Σε μια από τις πιο αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, οι Δανοί προσέρχονται στις κάλπες με το πολιτικό σκηνικό να χαρακτηρίζεται από έντονη ρευστότητα, πολυδιάσπαση και απουσία ξεκάθαρου φαβορί. Παρά την πρόσφατη ενίσχυση της κυβέρνησης σε επίπεδο δημοφιλίας, το αποτέλεσμα, σύμφωνα με το Politico, παραμένει ανοιχτό, με τις ισορροπίες να κρίνονται κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.
Η πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν επέλεξε να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, αν και η θητεία της θα μπορούσε να διαρκέσει έως το φθινόπωρο του 2026. Η απόφαση αυτή ήρθε μετά την πολιτική ώθηση που έλαβε από τη στάση της απέναντι στις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία, μια εξέλιξη που ενίσχυσε προσωρινά τη θέση της κυβέρνησης.
Ωστόσο, η εξωτερική πολιτική δεν φαίνεται να καθορίζει την ψήφο. Αντίθετα, η εκλογική μάχη μεταφέρεται στο εσωτερικό, με τους πολίτες να δίνουν έμφαση σε ζητήματα καθημερινότητας και οικονομίας.
Η ατζέντα της κάλπης: Πολλά μέτωπα, χωρίς κυρίαρχο ζήτημα
Η προεκλογική περίοδος στη Δανία χαρακτηρίστηκε από πληθώρα θεμάτων που δίχασαν την κοινή γνώμη, χωρίς όμως κάποιο να κυριαρχήσει απόλυτα. Δημοσκοπήσεις μέχρι και την τελευταία ημέρα δείχνουν σημαντικό ποσοστό αναποφάσιστων ψηφοφόρων, στοιχείο που ενισχύει την αβεβαιότητα για το τελικό αποτέλεσμα.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκαν ζητήματα όπως η επαναφορά φόρου στον πλούτο, η περιβαλλοντική πολιτική, η ποιότητα του πόσιμου νερού, η ευημερία των ζώων, η ενεργειακή στρατηγική – με συζητήσεις ακόμη και για επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια – αλλά και η μεταναστευτική πολιτική και οι αμυντικές δαπάνες.
Η Φρεντέρικσεν έδωσε έμφαση στην πρόταση για επαναφορά του φόρου πλούτου, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη στήριξη από τους ψηφοφόρους της κεντροαριστεράς. Από την άλλη πλευρά, ο βασικός της αντίπαλος, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Τρόελς Λουντ Πόουλσεν, ηγέτης του φιλελεύθερου κόμματος Venstre, προειδοποίησε ότι ένα τέτοιο μέτρο ενδέχεται να οδηγήσει σε φυγή κεφαλαίων και να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Δύο μπλοκ, αλλά χωρίς καθαρή πλειοψηφία
Παραδοσιακά, το πολιτικό σύστημα της Δανίας διαχωρίζεται σε δύο βασικά στρατόπεδα: το «κόκκινο» μπλοκ των κεντροαριστερών κομμάτων και το «μπλε» μπλοκ της δεξιάς. Ωστόσο, οι ισορροπίες έχουν γίνει πιο σύνθετες τα τελευταία χρόνια.
Μετά τις εκλογές του 2022, η Φρεντέρικσεν προχώρησε σε μια ασυνήθιστη κίνηση, σχηματίζοντας κυβέρνηση συνεργασίας με κόμματα και από τα δύο στρατόπεδα, συμπεριλαμβανομένου του Venstre και των Μετριοπαθών, υπό την ηγεσία του πρώην πρωθυπουργού Λαρς Λόκε Ράσμουσεν.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, τα δύο μπλοκ κινούνται σχεδόν ισόπαλα σε κοινοβουλευτικές έδρες, χωρίς κανένα να εξασφαλίζει αυτοδυναμία. Σε αυτό το πλαίσιο, το κόμμα των Μετριοπαθών αναδεικνύεται σε ρυθμιστή των εξελίξεων, με τον Ράσμουσεν να αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
Πολιτικές εντάσεις και «σκιές» στην προεκλογική περίοδο
Η προεκλογική εκστρατεία δεν έλειψε από εντάσεις και προσωπικές αντιπαραθέσεις. Σημαντικό θέμα αποτέλεσε η παραδοχή του ηγέτη της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, Άλεξ Βανοπσλάγκ, ότι είχε κάνει χρήση κοκαΐνης στα πρώτα χρόνια της πολιτικής του πορείας.
Η αποκάλυψη αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με σημαντικό ποσοστό των ψηφοφόρων να δηλώνει ότι επηρεάζει την εικόνα του ως εν δυνάμει πρωθυπουργού. Παράλληλα, άνοιξε συζήτηση για την ηγεσία του δεξιού μπλοκ, καθώς, παρότι η Φιλελεύθερη Συμμαχία καταγράφει ισχυρή δυναμική, τα υπόλοιπα κόμματα στηρίζουν τον Πόουλσεν ως βασικό υποψήφιο για την πρωθυπουργία.
Ο ρόλος της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε
Παρά το γεγονός ότι η προεκλογική ατζέντα κυριαρχείται από εσωτερικά ζητήματα, η Γροιλανδία και οι Νήσοι Φερόε ενδέχεται να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα.
Κάθε μία από τις δύο αυτόνομες περιοχές διαθέτει από δύο έδρες στο δανικό κοινοβούλιο, οι οποίες μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές σε μια τόσο οριακή αναμέτρηση. Παράλληλα, πολιτικές δυνάμεις στις περιοχές αυτές εκφράζουν επιφυλάξεις απέναντι σε ενδεχόμενη συνεργασία με κόμματα της άκρας δεξιάς της Δανίας, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια σχηματισμού κυβέρνησης από το δεξιό μπλοκ.
Την ίδια στιγμή, στις Νήσους Φερόε αναμένεται να διεξαχθούν ξεχωριστές εκλογές, ενώ εντείνεται η συζήτηση για το κατά πόσο οι αυτόνομες περιοχές θα πρέπει να συνεχίσουν να εκπροσωπούνται στο δανικό κοινοβούλιο.
Η διαδικασία και η επόμενη ημέρα
Οι κάλπες ανοίγουν στις 8 το πρωί και κλείνουν στις 8 το βράδυ, με τα πρώτα exit polls να δημοσιοποιούνται λίγο μετά το κλείσιμο της ψηφοφορίας. Ωστόσο, λόγω της μικρής διαφοράς μεταξύ των κομμάτων, το τελικό αποτέλεσμα ενδέχεται να καθυστερήσει μέχρι αργά το βράδυ ή ακόμη και την επόμενη ημέρα.
Το εκλογικό σύστημα της Δανίας βασίζεται στην απλή αναλογική, γεγονός που καθιστά σχεδόν βέβαιο ότι θα απαιτηθούν διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η διαδικασία αυτή ενδέχεται να διαρκέσει εβδομάδες, καθώς τα κόμματα θα αναζητήσουν συγκλίσεις σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο.
Το πιθανότερο σενάριο είναι η συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας, είτε με πλειοψηφία είτε με μειοψηφική στήριξη, όπως συμβαίνει συχνά στη Δανία. Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη κυβέρνηση θα κληθεί να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον όπου οι ισορροπίες είναι εύθραυστες και η ανάγκη συναινέσεων πιο έντονη από ποτέ.
