη εισβολή στον Λίβανο. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορεί να επηρεάσει τη στάση του Τραμπ σε ζητήματα που αφορούν το Ιράν.
Ιράν: Στόχος η επιβίωση και η αποτροπή
Από την πλευρά του, το Ιράν επιδιώκει πρωτίστως την επιβίωση του καθεστώτος και την αποστολή ενός σαφούς μηνύματος αποτροπής. Στόχος του είναι να αποδείξει ότι μπορεί να προκαλέσει σημαντικό κόστος, τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά, ώστε να αποθαρρύνει μελλοντικές επιθέσεις, σύμφωνα με το Axios.
Παράλληλα, άλλες χώρες δίνουν έμφαση στη διασφάλιση της ελεύθερης ροής πετρελαίου και εμπορίου στην περιοχή, γεγονός που καθιστά τη σύγκρουση πολυδιάστατη και με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Χρονοδιαγράμματα και φόβοι για παρατεταμένο πόλεμο με το Ιράν, προοπτική έως τον Σεπτέμβριο
Αν και η αμερικανική διοίκηση φαίνεται να είχε αρχικά υπολογίσει μια επιχείρηση διάρκειας 4 έως 6 εβδομάδων, οι εκτιμήσεις πλέον αλλάζουν. Η 33η ημέρα του πολέμου θεωρείται κομβικό σημείο αξιολόγησης, ωστόσο πολλοί αξιωματούχοι προετοιμάζονται για ένα πολύ πιο μακροχρόνιο σενάριο.
Σύμφωνα με πηγές από την κυβέρνηση και συμμαχικές χώρες, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και η εμπλοκή των ΗΠΑ ενδέχεται να συνεχιστούν έως τον Σεπτέμβριο, ακόμη και αν η σύγκρουση μετατραπεί σε χαμηλής έντασης, αναφέρει το Axios.
Το Ισραήλ έχει ήδη ενημερώσει ότι σχεδιάζει τουλάχιστον τρεις ακόμη εβδομάδες επιθέσεων σε χιλιάδες στόχους στο Ιράν, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις για παρατεταμένη κρίση.
Εσωτερικές αμφιβολίες και επιχειρησιακή πραγματικότητα
Παρά τις αρχικές επιτυχίες, στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ καταγράφονται ανησυχίες. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκφράζουν αυτό που περιγράφεται ως «μεταμέλεια αγοραστή», δηλαδή φόβους ότι η επίθεση στο Ιράν μπορεί να ήταν λανθασμένη επιλογή.
Σύμφωνα με πηγές, ο Τραμπ ενδέχεται να υπερεκτίμησε την ικανότητά του να ανατρέψει το καθεστώς χωρίς χερσαία εισβολή. Η προηγούμενη επιτυχία σε γρήγορες στρατιωτικές επιχειρήσεις φαίνεται να ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή του.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επιτύχει σημαντικά πλήγματα: οι επιθέσεις του Ιράν έχουν μειωθεί αισθητά, μεγάλο μέρος του ναυτικού του έχει καταστραφεί, ενώ κορυφαία στελέχη του καθεστώτος έχουν σκοτωθεί.
Τραμπ: Το Ισραήλ δεν θα χρησιμοποιούσε ποτέ πυρηνικό όπλο εναντίον του Ιράν
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι δεν πιστεύει πως το Ισραήλ θα χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο εναντίον του Ιράν, όταν ρωτήθηκε σχετικά με τις προειδοποιήσεις για τον ενδεχόμενο αυτό κίνδυνο που διατύπωσε ένας σύμβουλός του.
«Το Ισραήλ δεν θα το έκανε αυτό. Το Ισραήλ δεν θα το έκανε ποτέ αυτό», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους από τον Λευκό Οίκο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δεχθεί ερώτηση σχετικά με τα σχόλια που έκανε πρόσφατα ο σύμβουλός του σε θέματα κρυπτονομισμάτων και τεχνητής νοημοσύνης Ντέιβιντ Σακς, ο οποίος έκανε λόγο για τον «κίνδυνο» μιας «προσέγγισης κλιμάκωσης» αναφορικά με τον πόλεμο στο Ιράν.
«Το Ισραήλ θα μπορούσε να καταστραφεί σοβαρά», είπε ο Σακς μιλώντας στο podcast “All In”. «Και τότε θα πρέπει να ανησυχούμε για το ενδεχόμενο το Ισραήλ να κλιμακώσει τον πόλεμο εξετάζοντας τη χρήση πυρηνικού όπλου», πρόσθεσε.
Ο Τραμπ σημείωσε ότι ο Σακς δεν έχει μοιραστεί μαζί του αυτή την εκτίμηση. Το Ισραήλ ακολουθεί επί χρόνια μια πολιτική σκόπιμης ασάφειας αναφορικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν υπογραμμίσει επανειλημμένα ότι το Ισραήλ δεν θα είναι η πρώτη χώρα της Μέσης Ανατολής που διαθέτει πυρηνικά όπλα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), το Ισραήλ διαθέτει 90 πυρηνικές κεφαλές.
