Σημαντικές ζημιές στην ενεργειακή υποδομή του Κατάρ προκάλεσαν οι πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν, επηρεάζοντας περίπου το 17% της δυναμικότητας εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της χώρας.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της QatarEnergy, Σαάντ αλ-Κάαμπι, οι εγκαταστάσεις που επλήγησαν θα χρειαστούν από τρία έως πέντε χρόνια για να αποκατασταθούν πλήρως, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Το Κατάρ βασίζεται κυρίως σε ένα τεράστιο βιομηχανικό σύμπλεγμα στο Ρας Λαφάν, όπου βρίσκονται σχεδόν όλες οι μονάδες υγροποίησης φυσικού αερίου. Συνολικά υπάρχουν περίπου 14 τέτοιες μονάδες παραγωγής LNG, οι οποίες λειτουργούν ως επιμέρους γραμμές μέσα στο ίδιο τεράστιο ενεργειακό κέντρο.
Αυτό σημαίνει ότι, αν και ο αριθμός των μονάδων φαίνεται σχετικά μεγάλος, η γεωγραφική συγκέντρωσή τους κάνει το σύστημα πιο ευάλωτο: πλήγματα σε μια περιοχή μπορούν να επηρεάσουν σημαντικό ποσοστό της συνολικής παραγωγής, όπως φαίνεται και από τη ζημιά στο 17% της δυναμικότητας.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι το Κατάρ είναι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως, με σχέδια επέκτασης που θα αυξήσουν τον αριθμό των μονάδων και τη συνολική παραγωγή τα επόμενα χρόνια.
Ευρύτερο κύμα κλιμάκωσης
Οι επιθέσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κύμα κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, με το Ιράν να στοχεύει τόσο ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ όσο και διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία. Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει για περαιτέρω αντίποινα, απαντώντας σε προηγούμενα πλήγματα που δέχθηκε σε δικές της ενεργειακές υποδομές.
Παράλληλα, οι διεθνείς αγορές καταγράφουν έντονες αναταράξεις. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν, με το Brent να ξεπερνά τα 118 δολάρια το βαρέλι, ενώ νωρίτερα είχε αγγίξει ακόμη και τα 119 δολάρια. Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη σημείωσαν επίσης άνοδο, αντανακλώντας τον φόβο για περιορισμό της προσφοράς.
Την ίδια στιγμή, το κόστος ασφάλισης πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ έχει αυξηθεί δραματικά, φτάνοντας περίπου το 5% της αξίας των πλοίων, καθώς εντείνονται οι απειλές για επιθέσεις σε θαλάσσιες μεταφορές. Παρά την αύξηση του κινδύνου, οι ασφαλιστικές εταιρείες συνεχίζουν να παρέχουν κάλυψη, θεωρώντας κρίσιμη τη διατήρηση της λειτουργίας των εμπορικών ροών.
Απώλειες και στις αγορές μετάλλων
Στο μέτωπο των αγορών μετάλλων, ο χρυσός και το αλουμίνιο κατέγραψαν σημαντικές απώλειες. Ο χρυσός υποχώρησε έως και 6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτωτική πορεία των τελευταίων ετών, καθώς οι αυξημένες τιμές ενέργειας ενισχύουν τον πληθωρισμό και μειώνουν τις πιθανότητες μείωσης επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Το αλουμίνιο κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση από το 2018, υποχωρώντας πάνω από 8%.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το πιθανότερο σενάριο για τις επόμενες εβδομάδες είναι μια μετάβαση σε σύγκρουση χαμηλότερης έντασης, αν και ο κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης παραμένει υψηλός. Η πιθανότητα πλήρους κατάπαυσης του πυρός ή οριστικής υποχώρησης κάποιας πλευράς θεωρείται προς το παρόν περιορισμένη.
Στο μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων σε ιρανικό πετρέλαιο, καθώς και πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, σε μια προσπάθεια να συγκρατηθούν οι τιμές και να ενισχυθεί η προσφορά στην παγκόσμια αγορά.
Η σύγκρουση συνεχίζει να επηρεάζει όχι μόνο την ενεργειακή ασφάλεια αλλά και τη συνολική σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, με τις αγορές να παραμένουν σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής.
