Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σενάρια στη σύγχρονη διατλαντική σχέση επανέρχεται δυναμικά, καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να θέσει ανοικτά το ενδεχόμενο αποχώρησης της χώρας του από το NATO κατά τη σημερινή συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα της Συμμαχίας Mάρκ Ρούτε.
Σύμφωνα με δηλώσεις της εκπροσώπου Τύπου του Λευκού Οίκου, το ζήτημα βρίσκεται ήδη στην ατζέντα του Αμερικανού προέδρου και αναμένεται να συζητηθεί διεξοδικά κατά τη διάρκεια της συνάντησης, σε μια χρονική συγκυρία όπου οι σχέσεις Ουάσινγκτον–Συμμάχων δοκιμάζονται έντονα.
«Το ΝΑΤΟ δοκιμάστηκε, απέτυχε»
Η ένταση έχει ενισχυθεί σημαντικά μετά τις εξελίξεις γύρω από τη σύγκρουση με το Ιράν, με την αμερικανική πλευρά να εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για τη στάση των συμμάχων. Όπως τονίστηκε, το ΝΑΤΟ «δοκιμάστηκε και απέτυχε», ιδιαίτερα όσον αφορά την άρνηση ευρωπαϊκών χωρών να συνδράμουν στην προστασία εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ ή να επιτρέψουν τη χρήση στρατιωτικών βάσεων για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Τραμπ φέρεται να θεωρεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επωμιστεί δυσανάλογο βάρος για την άμυνα της Συμμαχίας, επαναφέροντας τη διαχρονική του κριτική ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν συνεισφέρουν επαρκώς. Μάλιστα, η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι «ο αμερικανικός λαός χρηματοδοτεί την άμυνα των συμμάχων», χωρίς να λαμβάνει αντίστοιχη στήριξη σε κρίσιμες στιγμές.
Στο παρασκήνιο, ο Mαρκ Ρούτε βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο να κατευνάσει την ένταση και να αποτρέψει μια περαιτέρω κλιμάκωση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ιστορικές ανατροπές για τη Συμμαχία.
Η επίσκεψή του θεωρείται κρίσιμη, καθώς μια ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ θα άλλαζε ριζικά την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Δύσης.
Παράλληλα, ο Τραμπ επαναφέρει και παλαιότερα αιτήματα, όπως η απόκτηση της Γροιλανδίας — εδάφους της Δανίας — εντείνοντας περαιτέρω τις εντάσεις με ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η συζήτηση για ενδεχόμενη αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, ακόμη και ως διαπραγματευτικό εργαλείο, προκαλεί ήδη ανησυχία στις διεθνείς αγορές και στους συμμάχους των ΗΠΑ. Διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι ακόμη και η απλή αναφορά ενός τέτοιου σεναρίου αρκεί για να κλονίσει την εμπιστοσύνη και να ενισχύσει την αβεβαιότητα σε μια περίοδο ήδη υψηλών γεωπολιτικών εντάσεων.
Το αποτέλεσμα της συνάντησης αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα αποτελέσει ένδειξη για το κατά πόσο η Ουάσινγκτον προτίθεται να επαναπροσδιορίσει ριζικά τη θέση της στη Συμμαχία ή αν πρόκειται για μια ακόμη κίνηση πίεσης προς τους Ευρωπαίους εταίρους.
Συνάντηση με Ρούμπιο
Πριν από τη συνάντηση αυτή που έχει προγραμματιστεί για τις 15.30 (τοπική ώρα, 22.30 ώρα Ελλάδας), ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Οι συνομιλίες τους επικεντρώθηκαν στις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενίσχυση του συντονισμού και της “μεταφοράς βαρών” με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με ανακοίνωση του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τόμι Πίγκοτ.
Οι ΗΠΑ κατέχουν κεντρικό στρατιωτικό ρόλο στο ΝΑΤΟ μετά την ίδρυσή του το 1949 αλλά απέσπασαν πέρυσι τη σύμφωνη γνώμη των άλλων μελών της Συμμαχίας για ισχυρή αύξηση των αμυντικών δαπανών έως το 2035.
Απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, ο Μαρκ Ρούτε θα πρέπει να αξιοποιήσει ακόμη μια φορά την προσωπική του σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις σκληρές επικρίσεις για τον οργανισμό του οποίου ηγείται.
Ο ένοικος του Λευκού Οίκου δεν φείδεται επαίνων για τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ – “έναν φοβερό τύπο”, υπέροχο”, σύμφωνα με τον Τραμπ – αλλά επικρίνει τους Ευρωπαίους για την άρνησή τους να βοηθήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στην επίθεσή τους στο Ιράν, χώρες που τηρούν κατάπαυση του πυρός λιγότερο από 24 ώρες.
«Δυναμική ασφαλείας»
Σύμφωνα με αξιωματούχο της Ατλαντικής Συμμαχίας, η επίσκεψη αυτή στις ΗΠΑ είχε προγραμματιστεί εδώ και πολύ καιρό.
Ο ίδιος αξιωματούχος δήλωσε ότι στόχος της συνάντησης με τον Αμερικανό πρόεδρο είναι να αντλήσει οφέλη από την επιτυχία της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη, πέρυσι, όταν οι χώρες μέλη δεσμεύτηκαν, υπό την πίεση του Ντόναλντ Τραμπ, να αυξήσουν σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Εκτός από την ενίσχυση της διατλαντικής συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, οι δύο αξιωματούχοι αναμένεται να συζητήσουν για την υφιστάμενη δυναμική ασφαλείας, στο πλαίσιο του Ιράν καθώς και του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, διευκρίνισε.
Ο Ρούτε επιδίδεται εδώ και μήνες σε μια άσκηση ισορροπίας μεταξύ των επιθέσεων του Αμερικανού προέδρου κατά των Ευρωπαίων συμμάχων, τους οποίους, μεταξύ άλλων, έχει αποκαλέσει «δειλούς», και της φροντίδας να τους υπερασπιστεί χωρίς να εκνευρίσει τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η άσκηση αυτή έγινε ιδιαίτερα δύσκολη με την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, λόγω της απογοήτευσης του Αμερικανού προέδρου γι αυτό που θεωρεί υπεκφυγή των Ευρωπαίων στο Ιράν.
Ζήτησε συγκεκριμένα τη βοήθειά τους για να εγγυηθούν την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο του πετρελαίου που καταναλώνεται παγκοσμίως.
Η εκεχειρία που επιτεύχθηκε την Τρίτη με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν προβλέπει ότι το Ιράν θα ανοίξει ξανά αυτό το θαλάσσιο πέρασμα στον Κόλπο, το οποίο ουσιαστικά η Τεχεράνη είχε αποκλείσει από την αρχή του πολέμου.
Την Πέμπτη, ο Ρούτε θα εκφωνήσει ομιλία και θα συμμετάσχει σε συζήτηση που διοργανώνει το Ronald Reagan Presidential Foundation Institute.
Από την Παρασκευή έως την Κυριακή, θα συμμετάσχει στην ετήσια συνάντηση της Λέσχης Μπίλντερμπεργκ, στην οποία μετέχουν πολιτικοί και οικονομικοί ηγέτες από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