Δύσκολη μια γρήγορη νίκη Τραμπ στο Ιράν
Η σύγκρουση με το Ιράν απέχει πολύ από μια εύκολη ή γρήγορη στρατιωτική λύση, αναφέρει ανάλυση στο BBC. Αν και ο Τραμπ είχε προηγουμένως δηλώσει ότι ο πόλεμος ήταν «ήδη κερδισμένος» και «πολύ ολοκληρωμένος», η επιχείρηση, επίσημα ονομάζεται Operation Epic Fury, φαίνεται πλέον πιθανό να διαρκέσει εβδομάδες ή και περισσότερο. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη προσαρμόσει σχέδια, όπως η αναβολή προγραμματισμένου ταξιδιού του προέδρου στην Κίνα, αναδεικνύοντας την απόλυτη προτεραιότητα της στρατιωτικής επιχείρησης στη Μέση Ανατολή.
Κεντρική πρόκληση για τον Τραμπ αποτελεί ο Διάπλους του Χορμούζ, στρατηγικό σημείο από το οποίο περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου. Οι επιθέσεις του Ιράν απειλούν τη ναυσιπλοΐα, οδηγώντας τον Τραμπ να προτείνει διεθνή συνασπισμό για την ασφάλεια της διώρυγας, απευθυνόμενος σε Κίνα, Γαλλία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας, έχουν δηλώσει απροθυμία να συμμετάσχουν, αφήνοντας τις ΗΠΑ να αποφασίσουν αν θα αυξήσουν τη δική τους ναυτική παρουσία.
Η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει προληπτικά μέτρα, όπως η μετακίνηση αμφιβίων Μαρίνων από την Ιαπωνία στη Μέση Ανατολή. Παρ’ όλα αυτά, οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση εγκυμονεί κινδύνους για τα αμερικανικά στρατεύματα, ενώ η απόσυρση χωρίς πλήρη επίτευξη των στρατηγικών στόχων θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να συνεχίσει να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα και να διατηρεί υψηλές τις τιμές του πετρελαίου.
Η σύγκρουση έχει επίσης σημαντικές πολιτικές συνέπειες εντός ΗΠΑ. Παρά την πίστη των βασικών υποστηρικτών του Τραμπ, μετριοπαθείς Ρεπουμπλικάνοι και ανεξάρτητοι εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις του πολέμου στην καθημερινή οικονομία, κυρίως στις τιμές ενέργειας. Η μέση τιμή βενζίνης έχει αυξηθεί από $2,94 σε $3,72 το γαλόνι μέσα σε ένα μήνα, απειλώντας το αφήγημα του προέδρου για την οικονομική προσιτότητα.
Συνολικά, κάθε επιλογή του Τραμπ—είτε κλιμάκωση στρατιωτικής εμπλοκής είτε ανακοίνωση νίκης—συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους. Ο πόλεμος με το Ιράν δεν δοκιμάζει μόνο τη στρατιωτική στρατηγική των ΗΠΑ, αλλά και την πολιτική κρίση, τη δημόσια υποστήριξη και την ευρύτερη οικονομική ατζέντα του προέδρου.
Τα επόμενα βήματα στον πόλεμο με το Ιράν
Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με κρίσιμες αποφάσεις για πιθανή περαιτέρω κλιμάκωση. Αν και αρχικά υπήρχαν προσδοκίες για μια γρήγορη νίκη, πλέον δεν είναι σαφές πώς μπορεί να επιτευχθεί μια πειστική έξοδος από τη σύγκρουση.
Οι δίαυλοι επικοινωνίας με το Ιράν παραμένουν περιορισμένοι, δυσχεραίνοντας την επίτευξη μιας σταθερής συμφωνίας. Ακόμη και αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να αποχωρήσουν, το Ιράν έχει διαμηνύσει ότι μπορεί να συνεχίσει τις επιθέσεις μέχρι να εξασφαλίσει σαφείς εγγυήσεις.
Η βασική πραγματικότητα της σύγκρουσης είναι ότι, για το Ιράν, η επιβίωση του καθεστώτος ισοδυναμεί με νίκη. Αυτό δημιουργεί μια στρατηγική ασυμμετρία: ενώ οι ΗΠΑ επιδιώκουν ένα ξεκάθαρο αποτέλεσμα, το Ιράν αρκείται στο να αντέξει.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πόλεμος κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια παρατεταμένη και φθοράς σύγκρουση, όπου οι γρήγορες λύσεις δεν είναι πλέον εφικτές και οι γεωπολιτικές συνέπειες θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία και ασφάλεια.
