Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται ότι βρίσκονται σε αδιέξοδο, καθώς το τελεσίγραφο που έθεσε ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ για την Τρίτη το βράδυ πλησιάζει. Σύμφωνα με την Wall Street Journal και το Axios, οι διαπραγματευτές είναι απαισιόδοξοι ότι η Τεχεράνη θα υποκύψει στο αίτημα των ΗΠΑ να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ανοίγοντας τον δρόμο για στρατιωτικές επιχειρήσεις που θα στοχεύουν γέφυρες και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν. Η κατάσταση προκαλεί έντονη ανησυχία για μια νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει στο παρελθόν δώσει τελεσίγραφα στο Ιράν για συμφωνία, και όταν οι ηγέτες της χώρας δεν ανταποκρίνονταν, προχωρούσε σε στρατιωτικές ενέργειες. Τώρα, καθώς όλοι -από τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς έως τους κορυφαίους επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της Μέσης Ανατολής -πιέζουν για εκεχειρία της τελευταίας στιγμής, Ιρανοί αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες ότι οι ΗΠΑ θα δείξουν ευελιξία και προετοιμάζονται για επανάληψη της ίδιας σκληρής στρατηγικής, σύμφωνα με πληροφορίες από αξιωματούχους των ΗΠΑ και μεσολαβητές.
Ορισμένοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ εκτιμούν ότι το χάσμα μεταξύ των θέσεων των δύο πλευρών είναι πολύ μεγάλο για να γεφυρωθεί πριν από την Τρίτη στις 8 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής. Παράλληλα, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να στοχεύουν υποδομές στη χώρα και το Ισραήλ θα εξακολουθήσει τις αεροπορικές επιδρομές για να εξοντώσει ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους, ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις προχωρήσουν, όπως δήλωσαν Άραβες, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Απαισιόδοξος ο Τραμπ, εξανεμίζονται οι ελπίδες
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στο Λευκό Οίκο ότι το Ιράν «διαπραγματευόταν, πιστεύουμε, με καλή πίστη», αλλά αν δεν το έκανε, οι ΗΠΑ θα «ανατίναζαν τα πάντα». Παράλληλα, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο πρόεδρος, δεν είναι αισιόδοξος για μια συμφωνία και αναμένεται να δώσει εντολή για στρατιωτικές επιθέσεις το βράδυ της Τρίτης, αν και η απόφασή του μπορεί να αλλάξει ανάλογα με την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε: «Μόνο ο Πρόεδρος Τραμπ ξέρει τι θα κάνει, και ολόκληρος ο κόσμος θα μάθει αύριο το βράδυ αν γέφυρες και ηλεκτροπαραγωγικές εγκαταστάσεις θα καταστραφούν».
Οι ελπίδες για συμφωνία εξανεμίστηκαν νωρίς τη Δευτέρα, όταν το Ιράν απέρριψε πρόταση εκεχειρίας των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντάς την υπερβολική, ειδικά όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ο Τραμπ δήλωσε αργότερα ότι η αντιπρόταση της Τεχεράνης δεν ήταν επαρκής για να εξασφαλίσει συμφωνία. Έτσι, και οι δύο χώρες βρέθηκαν ξανά αντιμέτωπες είτε με μια συμφωνία, είτε παράταση της προθεσμίας ή στρατιωτική κλιμάκωση.
Τον Ιούνιο, ο Τραμπ διέκοψε τις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα και επιτέθηκε σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Τον Φεβρουάριο, κατηγόρησε ξανά την Τεχεράνη ότι καθυστερεί στις διαπραγματεύσεις και ξεκίνησε την τρέχουσα σύγκρουση. Αυτά τα επεισόδια έχουν δημιουργήσει αμφιβολίες στους Ιρανούς για το αν ο Τραμπ αντιμετωπίζει σοβαρά τη διαπραγμάτευση, ενώ σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ δεν εμπόδισαν το Ισραήλ από το να επιτίθεται σε στόχους της Χαμάς στη Γάζα, ακόμη και μετά την επίτευξη εκεχειρίας. Η Τεχεράνη αναμένει επίσης ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να στοχεύει ανώτερους Ιρανούς ηγέτες, ακόμη και αν οι συνομιλίες προχωρήσουν.
Οι κίνδυνοι για τις ΗΠΑ αν κλιμακωθεί ο πόλεμος στο Ιράν
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι αν το Ιράν είχε πραγματικά τη διάθεση να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα, δεν θα είχε προκαλέσει πόλεμο εξαρχής. Παράλληλα, η κλιμάκωση του πολέμου ενέχει κινδύνους για τις ΗΠΑ: ενίσχυση της αποφασιστικότητας του Ιρανικού καθεστώτος να αρνηθεί συνομιλίες, παράταση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ και περαιτέρω εξάντληση των αποθεμάτων σε υψηλής τεχνολογίας πυρομαχικά με παγκόσμια ζήτηση.
Ο Τραμπ, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ανυπομονεί να τερματίσει τον πόλεμο, αλλά γνωρίζει ότι το κοινό των ΗΠΑ έχει περιορισμένη διάθεση για παρατεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Δηλώνει ότι θα προτιμούσε να διατηρήσει το πετρέλαιο του Ιράν, αλλά γνωρίζει την αντίθεση για μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία στη χώρα. Επιπλέον, Ρεπουμπλικανοί τον προειδοποιούν διακριτικά ότι η αύξηση των τιμών της βενζίνης εν μέσω παρατεταμένης σύγκρουσης θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις πιθανότητες της παράταξής τους στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους: νέες καταστροφικές επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ σε υποδομές πολιτών που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την ηγεσία και να πλήξουν περαιτέρω μια ήδη εύθραυστη οικονομία.
