Η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν εισέρχεται σε μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση, με στοχευμένες επιθέσεις κατά κορυφαίων αξιωματούχων της Τεχεράνης να αναδιαμορφώνουν τις εξελίξεις τόσο στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος όσο και στο γεωπολιτικό τοπίο.
Οι πρόσφατες δολοφονίες υψηλόβαθμων στελεχών εντείνουν τα ερωτήματα για τη σταθερότητα του ιρανικού καθεστώτος, ενώ παράλληλα κλιμακώνουν τη στρατιωτική αντιπαράθεση και περιορίζουν τα περιθώρια διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Στο μεταξύ νέα πυρά κατά των χωρών της Δύσης με αφορμή την απροθυμία τους να βοηθήσουν στην αστυνόμευση των Στενών του Ορμούζ εξαπέλυσε ο Ντόναλντ Τραμπ. Σε ανάρτησή του στο TruthSocial έγραψε:
«Αναρωτιέμαι τι θα συνέβαινε αν «τελειώναμε» ό,τι έχει απομείνει από το Ιρανικό Κράτος Τρόμου και αφήναμε τις χώρες που το χρησιμοποιούν, εμείς όχι, να είναι υπεύθυνες για τα λεγόμενα Στενά; Αυτό θα έθετε σε λειτουργία μερικούς από τους αδιάφορους «Συμμάχους» μας, και μάλιστα γρήγορα!!!»
Ιράν: Στο στόχαστρο η ηγεσία του καθεστώτος
Η στρατηγική του Ισραήλ φαίνεται να επικεντρώνεται στη συστηματική εξόντωση κορυφαίων στελεχών του Ιράν, με στόχο την αποδυνάμωση της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, αναφέρει η Wall Street Journal.
Η δολοφονία του Αλί Λαριτζανί, ενός έμπειρου και σχετικά πραγματιστή παράγοντα του καθεστώτος, θεωρείται κομβικό πλήγμα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η απώλειά του στερεί από την Τεχεράνη έναν πιθανό δίαυλο επικοινωνίας με τη Δύση, ενισχύοντας την επιρροή των πιο σκληροπυρηνικών κύκλων.
Πρόσωπα όπως ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ αναμένεται να ενισχύσουν τη θέση τους στο εσωτερικό του καθεστώτος, ενώ η επιρροή πιο μετριοπαθών πολιτικών φαίνεται να περιορίζεται.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε πιο επιθετική στρατηγική τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, αναφέρει το Bloomberg. Ο Λαριτζανί θεωρούνταν από ξένους διπλωμάτες ως πιθανός μεσολαβητής για διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερα λόγω των επαφών του με χώρες του Κόλπου και τη Ρωσία, καθώς και της επικοινωνίας του με ηγέτες της Δύσης.
Σύμφωνα με αναλυτές στο Bloomberg, η στοχοποίησή του ενδέχεται να εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αποδυνάμωσης όσων θα μπορούσαν να προωθήσουν πολιτική λύση στη σύγκρουση.
Η απουσία του Λαριτζανί δημιουργεί ένα κρίσιμο κενό: την έλλειψη συνδετικού κρίκου μεταξύ στρατιωτικής δράσης και πολιτικής διαχείρισης.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η νέα δομή εξουσίας ενδέχεται να είναι πιο άκαμπτη, λιγότερο ευέλικτη στρατηγικά και ενδεχομένως πιο επικίνδυνη. Η αποδυνάμωση των διαύλων επικοινωνίας με τη διεθνή κοινότητα μειώνει τις πιθανότητες αποκλιμάκωσης.
Στρατιωτική κλιμάκωση και αντίποινα από το Ιράν
Σε απάντηση, το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλικές επιθέσεις κατά του Τελ Αβίβ, χρησιμοποιώντας προηγμένα οπλικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι Khorramshahr 4 και Qadr, με πολλαπλές κεφαλές.
Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, οι επιθέσεις προκάλεσαν θύματα και ζημιές, επιβεβαιώνοντας την ένταση της σύγκρουσης. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης υπογράμμισε ότι πρόκειται για απάντηση στις ισραηλινές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, οι επιθέσεις επεκτείνονται και σε άλλες περιοχές, με πλήγματα σε στόχους στον Λίβανο και αυξανόμενη αστάθεια σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Ιράν συνεχίζει να κλιμακώνεται, με σημαντικές επιπτώσεις για την ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και η ένταση στα Στενά του Ορμούζ έχουν οδηγήσει σε άνοδο των τιμών πετρελαίου, αναδεικνύοντας το παγκόσμιο οικονομικό κόστος της κρίσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει δυσαρέσκεια για τη στάση των συμμάχων, υπογραμμίζοντας τη διεθνή διάσταση της σύγκρουσης.
Οι επιθέσεις εντείνονται σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων σε πολιτικούς και ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, και το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό για σχεδόν κάθε κυκλοφορία.
