Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει ανοίξει μια νέα, λιγότερο ορατή, αλλά εξίσου κρίσιμη συζήτηση: υπάρχει διαρροή ραδιενέργειας ή πρόκειται κυρίως για περιβαλλοντική ρύπανση από τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές;
Τα μέχρι στιγμής στοιχεία από διεθνείς οργανισμούς και δίκτυα παρακολούθησης δίνουν μια σύνθετη αλλά σχετικά σαφή εικόνα.
Στο ζήτημα της ραδιενέργειας, οι ενδείξεις είναι μέχρι τώρα καθησυχαστικές. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας έχει δηλώσει ότι δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες ενδείξεις για ραδιολογική επίπτωση εκτός των πληγεισών εγκαταστάσεων.
Δεν υπάρχει διαρροή
Παρότι επιβεβαιώθηκαν πλήγματα σε τμήματα της πυρηνικής εγκατάστασης στη Νατάνζ, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι δεν έχει υπάρξει διαρροή ικανή να επηρεάσει την ευρύτερη περιοχή.
Αντίστοιχα, ακόμη και σε ιδιαίτερα ευαίσθητα σημεία όπως ο πυρηνικός σταθμός στο Μπουσέρ, όπου καταγράφηκαν επιθέσεις σε κοντινή απόσταση, δεν αναφέρθηκαν ζημιές στον αντιδραστήρα ή ανώμαλες αυξήσεις στα επίπεδα ακτινοβολίας.
Η εικόνα αυτή ενισχύει την εκτίμηση ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν υπάρχει περιφερειακό «ραδιενεργό νέφος» πάνω από τη Μέση Ανατολή.
Το ρίσκο δεν είναι μηδέν
Ωστόσο, η απουσία καταγεγραμμένης διαρροής δεν σημαίνει και πλήρη διαφάνεια. Επιθεωρήσεις σε κρίσιμες εγκαταστάσεις, όπως αυτή στο Ισφαχάν, έχουν διακοπεί λόγω του πολέμου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο άγνωστων ζημιών στο εσωτερικό υποδομών.
Με άλλα λόγια, το ρίσκο δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά προς το παρόν δεν έχει επιβεβαιωθεί σε επίπεδο που να προκαλεί άμεση περιφερειακή απειλή.
Εκεί όπου η κατάσταση είναι σαφώς πιο ανησυχητική είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση. Τα πλήγματα σε διυλιστήρια, αποθήκες καυσίμων και ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει εκτεταμένες πυρκαγιές, με αποτέλεσμα την έκλυση μεγάλων ποσοτήτων τοξικών ουσιών.
Μαύρα νέφη στην Τεχεράνη
Στην Τεχεράνη, καταγράφηκαν πυκνά μαύρα νέφη από καύση αργού πετρελαίου και παραγώγων του, που περιέχουν επικίνδυνους υδρογονάνθρακες, οξείδια του θείου και του αζώτου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εκπομπές αυτές συνδέθηκαν ακόμη και με φαινόμενα «μαύρης» ή όξινης βροχής, προκαλώντας ανησυχία για τις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Κάτοικοι ανέφεραν ερεθισμούς στα μάτια, δυσκολία στην αναπνοή και φόβους για μόλυνση νερού και εδάφους, ενώ διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν για κινδύνους από την εισπνοή αιωρούμενων σωματιδίων.
Επηρρεάζεται η ευρύτερη περιοχή του Κόλπου
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο Ιράν. Επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έως το Κατάρ και το Κουβέιτ, έχουν προκαλέσει πυρκαγιές και εκπομπές καπνού σε κρίσιμους ενεργειακούς κόμβους.
Η περιβαλλοντική επιβάρυνση αποκτά έτσι διασυνοριακά χαρακτηριστικά, με πιθανές συνέπειες για τη ναυτιλία, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και την υγεία των πληθυσμών.
