Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές ενέργειας για τους Ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις και υπογραμμίζει την ανάγκη για μια «συντονισμένη αντίδραση».
Προς τούτο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.
Καλεί, επίσης, την Επιτροπή να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα – για όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας – για συγκεκριμένες ενέργειες για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων τομέων, «λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές καταστάσεις μεταξύ των κρατών μελών».
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλείται επίσης να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων για τον μετριασμό των σημαντικών επιπτώσεων των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τον αντίκτυπο όλων των άλλων συνιστωσών κόστους. Παράλληλα, ζητείται να υποστηριχθεί η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και χαμηλές εκπομπές άνθρακα, εξασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καλεί επίσης την Επιτροπή να υποβάλει αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) το αργότερο έως τον Ιούλιο του 2026, για να μειωθεί η αστάθεια της τιμής του άνθρακα και να μετριαστεί ο αντίκτυπός της στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού κόστους της αλυσίδας εφοδιασμού.
Καλεί τους συννομοθέτες να συμφωνήσουν, το 2026, σε ένα φιλόδοξο πακέτο δικτύων για την ταχεία κατασκευή των απαραίτητων υποδομών, τη διασφάλιση της προστασίας και της ανθεκτικότητάς τους και την ενίσχυση των διασυνδέσεων, σε εθνικό και διευρωπαϊκό επίπεδο.
Φον ντερ Λάιεν για ενεργειακό κόστος: Παράθυρο για άμεσα μέτρα ανακούφισης
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, με αιχμή τις αυξήσεις τιμών, τόνισε η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, λίγο μετά την ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Όπως ανέφερε στη συνέντευξη Τύπου ο ενεργειακός εφοδιασμός της ΕΕ είναι διασφαλισμένος, ωστόσο η Ευρώπη «δεν είναι άτρωτη στις παγκόσμιες αυξήσεις τιμών». Επεσήμανε ότι μόνο σήμερα – μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στο Κατάρ – οι τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 30%. Η ίδια καταδίκασε τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και σε εμπορικά πλοία, κάνοντας λόγο για ενέργειες που «αυξάνουν το κόστος και εντείνουν τους κινδύνους για τον μελλοντικό εφοδιασμό».
Για τον περιορισμό των επιπτώσεων, η Πρόεδρος της Επιτροπής είπε ότι πρέπει να αναληφθεί δράση με «άμεσα μέτρα ανακούφισης όπου είναι δυνατόν και διαρθρωτικές αλλαγές όπου είναι αναγκαίο», εστιάζοντας στις τέσσερις συνιστώσες που καθορίζουν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Φον. Ντερ Λάιεν ανέφερε ότι η πρώτη συνιστώσα είναι το κόστος ενέργειας, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μερίδιο, κυρίως το ήμισυ της τιμής, 56% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Όπως είπε, τα κράτη μέλη μπορούν ήδη να χρησιμοποιήσουν μέτρα κρατικής βοήθειας για να αντισταθμίσουν τις αυξήσεις του κόστους της πηγής ενέργειας. Πρόσθεσε, ότι «θα ενισχύσουμε περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων για τον σκοπό αυτό».
Το δεύτερο στοιχείο είναι οι χρεώσεις δικτύου (18%), με την Επιτροπή να προωθεί νομοθετικές παρεμβάσεις για τη μείωσή τους, ιδίως για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Οι φόροι και οι επιβαρύνσεις, που αντιστοιχούν κατά μέσο όρο στο 15%, αναμένεται να αναθεωρηθούν, είπε η Φον ντερ Λάιεν, με στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα. Τέλος, όσον αφορά την ανθρακική τιμολόγηση μέσω του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Ρύπων (ETS), προωθούνται μεταρρυθμίσεις για μεγαλύτερη ευελιξία και περιορισμό της μεταβλητότητας των τιμών.
Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ έχει ήδη συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα και στην ενίσχυση επενδύσεων σε καθαρές μορφές ενέργειας. Παράλληλα, ανακοίνωσε νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, το «ETS Investment Booster», ύψους 30 δισ. ευρώ, για έργα απανθρακοποίησης, με έμφαση στην «ταχύτητα και την αλληλεγγύη».
Τέλος, σημείωσε ότι η ενέργεια αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, προαναγγέλλοντας πρωτοβουλίες για απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή,
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας για κινδύνους στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια.
Στα συμπεράσματά τους, οι ευρωπαίοι ηγέτες καλούν σε άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, ζητώντας παράλληλα μορατόριουμ σε επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών, όπως ενέργεια και ύδρευση.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει τις αδιάκριτες επιθέσεις του Ιράν και εκφράζει αλληλεγγύη προς τις χώρες της περιοχής, ζητώντας τον σεβασμό της κυριαρχίας τους.
