Το Ιράν έχει διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια ένα από τα πιο εκτεταμένα και πολυσύνθετα οπλοστάσια πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Μέση Ανατολή, επενδύοντας συστηματικά σε αυτές τις τεχνολογίες ως απάντηση στην αποδυνάμωση της πολεμικής του αεροπορίας λόγω κυρώσεων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, ήδη από τις αρχές του 2025 διέθετε το μεγαλύτερο απόθεμα τέτοιων συστημάτων στην περιοχή, τα οποία αποτελούν σήμερα τόσο τον βασικό στόχο των επιθέσεων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ όσο και το κύριο μέσο αντίδρασης της Τεχεράνης.
Η επιχειρησιακή χρήση αυτών των όπλων είναι εκτεταμένη και πολυεπίπεδη. Το Ιράν έχει εξαπολύσει επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον στόχων σε περισσότερες από δέκα χώρες, συμπεριλαμβανομένων ισραηλινών και αμερικανικών θέσεων, ενώ έχει χρησιμοποιήσει το οπλοστάσιό του και σε προηγούμενες φάσεις έντασης, όπως μετά τη δολοφονία του στρατηγού Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020, στις ανταλλαγές πυρών με το Ισραήλ το 2024 και σε επεισόδια το 2025.
Πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η επίθεση της 20ής Μαρτίου, όταν η Τεχεράνη έδειξε ότι μπορεί να πλήξει στόχους σε απόσταση έως και 4.000 χιλιομέτρων, φτάνοντας μέχρι στρατιωτική βάση στον Ινδικό Ωκεανό (Ντιέγκο Γκαρσία), κάτι που διευρύνει δραστικά τον γεωγραφικό ορίζοντα απειλής.
Στον πυρήνα της στρατηγικής βρίσκονται οι βαλλιστικοί πύραυλοι, που καθοδηγούνται στο αρχικό στάδιο της πτήσης και στη συνέχεια ακολουθούν βαλλιστική τροχιά προς προκαθορισμένο στόχο.
Το Ιράν διαθέτει πολλαπλές εκδοχές πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, καθώς και πυραύλους cruise με δυνατότητα ελιγμών. Παραμένει ασαφές ποιο ακριβώς σύστημα χρησιμοποιήθηκε σε επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας, με αναλυτές να εκτιμούν ότι μπορεί να πρόκειται για πειραματική έκδοση, τροποποιημένο υπάρχον πύραυλο ή ακόμη και μετατροπή διαστημικού εκτοξευτή.
Τα ευέλικτα drones
Παράλληλα, τα drones αποτελούν κρίσιμο και ιδιαίτερα ευέλικτο εργαλείο. Τα ιρανικής κατασκευής Shahed έχουν εξελιχθεί σε βασικό όπλο, χάρη στο χαμηλό κόστος τους, που εκτιμάται μεταξύ 20.000 και 50.000 δολαρίων ανά μονάδα, και τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής.
Πολλά από αυτά λειτουργούν ως «καμικάζι», πλήττοντας απευθείας τον στόχο, ενώ προηγμένες εκδόσεις, όπως το Shahed-149, μπορούν να φτάσουν σε αποστάσεις έως 4.000 χιλιομέτρων και να μεταφέρουν έως και 500 κιλά εκρηκτικών. Η αποτελεσματικότητά τους έγκειται και στην ικανότητά τους να διαπερνούν την αεράμυνα μέσω επιθέσεων κορεσμού, καθώς εκτοξεύονται σε μεγάλους αριθμούς και από απλές υποδομές.
Eξαγωγές drones σε άλλες χώρες
Η επιρροή του ιρανικού οπλοστασίου επεκτείνεται και εκτός συνόρων, καθώς η Τεχεράνη έχει εξάγει τόσο drones όσο και τεχνογνωσία σε συμμάχους της, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη.
Οι ομάδες αυτές έχουν χρησιμοποιήσει τα συγκεκριμένα μέσα για επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και ναυτιλιακούς στόχους, ενισχύοντας την ικανότητά τους να πλήττουν από απόσταση χωρίς άμεση εμπλοκή.
Επιπλέον, τα Shahed έχουν χρησιμοποιηθεί εκτενώς και στον πόλεμο της Ουκρανίας, όπου η Ρωσία τα ενσωμάτωσε σε μαζική κλίμακα, φτάνοντας να εκτοξεύει έως και 1.000 την εβδομάδα σε ορισμένες φάσεις, ενώ αξιοποιώντας ιρανική τεχνογνωσία τα παράγει μαζικά σε ρωσικά εργοστάσια.
Ρωσικό εργοστάσιο drones με ιρανική τεχνογνωσία και κινεζικά εξαρτήματα © Zvezda.tv/Russia
Παρά την ισχύ αυτή, ο συνεχιζόμενος πόλεμος έχει προκαλέσει σημαντική φθορά. Εκτιμάται ότι το Ιράν διέθετε περίπου 2.500 βαλλιστικούς πυραύλους στην αρχή της σύγκρουσης, από τους οποίους έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί τουλάχιστον 1.200, ενώ εκατοντάδες εκτοξευτές έχουν καταστραφεί από αεροπορικά πλήγματα.
Πάνω από το 70% των δυνατοτήτων του Ιράν έχει εξουδετερωθεί
Συνολικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εκτιμούν ότι έχει εξουδετερωθεί πάνω από το 70% των εκτοξευτικών-πυραυλικών δυνατοτήτων της χώρας, γεγονός που δυσκολεύει τη χρήση των υπολοίπων πυραύλων.
Αντίθετα, το απόθεμα drones παραμένει σημαντικά μεγαλύτερο και πιο εύκολα αναπληρώσιμο, με περισσότερα από 2.100 Shahed να έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί στη σύγκρουση.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι, παρά τις απώλειες, το Ιράν διατηρεί μια επικίνδυνη και ευέλικτη στρατιωτική ικανότητα, βασισμένη στον συνδυασμό πυραύλων μεγάλης ισχύος και drones χαμηλού κόστους.
Αυτό το μοντέλο πολέμου φθοράς συνεχίζει να ασκεί πίεση στους αντιπάλους του και να καθιστά τη σύγκρουση πιο απρόβλεπτη και παρατεταμένη.
