Τέθηκε σε ισχύ ο ναυτικός αποκλεισμός Τραμπ τα Στενά του Ορμούζ μετά τη διακοπή των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στο Πακιστάν. Στόχος είναι να σφίξει την οικονομικη θηλειά γύρω από το Ιράν, κλιμακώνοντας χωρίς στρατιωτική επέμβαση, για να διαπραγματευτούν οι ΗΠΑ με το Ιράν.
Το θέμα είναι ποιος ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, λένε αναλυτές, ποιος έχει τα κλειδιά, για να ελέγχει και τις τιμές του πετρελαίου. Μέχρι τώρα τα κλειδιά τα έχει το Ιράν.
Παρά την εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν ουσιαστικά κλειστά, με αυστηρούς περιορισμούς διέλευσης, εντείνοντας την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ανώτατος ηγέτης του Ιράν, έλεγε ότι η διαχείριση του κρίσιμου αυτού θαλάσσιου περάσματος θα εισέλθει σε «νέα φάση» στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με την Ουάσινγκτον.
Το πέρασμα, ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία, παραμένει ουσιαστικά μη λειτουργικό, παρά το γεγονός ότι το άνοιγμά του αποτέλεσε βασικό όρο της εκεχειρίας που συμφωνήθηκε την τελευταία στιγμή, αλλά στη συνέχεια κατέρευσαν οι συνομιλίες.
Στενά του Ορμούζ: Περιορισμένη πρόσβαση και πολιτικός έλεγχος
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Abu Dhabi National Oil Company, Σουλτάν Αλ Τζάμπερ, «τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι ανοιχτά». Όπως διευκρίνισε, η διέλευση πλοίων υπόκειται σε άδειες, όρους και πολιτικούς μοχλούς πίεσης από την Τεχεράνη, αναφέρει το Axios.
Εκατοντάδες δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο και άλλα κρίσιμα φορτία παραμένουν σε αναμονή, ενώ οι πλοίαρχοι αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα σχετικά με την ασφαλή διέλευση, φοβούμενοι πιθανές επιθέσεις. Περίπου 20.000 ναυτικοί έχουν ουσιαστικά εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο.
Δεκάδες ακινητοποιημένα δεξαμενόπλοια μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το καθεστώς του Ιράν © Χ.com
Στενά του Ορμούζ και ενεργειακές επιπτώσεις
Η κατάσταση αυτή διατηρεί έντονη πίεση στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου κινούνται εκ νέου πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, παραμένοντας σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Παράλληλα, το Ιράν φέρεται να ζητά την επιβολή τέλους διέλευσης ύψους 1 δολαρίου ανά βαρέλι, με πληρωμή σε κρυπτονομίσματα. Μια τέτοια πρακτική θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές ενέργειας σε υψηλά επίπεδα μακροπρόθεσμα, ενώ εγείρει σοβαρά ζητήματα παραβίασης της αρχής της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Το κρίσιμο ερώτημα για τα Στενά του Ορμούζ
Αν και Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι τα Στενά είναι «τυπικά ανοιχτά», παραδέχθηκε ότι η ναυσιπλοΐα δεν πραγματοποιείται λόγω φόβου και πιέσεων από το Ιράν. Η Ουάσινγκτον εξετάζει μέτρα για την ενθάρρυνση της διέλευσης πλοίων, χωρίς όμως σαφές χρονοδιάγραμμα.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν επιδιώκει πόλεμο, αλλά δεν πρόκειται να παραιτηθεί από τα «νόμιμα δικαιώματά» της, ζητώντας αποζημιώσεις για τις απώλειες της σύγκρουσης.
Η εξέλιξη της κατάστασης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωπολιτική δυναμική στην ευρύτερη περιοχή. Ενδεχόμενη συνέχιση των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο θα μπορούσε να οδηγήσει το Ιράν στη διατήρηση των περιορισμών, επηρεάζοντας έως και το 25% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ο πιο κρίσιμος γεωοικονομικός «λαιμός μπουκαλιού» παγκοσμίως, με τις επόμενες ημέρες να θεωρούνται καθοριστικές για τη σταθερότητα των αγορών και της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
