Ακόμη και αν παύσουν οι εχθροπραξίες μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, με την ασφαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιων να αποκαθίσταται στα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) δεν θα επανέλθουν άμεσα στα επίπεδα που ίσχυαν προ του πολέμου, δηλαδή πριν από τις 28 Φεβρουαρίου. Μετά τις σφοδρές εναέριες επιδρομές του Ιράν στα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) υπολογίζει ότι έχουν «σοβαρές ή πολύ σοβαρές» ζημιές πάνω από 40 ενεργειακές εγκαταστάσεις. Η λειτουργία δύο από τις 14 μονάδες υγροποίησης φυσικού αερίου στο κοίτασμα Ras Laffan του Κατάρ θα αποκατασταθεί σε τρία έως πέντε χρόνια, μετά τα αντίποινα των Ιρανών την περασμένη εβδομάδα στους βομβαρδισμούς των Ισραηλινών στο κοίτασμα South Pars.
Είναι μια διάσταση του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν που αναμένεται να παγιώσει τις ανατιμήσεις στην ενέργεια, παρά τη χθεσινή πτώση των τιμών του πετρελαίου μετά την αιφνίδια ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, πως θα αναβάλει τις εναέριες επιθέσεις σε μονάδες ηλεκτροδότησης και ενεργειακές υποδομές του Ιράν για πέντε ημέρες, καθώς οι δύο πλευρές βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις. Ο διευθύνων σύμβουλος της UBS, Σέρτζιο Ερμότι, υπογράμμισε ότι οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, καθώς οι επενδυτές θα πρέπει να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Από την έναρξη του πολέμου, το αργό πετρέλαιο ακρίβυνε πάνω από 30%, στα 90 δολάρια το βαρέλι, το πετρέλαιο Μπρεντ τουλάχιστον 40%, στα 101 δολάρια, παρά τη χθεσινή πτώση από 8% έως 9%. Παράλληλα, η τιμή του φυσικού αερίου έχει υπερδιπλασιαστεί στα 56 ευρώ τη μεγαβατώρα (MWh), με μηνιαία άνοδο μεγαλύτερη του 80%. Ακόμη και η τιμή του άνθρακα ξεπέρασε χθες τα 140 δολάρια τον τόνο, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τον Οκτώβριο του 2024, διότι οι ασιατικές οικονομίες επέκτειναν τη χρήση του λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για την επάρκεια προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές, κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έλαβαν έκτακτα μέτρα για την εξοικονόμηση ενέργειας. Τα πανεπιστήμια στο Μπαγκλαντές παρέμειναν κλειστά και τα σχολεία έκλεισαν στο Πακιστάν για δύο εβδομάδες. Η ΙΕΑ σύστησε την κατ’ οίκον εργασία, ενώ η Αυστρία, η Βραζιλία, η Ιταλία και η Πορτογαλία μείωσαν ή ανέστειλαν τη φορολογία καυσίμων.
«Είναι μακράν η μεγαλύτερη αναστάτωση που έχει προκληθεί στην αγορά του αργού πετρελαίου και των πετροχημικών που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία», δήλωσε ο Τζέισον Μίλερ, καθηγητής διαχείρισης εφοδιαστικών αλυσίδων στο Michigan State University. «Το πετρέλαιο χρησιμοποιείται στα πάντα», πρόσθεσε ο ίδιος. Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων τριών εβδομάδων εκτοξεύθηκαν δεκάδες πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) του Ιράν σε πολυάριθμα διυλιστήρια, κοιτάσματα, εργοστάσια φυσικού αερίου, λιμάνια και άλλες ενεργειακές υποδομές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Ομάν.
Υψηλοί ήταν οι τόνοι του διευθύνοντος συμβούλου της Adnoc (Abu Dhabi National Oil Company), της κρατικής ενεργειακής εταιρείας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα οποία έχουν δεχτεί τα περισσότερα πλήγματα από τις εναέριες επιδρομές του Ιράν. «Καμία χώρα δεν θα πρέπει να κρατά σε ομηρία τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Σουλτάνος Αχμέντ Αλ-Τζαμπέρ. Σε ανάλογο μήκος κύματος, ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Βιρτ, τόνισε πως κανένας δεν μπορεί σε αυτήν τη φάση να αξιολογήσει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του πολέμου. «Δεν πιστεύω ότι έχει υπολογιστεί η συνολική επίδραση αυτού του πολέμου στις τιμές του πετρελαίου», δήλωσε χθες ο ίδιος, προσθέτοντας ότι τα προβλήματα στην προσφορά θα είναι μεγαλύτερα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Μέχρι σήμερα, το τοπίο είναι ακόμη αβέβαιο, καθώς είναι ανοικτό το ενδεχόμενο να προκληθούν νέες ζημιές λόγω της σφοδρής εχθρότητας μεταξύ των δύο εμπόλεμων πλευρών. Αφενός, οι Ιρανοί αρνήθηκαν ότι συνομιλούν με τις ΗΠΑ. Αφετέρου, οι Ισραηλινοί ξεκίνησαν ένα νέο κύμα επιθέσεων κατά του Ιράν σχεδόν μία ώρα μετά τις δηλώσεις Τραμπ πως οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται μαζί του. Το καθεστώς της Τεχεράνης προειδοποίησε, παράλληλα, ότι θα τοποθετήσει θαλάσσιες νάρκες σε όλο τον Περσικό Κόλπο εάν γίνουν επιθέσεις στις ακτές και τα νησιά του Ιράν. Απείλησε, επίσης, με νέες επιθέσεις σε υποδομές καυσίμων, τεχνολογίας και αφαλάτωσης που χρησιμοποιούνται από Αμερικανούς στην περιοχή του Κόλπου.
Ισχυρό κίνητρο να πετύχει ο Τραμπ έστω μια εκεχειρία είναι οι ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ τον επόμενο Νοέμβριο. Οι Ρεπουμπλικανοί δεν θέλουν να αναμετρηθούν με τους Δημοκρατικούς σε ένα περιβάλλον όπου η τιμή της βενζίνης κινείται στα ύψη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι επιπτώσεις από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν θα είναι «βραχυπρόθεσμες» και ούτε θα μείνει ανεπηρέαστη η ζήτηση από την άνοδο των τιμών ενέργειας, όπως δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, στο συνέδριο CERAWeek που διοργανώνει η S&P Global.
