Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, εμφανίζεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο με το Ιράν, ασκώντας έντονες πιέσεις στον Ντόναλντ Τραμπ ώστε να συνεχίσει τη στρατιωτική εκστρατεία, σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times.
O Σαουδάραβας πρίγκιπας παρουσίασε την παρούσα συγκυρία ως «ιστορική ευκαιρία» για την αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής, επιμένοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ πρέπει να προχωρήσουν μέχρι την εξουδετέρωση της ιρανικής ηγεσίας.
Στις επαφές των τελευταίων ημερών, ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν φέρεται να τόνισε ότι η απειλή που συνιστά το Ιράν για τις χώρες του Κόλπου είναι διαρκής και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς την απομάκρυνση του σκληροπυρηνικού καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Η θέση αυτή παρουσιάζει ομοιότητες με την προσέγγιση του Νετανιάχου, ο οποίος επίσης θεωρεί το Ιράν στρατηγικό εχθρό.
Διαφορές στόχων Ισραήλ και Σ. Αραβίας
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν μια κρίσιμη διαφοροποίηση: το Ισραήλ ενδέχεται να θεωρούσε αποδεκτό ένα αποδυναμωμένο ή εσωτερικά αποσταθεροποιημένο Ιράν, ενώ η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει ένα τέτοιο ενδεχόμενο ως σοβαρή και άμεση απειλή για την ασφάλειά της, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη δράση στρατιωτικών ή παραστρατιωτικών ομάδων.
Παράλληλα, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας φέρεται να προχώρησε και σε πιο συγκεκριμένες εισηγήσεις προς την αμερικανική πλευρά, υποστηρίζοντας τη συνέχιση των επιθέσεων σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές, με στόχο την αποδυνάμωση της οικονομικής βάσης του καθεστώτος.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει επίσης θέσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων, ακόμη και για την κατάληψη κρίσιμων σημείων όπως το νησί Xαργκ, που αποτελεί βασικό κόμβο των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Μια τέτοια επιχείρηση, μέσω αερομεταφερόμενων δυνάμεων, είτε μέσω αποβατικής ενέργειας, είτε και τα δύο, θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη, ωστόσο φαίνεται να έχει τεθεί σοβαρά υπό εξέταση στην Ουάσιγκτον.
Την ίδια στιγμή, ανώτεροι αξιωματούχοι τόσο των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και της Σαουδικής Αραβίας εκφράζουν ανησυχία ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ολοένα και πιο σκληρά αντίποινα από το Ιράν, ιδιαίτερα με επιθέσεις σε σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, εγκλωβίζοντας τις ΗΠΑ σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο χωρίς σαφή διέξοδο.
Οι ανησυχίες αυτές ενισχύονται από το γεγονός ότι το Ιράν έχει ήδη απαντήσει στην αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία με εκτεταμένες επιθέσεις με drones και πυραύλους σε χώρες της περιοχής.
Τα Στενά του Ορμούζ
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, όπου οι ιρανικές κινήσεις έχουν περιορίσει δραστικά τη ροή πετρελαίου.
Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κουβέιτ διέρχεται από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα, η διαταραχή αυτή έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Αν και υπάρχουν εναλλακτικοί αγωγοί που παρακάμπτουν τα στενά, η χωρητικότητά τους είναι περιορισμένη και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν επίσης δεχθεί επιθέσεις, γεγονός που καθιστά αδύνατη την πλήρη αναπλήρωση των απωλειών.
Παρά τις πληροφορίες για πίεση υπέρ της συνέχισης του πολέμου, η σαουδαραβική κυβέρνηση απορρίπτει επισήμως αυτή την εκδοχή, δηλώνοντας ότι υποστηρίζει μια ειρηνική λύση της σύγκρουσης και ότι παραμένει σε στενή επαφή με την αμερικανική διοίκηση.
Την ίδια στιγμή, όμως, τονίζει ότι βασική της προτεραιότητα είναι η προστασία του πληθυσμού και των υποδομών της από τις καθημερινές επιθέσεις, κατηγορώντας το Ιράν ότι επιλέγει την επικίνδυνη κλιμάκωση αντί της διπλωματίας.
