Ενισχύθηκαν αργά χθες οι προσδοκίες ότι δεν θα καταρρεύσει η εύθραυστη δεκαπενθήμερη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μετά την ανακοίνωση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου πως έδωσε εντολή στο υπουργικό του συμβούλιο να ξεκινήσει «απευθείας διαπραγματεύσεις το συντομότερο δυνατό» με τον Λίβανο. Έτσι θα μπορούν να ξεκινήσουν αύριο και οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ μεταξύ του αντιπρόεδρου των ΗΠΑ, Τζέι ντι Βανς και της Τεχεράνης –χωρίς να σφυροκοπά το Ισραήλ τον Λίβανο.
Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν πτωτικά ενώ τα χρηματιστήρια στις ΗΠΑ έκλεισαν με άνοδο. Με θετικό πρόσημο εξελίσσεται, επίσης, η συνεδρίαση στην Ασία. Οποιαδήποτε και αν ήταν η ρητορική των ΗΠΑ στον πόλεμο που κήρυξε με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν προ έξι εβδομάδων, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία ελέγχει πλήρως η Τεχεράνη, θα είναι το επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε χθες το Ιράν για τα σχέδια του να επιβάλει μόνιμα τέλη για τη διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. “Καλό θα ήταν να μην το κάνουν, και αν το κάνουν ήδη, καλό θα ήταν να σταματήσουν τώρα”, έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δήλωσε, ωστόσο, αισιόδοξος για την εκκίνηση των διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν.
Για ένα δραματικό 24ώρο, η εκεχειρία των 15 ημερών που ανακοινώθηκε την Τετάρτη ήταν ετοιμόρροπη. Μετά την ανακοίνωσή της, το Ισραήλ προχώρησε σε πρωτοφανείς πυραυλικές επιθέσεις, προκαλώντας αντιδράσεις από το Ιράν αλλά και Ευρωπαίους ηγέτες για την υπονόμευση των προσπαθειών τερματισμού του πολέμου, με τον Νετανιάχου και την κυβέρνηση Τραμπ να υποστηρίζουν ότι ο Λίβανος δεν συμπεριλαμβάνονταν στην εκεχειρία. Αυτή η σύγχυση προκάλεσε νέα σκαμπανεβάσματα στις αγορές του πετρελαίου. Παρόλα αυτά, οι τιμές αναμένεται να καταγράψουν εβδομαδιαία πτώση της τάξεως του 10% μετά το μεγάλο άλμα που έχουν καταγράψει από τις 28 Φεβρουαρίου. Ειδικότερα, η τιμή του αργού πετρελαίου διαμορφώθηκε στα 98 δολάρια το βαρέλι και η τιμή του πετρελαίου Μπρεντ στα 96 δολάρια, αντίστοιχα.
Εκκρεμούν, εν τούτοις, πολλά ερωτήματα για τους στόχους των Αμερικανών. Από την άλλη πλευρά, το σχέδιο των δέκα σημείων του Ιράν περιλαμβάνονται μαξιμαλιστικές απαιτήσεις, όπως η αποχώρηση των μάχιμων δυνάμεων των ΗΠΑ από την περιοχή ή η άρση όλων των κυρώσεων, που δύσκολα θα μπορούν να ικανοποιηθούν. Ο Τραμπ και ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, έχουν δηλώσει προ ημερών πως σκοπός τους είναι να μην έχει το Ιράν τη δυνατότητα να κατασκευάζει πυρηνικά όπλα στο μέλλον.