Η ΕΕ δηλώνει στήριξη προς τα κράτη μέλη κοντά στην περιοχή με ιδιαίτερη αναφορά στην Κύπρο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «χαιρετίζει την υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών μέσων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς υποστήριξη της Κύπρου». Τονίζεται, επίσης, ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, εφόσον χρειαστεί».
Παράλληλα, οι ευρωπαίοι ηγέτες επισημαίνουν τη σημασία της προστασίας της ναυσιπλοΐας, ιδίως στο Στενό του Ορμούζ, και ζητούν ενίσχυση των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τον ρόλο των ναυτικών αμυντικών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων EUNAVFOR ASPIDES και EUNAVFOR ATALANTA, και ζητά την ενίσχυσή τους με περισσότερα μέσα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εντολές τους».
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει επίσης τις αυξημένες προσπάθειες που ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω ενισχυμένου συντονισμού με εταίρους στην περιοχή, για να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, μόλις πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Υπογραμμίζεται, επίσης, η ανάγκη αυξημένης ετοιμότητας για ενδεχόμενες μεταναστευτικές πιέσεις, με βάση τα εργαλεία και τις πολιτικές που ανέπτυξε η ΕΕ τα τελευταία χρόνια. «Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την μεταναστευτική κρίση του 2015 και για να αποφευχθεί μια παρόμοια κατάσταση, η ΕΕ είναι έτοιμη να κινητοποιήσει πλήρως τα διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και οικονομικά της εργαλεία για την πρόληψη ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών κινήσεων προς την ΕΕ και τη διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη. Η ασφάλεια και ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνεχίσουν να ενισχύονται», αναφέρεται στα συμπεράσματα.
Τέλος, επαναβεβαιώνεται η δέσμευση της ΕΕ για διπλωματική επίλυση της κρίσης, με στόχο την αποκλιμάκωση, τη σταθερότητα στην περιοχή και την αποτροπή του Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Ανθρωπιστική καταστροφή στο Λίβανο
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τις σοβαρές επιπτώσεις στους αμάχους, με εκτεταμένο εκτοπισμό, απώλειες και ανθρωπιστική κρίση. Καλεί σε άμεση αποκλιμάκωση, προστασία των αμάχων και σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η ΕΕ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον Λίβανο και τον πληθυσμό του, παρέχοντας ανθρωπιστική βοήθεια και ενισχύοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Παράλληλα, καταδικάζει την απόφαση της Χεζμπολά να επιτεθεί στο Ισραήλ και ζητά την άμεση παύση των ενεργειών της, χαιρετίζοντας την απόφαση των λιβανικών αρχών να απαγορεύσουν τις στρατιωτικές της δραστηριότητες. Στηρίζει επίσης τις προσπάθειες ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων του Λιβάνου για τον πλήρη έλεγχο της επικράτειας.
Το Συμβούλιο καλεί όλα τα μέρη να τηρήσουν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός της 27ης Νοεμβρίου 2024 και το ψήφισμα 1701 του ΟΗΕ, ενώ ζητά από το Ισραήλ να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση και να σεβαστεί την κυριαρχία του Λιβάνου.
Τέλος, η ΕΕ επαναβεβαιώνει τη στήριξή της στην αποστολή UNIFIL, καταδικάζει τις επιθέσεις κατά των κυανόκρανων και ζητά άμεση διερεύνηση, τονίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες παραβιάζουν σοβαρά το διεθνές δίκαιο.
Γάζα /Δυτική Όχθη
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία προκαλεί σοβαρή ανησυχία.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για τη συνεχιζόμενη καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και καλεί το Ισραήλ να επιτρέψει την άμεση, ανεμπόδιστη πρόσβαση και τη συνεχή διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας σε μεγάλη κλίμακα και σε ολόκληρη την περιοχή, μεταξύ άλλων μέσω του Θαλάσσιου Διαδρόμου της Κύπρου για τη συμπλήρωση των χερσαίων οδών.
Η ΕΕ θα συνεργαστεί με διεθνείς και περιφερειακούς φορείς για να συμβάλει στην ανοικοδόμηση και την ανασυγκρότηση της Γάζας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Θα συνεχίσει επίσης να υποστηρίζει την Παλαιστινιακή Αρχή, συμπεριλαμβανομένου του μεταρρυθμιστικού της προγράμματος, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον έλεγχο της Γάζας.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει έντονα τις μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ που αποσκοπούν στην επέκταση της παρουσίας του στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, τις οποίες η συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου της 19ης Ιουλίου 2024 χαρακτήρισε παράνομες, και προτρέπει την κυβέρνηση του Ισραήλ να ανακαλέσει αυτές τις αποφάσεις, να τηρήσει τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου και να προστατεύσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό των κατεχόμενων εδαφών.