Axios: Η κρίσιμη απόφαση Τραμπ για το Ιράν
Ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμη απόφαση: είτε να υλοποιήσει την απειλή καταστροφής των ιρανικών υποδομών από τις 8 μ.μ., είτε να παρατείνει την προθεσμία για να δώσει μια ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ εξετάζει ενδελεχώς την κατάσταση, ρωτώντας συμβούλους για την «Ημέρα Υποδομών» -μια πιθανή επίθεση σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας και γέφυρες.
Σε παρασκηνιακό επίπεδο, σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ είναι πιθανόν εκείνος που τηρεί την πιο επιθετική στάση στα κορυφαία κλιμάκια της κυβέρνησής του σε ό,τι αφορά το θέμα του Ιράν, σύμφωνα με μια αμερικανική πηγή που μίλησε μαζί του αρκετές φορές τις τελευταίες ημέρες.
«Ο πρόεδρος είναι ο πιο αιμοδιψής, σαν λυσσασμένο σκυλί», δήλωσε ένας άλλος Αμερικανός αξιωματούχος, υποβαθμίζοντας τις φήμες ότι τον ενθάρρυναν ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ ή ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Όπως τόνισε, οι δυο τους φαντάζουν σαν αθώα «περιστέρια» συγκριτικά με τον Τραμπ.
Παράλληλα, ο Τραμπ έχει αρχίσει να απευθύνεται σε συμβούλους και έμπιστούς του σχετικά με το σχέδιο να χτυπήσει σταθμούς παραγωγής ενέργειας και γέφυρες του Ιράν, ρωτώντας τους: «Τι γνώμη έχετε για την Ημέρα Υποδομών;»
Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες του Axios, η διαπραγματευτική ομάδα του Τραμπ -ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ- θεωρεί ότι αξίζει μια προσπάθεια για συμφωνία, αν και ορισμένοι σύμμαχοι, όπως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, οι ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, τον προτρέπουν να μην συμφωνήσει αν το Ιράν δεν κάνει παραχωρήσεις, όπως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ή η εγκατάλειψη του εμπλουτισμένου ουρανίου, αναφέρει το Axios.
Το Ιράν, από την πλευρά του, έδωσε μια απάντηση 10 σημείων στις τρέχουσες ειρηνευτικές προτάσεις τη Δευτέρα. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος την περιέγραψε ως «μαξιμαλιστική», ενώ ο Λευκός Οίκος την βλέπει περισσότερο ως διαπραγματευτικό τέχνασμα και όχι ως πλήρη απόρριψη. Μεσολαβητές από Πακιστάν, Αίγυπτο και Τουρκία εργάζονται για τροποποιήσεις και επιδιώκουν την εξασφάλιση περισσότερου χρόνου.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ιρανοί ηγέτες αναγκάζονται να «χρησιμοποιούν παιδιά» για την ανταλλαγή σημειωμάτων, αναφερόμενος στον τρόπο επικοινωνίας του νέου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, με τους υφισταμένους του. Παράλληλα, οι σύμβουλοί του τον προειδοποιούν ότι χρειάζονται θετικές ενδείξεις πριν αποφασίσει για παράταση, επισημαίνοντας ότι «είμαστε βαθιά στις διαπραγματεύσεις, όλα μπορούν να συμβούν».
Σύμφωνα με τον Τραμπ, η καταστροφή των ιρανικών υποδομών θα μπορούσε να συμβεί μέσα σε λίγες ώρες: «Ολόκληρη η χώρα θα μπορούσε να αφανιστεί σε μια νύχτα, και μπορεί να γίνει και αύριο το βράδυ», δήλωσε. Παράλληλα, διατηρεί την ελπίδα για συμφωνία, αναγνωρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν έναν «ενεργό, πρόθυμο συμμετέχοντα» από την άλλη πλευρά, που διαπραγματεύεται «καλή τη πίστει».
Πηγές ανέφεραν ότι σχέδιο μαζικής επίθεσης από ΗΠΑ και Ισραήλ σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν είναι έτοιμο, αν δοθεί εντολή. Ωστόσο, ο Τραμπ θα δεχόταν μια συμφωνία αν ήταν εφικτή, αλλά η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά τεταμένη, ειδικά μέχρι τη λήξη του τελεσιγράφου.
Νέες εκρήξεις στο νησί Χαρκ
Με φόντο τις διαπραγματεύσεις, επικαλούμενο έναν ανώνυμο ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, το Axios ανέφερε πριν από λίγο ότι ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε επιθέσεις σε στρατιωτικούς στόχους που βρίσκονται στο νησί Χαρκ του Ιράν.
Το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν ανέφερε επίσης ότι το νησί Χαρκ έγινε στόχος αρκετών επιδρομών. Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν απηύθυναν προειδοποίηση στις γειτονικές χώρες, σημειώνοντας ότι «η αυτοσυγκράτηση έχει τελειώσει» και ότι θα αρχίσουν να στοχοποιούν τις υποδομές των ΗΠΑ και των εταίρων τους και εξαπέλυσαν νέες απειλές διατάραξης του περιφερειακού εφοδιασμού με πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