Στην κορυφή της ατζέντας των ΗΠΑ, όμως, είναι το ασφαλές και ολοκληρωτικό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου περνά το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη θέτει ζήτημα επιβολής τελών για τη διέλευση των δεξαμενόπλοιων μαζί με την παύση των εναέριων επιδρομών στη χώρα και το Λίβανο. Ο νέος πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει την τιμή του αργού πετρελαίου ακόμη πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι τα προηγούμενα 24ωρα. Παρά την πτώση των τιμών μετά την εκεχειρία, το αργό πετρέλαιο παραμένει κατά 40% ακριβότερο, ενώ οι τιμές στην αγορά της Βόρειας Θάλασσας σημείωσαν νέο ρεκόρ σχεδόν στα 147 δολάρια το βαρέλι. Με την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ, παράλληλα, πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά μετά από μια τετραετία, οι ανατιμήσεις αυτές αποτελούν μεγάλο πρόβλημα για τον Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center, το 70% των Αμερικανών προβληματίζεται από την άνοδο των τιμών.
Ρεκόρ αναμένεται στις εξαγωγές πετρελαίου των ΗΠΑ μέσα στον Απρίλιο
Κάτω από αυτήν τη συγκυρία, ο πετρελαϊκός κλάδος των ΗΠΑ επωφελείται από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Υπό ομαλές συνθήκες, το 80% του πετρελαίου και των πετρελαϊκών προϊόντων των χωρών του Περσικού Κόλπου καλύπτει, κυρίως, τις ανάγκες των ασιατικών οικονομιών. Μετά από πέντε εβδομάδες σφοδρού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, η κίνηση από το θαλάσσιο πέρασμα έχει μειωθεί κατά 90%. Οπότε οι χώρες της Ασίας στράφηκαν στις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα οι εξαγωγές αργού πετρελαίου να εκτιμάται πως θα φτάσουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα μέσα στον Απρίλιο. Σύμφωνα με προβλέψεις της εταιρείας αναλύσεων Kpler, οι εξαγωγές αργού από τις ΗΠΑ προβλέπεται να αυξηθούν σχεδόν κατά το ένα τρίτο στα 5,2 εκατ. βαρέλια, ημερησίως, από τα 3,9 εκατ. βαρέλια που σημειώθηκαν τον Μάρτιο. Η ζήτηση από την Ασία θα έχει τονωθεί 82% μέχρι τα τέλη Απριλίου.
Οι φόβοι για ανεπάρκεια της προσφοράς –ιδίως μετά την καταστροφή πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στις χώρες του Περσικού Κόλπου από τα πυραυλικά αντίποινα του Ιράν- αναμένεται να διατηρήσουν σε υψηλά επίπεδα το κόστος ενέργειας μέσα στο επόμενο διάστημα. Ήδη οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ έχουν κάνει λόγο για την απαγόρευση των εξαγωγών, ένα ενδεχόμενο που επί του παρόντος απορρίπτει ο Λευκός Οίκος. Αν, όμως, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί και δεν εξομαλυνθούν έως έναν βαθμό οι πετρελαϊκές εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο τότε η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ μπορεί να φθάσει τα 6 δολάρια το γαλόνι.
Κάθε εβδομάδα που περνά με τα Στενά του Ορμούζ να είναι κλειστά, δρα αρνητικά για την παγκόσμια οικονομία και τον Τραμπ. Μολονότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε νωρίς χθες ότι υπάρχουν ενδείξεις πως αποκαθίσταται σταδιακά η θαλάσσια κίνηση στα Στενά, το αφεντικό της Abu Dhabi National Oil το διέψευσε κατηγορηματικά. «Ας είμαστε ξεκάθαροι: τα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν ανοίξει», είπε ο Σουλτάν Αλ Τζαμπέρ. «Η πρόσβαση είναι περιορισμένη, υπό όρους και ελεγχόμενη», πρόσθεσε. Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο ITV πως κάθε δεξαμενόπλοιο μπορεί να περάσει από τα Στενά αλλά αφού πάρει έγκριση από τον ιρανικό στρατό, επιβεβαιώνοντας πληροφορίες ότι το θαλάσσιο πέρασμα είναι ναρκοθετημένο. Μέχρι σήμερα ελάχιστα δεξαμενόπλοια έχουν καταφέρει να περάσουν από το θαλάσσιο πέρασμα που, όμως, είναι φιλικά προς το καθεστώς της Τεχεράνης, κυρίως αυτά που εξυπηρετούν την Ινδία και την Κίνα.
