Σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης στη Μέση Ανατολή, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου κρίσιμη μάχη φαίνεται να διεξάγεται μακριά από τα πεδία των συγκρούσεων: η μάχη της πληροφόρησης ή ορθότερα της απόκρυψης της πληροφορίας από το κοινό.
Κάποιες κυβερνήσεις κινούνται πιο δυναμικά στο θέμα αυτό και ένα παράδειγμα ίσως κρύβει πολύ περισσότερα.
Σύμφωνα με έρευνα του ιστότοπου Bellingcat, οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) κατηγορούνται ότι υποβαθμίζουν ή και αλλοιώνουν την πραγματική εικόνα των ιρανικών επιθέσεων με drones, διαμορφώνοντας μια αφήγηση που δεν συμβαδίζει πάντα με τα διαθέσιμα οπτικά και δορυφορικά δεδομένα.
Ανάμεσα στην ασφάλεια και τη σιωπή
Μετά τις συντονισμένες επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη απάντησε πλήττοντας συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, μεταξύ αυτών και τα ΗΑΕ. Έκτοτε, η χώρα αυτή βρίσκεται αντιμέτωπη με συνεχείς αεροπορικές επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές της.
Ωστόσο, αντί για πλήρη διαφάνεια, οι αρχές φαίνεται να επιλέγουν τον περιορισμό της πληροφορίας. Ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ προειδοποίησε ότι η δημοσίευση φωτογραφιών ή βίντεο από επιθέσεις είναι παράνομη, ενώ δεκάδες άτομα συνελήφθησαν για ανάρτηση «παραπλανητικού περιεχομένου». Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απλή καταγραφή ενός περιστατικού φαίνεται να αρκεί για δίωξη.
Βλέπουμε λοιπόν ότι δεν είναι μόνο το Ιράν που γνωρίζαμε ότι αποκρύπτει πληροφορίες από το λαό του, ή τον εμποδίζει να επικοινωνεί μέσω ολικού black-out του ίντερνετ. Και άλλες γειτονικές χώρες χρησιμοποιούν εξίσου δραστικές μεθόδους για να φιλτράρουν την πληροφορία.
Η έρευνα αναδεικνύει σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των επίσημων ανακοινώσεων και των στοιχείων που προκύπτουν από ανοιχτές πηγές. Oρισμένα παραδείγματα, μόνο στα ΗΑΕ, είναι χαρακτηριστικά:
Το λιμάνι της Φουτζέιρα
Στις 3 Μαρτίου, βίντεο δείχνει drone να πλήττει το στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Φουτζέιρα, μέσω του οποίου διακινούνται περίπου 1,7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Παρότι οι αρχές έκαναν λόγο για φωτιά από «συντρίμμια μετά από επιτυχή αναχαίτιση», δορυφορικές εικόνες αποκάλυψαν εκτεταμένες καταστροφές, με τουλάχιστον τρεις δεξαμενές πλήρως κατεστραμμένες.
Το λιμάνι Τζεμπέλ Άλι
Αντίστοιχα, φωτιά στο λιμάνι Τζεμπέλ Άλι αποδόθηκε σε «υπολείμματα αναχαίτισης». Ωστόσο, δορυφορικά δεδομένα έδειξαν δύο ξεχωριστές εστίες φωτιάς σε απόσταση τριών χιλιομέτρων, εκ των οποίων η μία εντοπίστηκε σε στρατιωτική εγκατάσταση που χρησιμοποιείται από το αμερικανικό ναυτικό.
Μπουρτζ Αλ Αράμπ: «Περιορισμένη» ζημιά;
Σε ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια του Ντουμπάι, το ξενοδοχείο Μπουρτζ Αλ Αράμπ, οι αρχές μίλησαν για μικρής έκτασης πυρκαγιά λόγω θραυσμάτων. Ωστόσο, βίντεο δείχνουν φλόγες ύψους περίπου 30 μέτρων να καλύπτουν πολλούς ορόφους, εικόνα που υποδηλώνει άμεσο πλήγμα.
Fairmont The Palm: Η σιωπή
Στις 28 Φεβρουαρίου, drone έπληξε ξενοδοχείο στην περιοχή Palm Jumeirah. Αντί για επιβεβαίωση επίθεσης, οι αρχές περιορίστηκαν σε μια αόριστη αναφορά για «περιστατικό σε κτίριο». Βίντεο της πυρκαγιάς κυκλοφόρησαν ευρέως, με αποτέλεσμα συλλήψεις ατόμων που τα κοινοποίησαν.
Διεθνές Αεροδρόμιο Ντουμπάι
Στις 7 Μαρτίου ανακοινώθηκε προσωρινή αναστολή λειτουργίας του αεροδρομίου για «λόγους ασφαλείας». Την ίδια στιγμή, βίντεο έδειχναν έκρηξη κοντά σε τερματικό σταθμό, χωρίς όμως επίσημη επιβεβαίωση επίθεσης.
Κατοικία στο συγκρότημα Warda
Drone χτύπησε απευθείας διαμέρισμα στον 19ο όροφο, με κάτοικο να δηλώνει σε βίντεο: «Μας χτύπησε drone… δεν πρόλαβα καν να τελειώσω το τσάι μου». Παρά το σαφές οπτικό υλικό, δεν υπήρξε καμία επίσημη αναφορά για άμεσο πλήγμα.
Φόβος και αυτολογοκρισία
Η αυστηρή εφαρμογή των νόμων περί κυβερνοεγκλήματος φαίνεται να έχει οδηγήσει σε δραστική μείωση της δημοσίευσης βίντεο. Πολίτες και δημοσιογράφοι αποφεύγουν να καταγράψουν περιστατικά, φοβούμενοι συλλήψεις ή βαριά πρόστιμα.
Σύμφωνα με νομικούς και οργανώσεις, ακόμη και η αποστολή μιας εικόνας σε ιδιωτικό μήνυμα μπορεί να θεωρηθεί παράνομη αν κριθεί «αρνητική» για το κράτος.
Influencers και ελεγχόμενη αφήγηση
Παράλληλα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκε κύμα βίντεο από influencers που προωθούν την εικόνα των ΗΑΕ ως ασφαλούς χώρας. Πολλά από αυτά τα βίντεο είναι σχεδόν πανομοιότυπα, με μηνύματα εμπιστοσύνης προς την ηγεσία.
Αναλύσεις δείχνουν ότι ορισμένα δημοσιεύθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες για συντονισμένη επικοινωνιακή στρατηγική.
Μέχρι την 1η Απριλίου, τα επίσημα στοιχεία κάνουν λόγο για 12 νεκρούς και 190 τραυματίες. Ωστόσο, ειδικοί και οργανώσεις εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτά τα στοιχεία αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα. Πολλοί θεωρούν ότι οι αριθμοί είναι κατά πολύ μεγαλύτεροι.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά: «Οι άνθρωποι πεθαίνουν. Δεν είναι τόσο ασφαλές όσο παρουσιάζεται. Είναι σαν μια ιδανική αφήγηση που θα θέλαμε να είναι αληθινή.»
Διεθνείς οργανισμοί υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος χρησιμοποιείται ως αφορμή για περαιτέρω περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου. Οι γενικευμένες απαγορεύσεις δημοσίευσης πληροφοριών, στο όνομα της ασφάλειας, εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για το δικαίωμα των πολιτών στην ενημέρωση.