Η Τεχεράνη δείχνει ότι μπορεί να προκαλέσει διαρκή πόνο. Έχει στοχεύσει σε κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία, έχει στοχεύσει λιμάνια και διυλιστήρια σε όλο τον Κόλπο και έχει επιτεθεί σε πλοία. Οι αναλυτές λένε ότι το Ιράν έχει ακόμα περιθώριο για περαιτέρω κλιμάκωση, μέσω drones που είναι δύσκολο να αναχαιτιστούν, γρήγορων και ευέλικτων περιπολικών σκαφών και κυβερνοεπιθέσεων.
Καμία πλευρά δεν θέλει να επιστρέψει στο προπολεμικό status quo. Ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ, δήλωσε ότι το Άμπου Ντάμπι θα μπορούσε να συμμετάσχει σε μια προσπάθεια υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για την ασφάλεια του Ορμούζ.
Ο Σουλτάν Αλ Τζάμπερ, Διευθύνων Σύμβουλος της ADNOC και υπουργός Βιομηχανίας και Προηγμένης Τεχνολογίας των ΗΑΕ, κατέταξε τους βαλλιστικούς πυραύλους και τους πληρεξούσιους της Τεχεράνης μεταξύ των απειλών που πρέπει να αντιμετωπιστούν σε οποιαδήποτε «μακροπρόθεσμη πολιτική διευθέτηση» με το Ιράν, ανέφερε η Wall Street Journal.
Ιράν και πολιτική ανθεκτικότητα του καθεστώτος – Η στροφή προς σκληρότερη γραμμή
Παρά τις απώλειες, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τη λειτουργικότητα του κράτους. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί τόνισε ότι το σύστημα διακυβέρνησης δεν εξαρτάται από μεμονωμένα πρόσωπα.
Η ταχεία αντικατάσταση αξιωματούχων ενισχύει την εικόνα ενός ανθεκτικού κρατικού μηχανισμού. Ωστόσο, η απώλεια έμπειρων στελεχών ενδέχεται να επηρεάσει τη στρατηγική συνοχή και τη λήψη αποφάσεων.
Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ σε ηγετική θέση σηματοδοτεί πιθανή σκλήρυνση της στάσης της Τεχεράνης. Ο ίδιος απέρριψε προτάσεις για αποκλιμάκωση, δηλώνοντας ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για ειρήνη.
Η εξέλιξη αυτή περιορίζει περαιτέρω τις πιθανότητες διπλωματικής λύσης και ενισχύει τον κίνδυνο παρατεταμένης σύγκρουσης.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και οι στρατηγικές διαφοροποιήσεις
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εμφανίζονται ευθυγραμμισμένοι σε βασικούς στόχους, όπως η αποδυνάμωση του πυραυλικού και πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί στενή συνεργασία με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις διαφοροποίησης ως προς το τελικό ζητούμενο της σύγκρουσης.
Ενώ η Ουάσιγκτον ενδέχεται να επιδιώκει την επίτευξη συγκεκριμένων στρατιωτικών στόχων και στη συνέχεια αποκλιμάκωση, το Ισραήλ φαίνεται να εξετάζει πιο εκτεταμένες επιχειρήσεις ακόμη και την εξόντωση της νέας ηγεσίας του Ιράν.
Επιπτώσεις για τη σταθερότητα του Ιράν
Το βασικό ερώτημα παραμένει κατά πόσο οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να αποσταθεροποιήσουν το ιρανικό καθεστώς, αναφέρει το Axios. Μέχρι στιγμής, η απάντηση φαίνεται αρνητική.
Η δομή του καθεστώτος, που βασίζεται σε ισχυρούς θεσμούς όπως το IRGC και ένα πολυεπίπεδο σύστημα εξουσίας, επιτρέπει τη γρήγορη αναπλήρωση απωλειών. Ωστόσο, η συνεχής πίεση ενδέχεται να οδηγήσει σε τρεις πιθανές επιδράσεις:
- Eνίσχυση των σκληροπυρηνικών
- Περιορισμό των διπλωματικών επιλογών
- Aυξημένο κίνδυνο περιφερειακής κλιμάκωσης
Συνολικά, η στρατηγική εξόντωσης ηγετικών στελεχών του Ιράν από το Ισραήλ ενισχύει τη στρατιωτική πίεση, αλλά δεν εγγυάται την κατάρρευση του καθεστώτος. Αντίθετα, ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συσπείρωση της ηγεσίας και σε περαιτέρω κλιμάκωση, καθιστώντας τη σύγκρουση πιο παρατεταμένη και απρόβλεπτη.
Συνολικά, η δολοφονία του Λαριτζανί δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στη σύγκρουση, αλλά έναν καταλύτη για βαθύτερες πολιτικές μεταβολές στο Ιράν. Αντί να αποδυναμώσει άμεσα το καθεστώς, ενδέχεται να το καταστήσει πιο σκληρό, πιο απρόβλεπτο και λιγότερο δεκτικό σε διπλωματικές πρωτοβουλίες, με σημαντικές συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια.
