Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μέτρα ενίσχυσης της ζήτησης, καθώς πρόκειται για κλασικό σοκ προσφοράς.
Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, τόνισε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια τόνωσης της οικονομίας μέσω δημοσιονομικών παρεμβάσεων ενδέχεται να αποδειχθεί αντιπαραγωγική.
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει περιορίσει τη ροή πετρελαίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων, προκαλώντας πιέσεις στις διεθνείς αγορές και οδηγώντας σε αύξηση των επιτοκίων.
Παρά την εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η ροή ενέργειας και πρώτων υλών παραμένει περιορισμένη, ενώ δεν αποκλείεται η επιβολή νέων χρεώσεων από την Τεχεράνη.
Η ιστορική αναστάτωση στην πετρελαϊκή βιομηχανία ©Data: Baringa Chart: Amy Harder/Axios
ΔΝΤ και οι κεντρικές τράπεζες
Η Γκεοργκίεβα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής, επισημαίνοντας ότι αν οι πληθωριστικές προσδοκίες αποσταθεροποιηθούν, οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αυξήσουν τα επιτόκια, ακόμη κι αν αυτό επιβραδύνει την ανάπτυξη. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η δημοσιονομική στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη και προσωρινή.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί επίσης κατά των μονομερών μέτρων όπως έλεγχοι τιμών, επιδοτήσεις ενέργειας ή γενικευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις, καθώς μπορεί να επιδεινώσουν την κρίση. Αντίθετα, προκρίνει πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας και συγκράτησης της ζήτησης.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί «αναπόφευκτο κόστος», ενώ τόνισε ότι η στήριξη πρέπει να επικεντρώνεται στους πιο ευάλωτους πολίτες.
Η Γκεοργκίεβα σημείωσε ότι ο πόλεμος –για τον οποίο έχει κηρυχθεί προς το παρόν κατάπαυση του πυρός– δοκιμάζει την παγκόσμια οικονομία: Η καθημερινή ροή πετρελαίου έχει μειωθεί κατά 13% και εκείνη του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) κατά 20% παγκοσμίως. Λόγω της χαμηλής προσφοράς, εκτοξεύτηκαν οι τιμές ενώ παράλληλα προκαλούνται αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Στις δηλώσεις της ενόψει της εαρινής συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, την επόμενη εβδομάδα, η Γκεοργκίεβα σημείωσε ότι ο πόλεμος ανάγκασε το Ταμείο να αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη, όπως είχε πει και τη Δευτέρα στο πρακτορείο Reuters.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα 15μερη κατάπαυση του πυρός με το Ιράν, όμως το Ισραήλ συνεχίζει να βομβαρδίζει τον Λίβανο, γεγονός που απειλεί να εκτροχιάσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες.
«Ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση, δεν θα υπάρξει ομαλή επιστροφή στην προτέρα κατάσταση», σημείωσε. Για παράδειγμα, η Βιομηχανική Πόλη Ρας Λαφάν, όπου παράγεται το 93% του LNG του Κόλπου, έχει κλείσει από τις 2 Μαρτίου και θα χρειαστούν 3-5 χρόνια για να επιστρέψει σε πλήρη δυναμικότητα. «Το γεγονός είναι ότι δεν γνωρίζουμε πραγματικά τις επιφυλάσσει το μέλλον για τις διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ ή για την ανάκαμψη των αεροπορικών μεταφορών. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η ανάπτυξη θα είναι πιο αργή, ακόμη και αν επιτευχθεί διαρκής ειρήνη», πρόσθεσε.
Οι αλυσιδωτές αντιδράσεις λόγω του πολέμου που ξέσπασε στις 28 Φεβρουοαρίου θα συνεχιστούν για καιρό, προειδοποίησε, κάνοντας λόγο για διακοπή στη λειτουργία διυλιστηρίων και για ελλείψεις σε διυλισμένα προϊόντα πετρελαίου που έχουν επιπτώσεις στις μεταφορές, τον τουρισμό και το εμπόριο.
Eπισιτιστική ανασφάλεια
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί επίσης να βυθίσει σε επισιτιστική ανασφάλεια άλλα 45 εκατομμύρια ανθρώπους, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που πεινούν σε πάνω από 360 εκατομμύρια.
Το ΔΝΤ αναμένεται να παρουσιάσει διάφορα σενάρια την επόμενη εβδομάδα, τα οποία κυμαίνονται από μια σχετικά γρήγορη ομαλοποίηση της κατάστασης έως και ένα σενάριο στο οποίο οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα διατηρηθούν σε πολύ υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ακόμη και στο πιο ευοίωνο σενάριο όμως, προβλέπεται μειωμένη ανάπτυξη, λόγω των καταστροφών στις υποδομές, τις αναταράξεις στον εφοδιασμό, την απώλεια εμπιστοσύνης και άλλους παράγοντες.
Τον Ιανουάριο το ΔΝΤ προέβλεπε ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα φτάσει το 3,3% φέτος και το 3,2% το 2027.
Η εαρινή σύνοδος, με τη συμμετοχή εκατοντάδων αξιωματούχων και οικονομολόγων απ’ όλον τον κόσμο, θα επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση του σοκ του πολέμου και στο πώς θα μπορούσε να βοηθήσει το ΔΝΤ τα μέλη του που έχουν ανάγκη. Η Γκεοργκίεβα διαβεβαίωσε ότι το Ταμείο διαθέτει επαρκείς πόρους για να καλύψει τις ανάγκες, ωστόσο δεν κατονόμασε τις χώρες που θα μπορούσαν να ζητήσουν τη βοήθειά του. Πριν από τον πόλεμο, τα υφιστάμενα προγράμματα του ΔΝΤ ανέρχονταν στα 140 δισεκ. δολάρια. Μεταξύ Μαΐου 2024-Μαρτίου 2025, το ΔΝΤ ενέκρινε νέα δάνεια ύψους άνω των 36 δισεκ. δολαρίων, σύμφωνα με μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Βοστώνης.