Μητσοτάκης: Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της και τα σύνορα της ΕΕ
«Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της και τα σύνορα της ΕΕ», δήλωσε ο πρωθυπουργός, απαντώντας σε ερώτηση του BBC για καταγγελίες περί επαναπροωθήσεων μεταναστών από τον Έβρο προς την Τουρκία.
Ολόκληρη η απάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού έχει ως εξής:
« Δεν έχω καμία γνώση αυτών των ισχυρισμών, αλλά θα ήθελα να επισημάνω ένα σημείο, το οποίο μάλιστα αντανακλάται και στα σημερινά συμπεράσματα: ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της δεν πρόκειται να επαναλάβει τα λάθη που έκανε το 2015. Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της. Είναι υποχρέωσή μου να διασφαλίσω ότι τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προστατεύονται. Δεν πρόκειται να απολογηθώ γι’ αυτές τις πολιτικές. Και θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μέσω των συμπερασμάτων, έχουν καταστήσει απολύτως σαφές ότι δεν θα επιτρέψουμε μαζική εισροή μεταναστών και προσφύγων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι δεν θα επαναλάβουμε τα λάθη του 2015.»
Τι είπε η φον ντερ Λάιντεν για την Κύπρο
«Η Κύπρος έχει επηρεαστεί άμεσα από αυτόν τον πόλεμο περισσότερο από κάθε άλλο κράτος μέλος», δήλωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά το τέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Όπως επισήμανε, η αντίδραση της Κύπρου έστειλε «ένα σαφές, ενιαίο μήνυμα ότι η ασφάλεια της Κύπρου είναι η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Η ίδια τόνισε πως «επαινώ τον Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη για τη διαχείριση της κατάστασης και την Προεδρία που συνεχίζει να αποδίδει». Η ίδια αναφέρθηκε στη δήλωση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, λέγοντας πως «υπάρχει κανονικότητα και ασφάλεια στην Κύπρο, και ανυπομονώ να βρεθώ εκεί τον Απρίλιο για το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο».
Αδιάξοδο για το δάνειο 90 δισ. στην Ουκρανία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρει τρόπο να χορηγήσει το συμφωνημένο δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία, παρά τη συνεχιζόμενη εναντίωση της Ουγγαρίας, τόνισε τις πρώτες πρωινές η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μετά το πέρας της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες.
«Θα το φέρουμε σε πέρας με τον έναν ή τον άλλο τρόπο», επέμεινε η κ. φον ντερ Λάιεν, έπειτα από τη σύνοδο κορυφής στην οποία οι ηγέτες της ΕΕ δεν κατάφεραν να πείσουν τον ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν να ανακαλέσει το βέτο του και να επιτρέψει την εκταμίευση του ποσού.
Οι ηγέτες της ΕΕ καταδίκασαν την «απαράδεκτη» στάση της Βουδαπέστης κατά τη διάρκεια της συνόδου, επισήμανε από την πλευρά του ο πρόεδρος του ευρωπαϊκού συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
«Η συμφωνία είναι συμφωνία, είναι απαραίτητο να τηρούμε τον λόγο μας. Κανένας δεν μπορεί να εκβιάζει το ευρωπαϊκό συμβούλιο», στηλίτευσε ο κ. Κόστα.
Ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανέφερε πως ζητήθηκε από την Κομισιόν να βρει τρόπους να εκταμιευτεί το δάνειο και κατακεραύνωσε την «ενέργεια κατάφωρης ανεντιμότητας» που θα αφήσει «βαθιά σημάδια», καθώς βλάπτει τη «θέση της ΕΕ» στον κόσμο.
Ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επέκρινε σε εξαιρετικά οξύ τόνο τη νύχτα της Πέμπτης προς Παρασκευή την «ανεντιμότητα» από πλευράς του ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος δεν υποχώρησε στις πιέσεις των ομολόγων του να προχωρήσει στην άρση του βέτο του και να επιτρέψει τη χορήγηση δανείου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση στην Ουκρανία.
«Πρόκειται για ενέργεια κατάφωρης ανεντιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση» που «δεν είχε υπάρξει ποτέ πριν με αυτή τη μορφή. Και είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι θα αφήσει βαθιά σημάδια», έκρινε ο γερμανός καγκελάριος μιλώντας στον Τύπο μετά το πέρας της συνόδου κορυφής των 27 στις Βρυξέλλες.