Ο μπιν Σαλμάν φοβάται μια «μισοτελειωμένη δουλειά»
Στο παρασκήνιο, η ανησυχία του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν φαίνεται να επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο ενδεχόμενο: την πρόωρη διακοπή της στρατιωτικής εκστρατείας χωρίς να έχει εξουδετερωθεί το Ιράν.
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, μια «ημιτελής» επιχείρηση θα άφηνε τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της εκτεθειμένους σε ένα ενισχυμένο και πιο επιθετικό Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να συνεχίσει να απειλεί την περιοχή, ακόμη και να διακόπτει περιοδικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Οι φόβοι αυτοί ενισχύονται από προηγούμενες εμπειρίες, όπως η επίθεση του 2019 σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις που αποδόθηκε σε δυνάμεις προσκείμενες στο Ιράν και είχε ως αποτέλεσμα τη δραστική, έστω και προσωρινή, μείωση της παραγωγής πετρελαίου του βασιλείου.
Το περιστατικό εκείνο είχε οδηγήσει τη Σαουδική Αραβία σε αναθεώρηση της στρατηγικής της, με αποτέλεσμα την επαναπροσέγγιση με το Ιράν και την αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων το 2023, εν μέρει λόγω της διαπίστωσης ότι η αμερικανική προστασία δεν ήταν απόλυτη.
Η σημερινή σύγκρουση έχει ανατρέψει αυτή την εύθραυστη ισορροπία. Όπως δήλωσε πρόσφατα ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών, πρίγκιπας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν, η περιορισμένη εμπιστοσύνη που υπήρχε έχει πλέον καταρρεύσει πλήρως. Την ίδια ώρα, η χώρα αντιμετωπίζει συνεχή πλήγματα, ενώ ακόμη και θραύσματα από αναχαιτισμένους πυραύλους έχουν προκαλέσει θανάτους και τραυματισμούς.
Δύσκολη η άμυνα της Σαουδικής Αραβίας
Παρά το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία διαθέτει σημαντικό απόθεμα συστημάτων αναχαίτισης Patriot, η παγκόσμια έλλειψη τέτοιων μέσων καθιστά δύσκολη τη μακροχρόνια άμυνα απέναντι σε συνεχείς επιθέσεις.
Επιπλέον, αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και σε περίπτωση κατάρρευσης της ιρανικής κυβέρνησης, ο κίνδυνος δεν θα εξαφανιστεί, καθώς στρατιωτικά ή παραστρατιωτικά στοιχεία θα μπορούσαν να συνεχίσουν να πλήττουν στόχους, ιδίως ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν βλέπει τον πόλεμο όχι μόνο ως απειλή, αλλά και ως ευκαιρία για την ενίσχυση της επιρροής της Σαουδικής Αραβίας στη Μέση Ανατολή, θεωρώντας ότι η χώρα του μπορεί να αντέξει το κόστος της σύγκρουσης.
Στις συνομιλίες του Σαλμάν με τον Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να εξέφρασε ανησυχίες για την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και τις επιπτώσεις στην οικονομία, με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα να απαντά ότι πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο.
Ωστόσο, Αμερικανοί και περιφερειακοί αξιωματούχοι εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτή την εκτίμηση, επισημαίνοντας ότι οι αγορές ενέργειας δύσκολα θα επανέλθουν γρήγορα σε κανονικούς ρυθμούς, ιδίως όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν υπό απειλή.
Επιπλέον, οικονομολόγοι τονίζουν ότι η Σαουδική Αραβία δεν έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις απώλειες μέσω εναλλακτικών διαδρομών, καθώς οι υπάρχοντες αγωγοί μπορούν να μεταφέρουν μόνο ένα μικρό μέρος των ποσοτήτων που διακινούνται κανονικά μέσω της θαλάσσιας οδού.
Πλησιάζει το ορόσημο του 2030
Τέλος, η χρονική συγκυρία επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις επιλογές του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, καθώς πλησιάζει το ορόσημο του 2030 για τον μετασχηματισμό της σαουδαραβικής οικονομίας σε παγκόσμιο επενδυτικό κόμβο.
Τα φιλόδοξα έργα και οι επενδύσεις, ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, έχουν ήδη δημιουργήσει δημοσιονομικές πιέσεις, με προβλέψεις για ελλείμματα τα επόμενα χρόνια.
Ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να υπονομεύσει σοβαρά αυτούς τους στόχους, καθώς η επιτυχία τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα και την ασφάλεια.
