Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση για τα καύσιμα, καθώς εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο διάθεσής τους με δελτίο, ως μέτρο αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχειας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Ήδη, ορισμένες χώρες λαμβάνουν περιοριστικά μέτρα για τα καύσιμα. Η Σλοβενία εφαρμόζει ανώτατα όρια κατανάλωσης, με 50 λίτρα ημερησίως ανά άτομο και 200 λίτρα ανά επιχείρηση, ενώ διεθνώς καταγράφονται παρόμοιες παρεμβάσεις για εξοικονόμηση ενέργειας.
Η Αίγυπτος μειώνει τον νυχτερινό φωτισμό και επιβάλλει κλείσιμο καταστημάτων εστίασης στις 9 το βράδυ, οι Φιλιππίνες επιβάλλουν τετραήμερη εργασία και η Ταϊλάνδη εφαρμόζει τηλεργασία δημοσίων υπαλλήλων.
Οι υψηλές τιμές γονατίζουν τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Οι Γερμανοί, ταξιδεύουν μέχρι την Πολωνία για να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ με πιο φθηνό καύσιμο.
Την ίδια στιγμή, πολλοί Έλληνες βρίσκονται αντιμέτωποι με το αυξημένο οικονομικό κόστος και αναγκάζονται να αναβάλλουν την πασχαλινή τους εξόρμηση. ΤΗ Ελλάδα κατατάσσεται στην ένατη θέση παγκοσμίως ως προς την τιμή της αμόλυβδης, με το Χονγκ Κονγκ να βρίσκεται στην κορυφή. Ενδεικτικά, ένα ταξίδι από την Αθήνα έως τη Λευκάδα μπορεί να κοστίσει σχεδόν 70 ευρώ μόνο για καύσιμα, με το κόστος της επιστροφής να είναι ακόμη υψηλότερο.
Ακόμη πιο επιβαρυμένη είναι η κατάσταση για τα νησιά, όπου το γέμισμα του ρεζερβουάρ για την αναχώρηση από την Αθήνα φτάνει τα 122 ευρώ, ενώ για την επιστροφή απαιτούνται περίπου 131 ευρώ. Το αυξημένο κόστος έχει ήδη αντίκτυπο στην αγορά, καθώς ακόμη και επαγγελματίες οδηγοί αναφέρουν ακυρώσεις πασχαλινών διαδρομών από πελάτες.
Το σχέδιο που εξετάζει η Κομισιόν για δελτίο στα καύσιμα
Η ΕΕ, μέσω του αρμόδιου επιτρόπου Νταν Γιόργκενσεν, προειδοποίησε ότι η ενεργειακή κρίση θα είναι μακράς διάρκειας, ενώ τα ήδη ανακοινωθέντα μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ χάνουν σταδιακά την αποτελεσματικότητά τους. Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Γιόργκενσεν τόνισε ότι η ΕΕ εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα, από δελτίο κατανάλωσης καυσίμων έως την απελευθέρωση μεγαλύτερων ποσοτήτων από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών.
Το σχέδιο διαχείρισης κρίσεων για τα καύσιμα, που επεξεργάζεται η Κομισιόν, βασίζεται στην Οδηγία 2009/119/ΕΚ. Σε περίπτωση έλλειψης, προτεραιότητα θα δοθεί στις λεγόμενες «κρίσιμες δομές»:
- Υπηρεσίες Έκτακτης Ανάγκης: Ασθενοφόρα, Πυροσβεστική, Αστυνομία.
- Εφοδιαστική Αλυσίδα: Φορτηγά μεταφοράς τροφίμων και φαρμάκων.
- Μέσα Μαζικής Μεταφοράς: Για να διασφαλιστεί η βασική μετακίνηση των εργαζομένων.
- Κρίσιμες Υποδομές: Λειτουργία γεννητριών σε νοσοκομεία και δίκτυα ενέργειας.
Τι προβλέπεται για τους υπόλοιπους
Αν η κρίση κλιμακωθεί και τα στρατηγικά αποθέματα (για τα οποία υπάρχει πρόβλεψη 90 ημερών) αρχίσουν να εξαντλούνται, ενεργοποιούνται τα εξής μέτρα:
- Πλαφόν στην κατανάλωση: Επιβολή ορίου στα λίτρα που μπορεί να προμηθευτεί ένας ιδιώτης ανά επίσκεψη στο πρατήριο ή ανά εβδομάδα/μήνα.
- Περιορισμοί Κυκλοφορίας: Εφαρμογή μέτρων όπως η απαγόρευση κυκλοφορίας οχημάτων συγκεκριμένες ημέρες (π.χ. Κυριακές χωρίς αυτοκίνητο) ή η επιβολή ορίου ταχύτητας (μείωση κατά 10 χλμ/ώρα) για τη μείωση της εθνικής κατανάλωσης.
- Υποχρεωτική Τηλεργασία: Εντολή για εργασία από το σπίτι σε τομείς που είναι εφικτό, ώστε να εξοικονομηθούν καύσιμα κίνησης.
- Μηχανισμός Αλληλεγγύης: Βάσει του Κανονισμού 2017/1938, αν μια χώρα της ΕΕ έχει σοβαρό έλλειμμα, οι υπόλοιπες χώρες υποχρεούνται να μειώσουν τη δική τους κατανάλωση για να την τροφοδοτήσουν, διασφαλίζοντας ότι καμία περιοχή δεν θα μείνει χωρίς καύσιμα για θέρμανση ή βασικές υπηρεσίες.
Η ενεργοποίηση των μέτρων γίνεται όταν η Κομισιόν κηρύξει κατάσταση «Ενωσιακού Συναγερμού». Αυτό προβλέπεται σε περίπτωση που υπάρξει επίσημη εκτίμηση ότι τα διαθέσιμα αποθέματα δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση του επόμενου διαστήματος, εξαιτίας γεωπολιτικών εξελίξεων.
