Η πρόσφατη συνάντηση στον Λευκό Οίκο μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έφερε στην επιφάνεια τις βαθιές ρωγμές στις διατλαντικές σχέσεις.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Politico, οι συνομιλίες πίσω από τις κλειστές πόρτες διεξήχθησαν σε κλίμα έντονης νευρικότητας, με τον Τραμπ να θέτει με επιθετικό τρόπο το ζήτημα της πρόσβασης των ΗΠΑ σε ευρωπαϊκές στρατιωτικές βάσεις για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενοχλημένος από τη στάση χωρών όπως η Γαλλία και η Ισπανία, οι οποίες αρνήθηκαν τη χρήση του εναέριου χώρου τους και των βάσεών τους για επιθετικές επιχειρήσεις. Για τον Τραμπ, η άρνηση αυτή αποτελεί απόδειξη ότι οι Ευρωπαίοι είναι «αχάριστοι τζαμπατζήδες», οι οποίοι απολαμβάνουν την ομπρέλα ασφαλείας των ΗΠΑ χωρίς να προσφέρουν το απαραίτητο αντάλλαγμα όταν οι περιστάσεις το απαιτούν.
Η ρητορική αυτή ενισχύθηκε από τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος αναρωτήθηκε δημόσια για τη χρησιμότητα της Συμμαχίας αν οι σύμμαχοι δεν επιτρέπουν τη χρήση υποδομών που υφίστανται χάρη στην αμερικανική υποστήριξη. Αν και ο Τραμπ δεν διατύπωσε επίσημο αίτημα αποχώρησης ή μείωσης των δεσμεύσεων, η φράση του ότι «το ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί όταν το χρειαστήκαμε» υποδηλώνει μια επικίνδυνη διάβρωση της εμπιστοσύνης.
Η στρατηγική του Ρούτε και η Ουκρανία
Απέναντι σε αυτό το κύμα οργής, ο Μαρκ Ρούτε υιοθέτησε μια στάση κατευνασμού. Ο στόχος του Γενικού Γραμματέα είναι σαφής: να προστατεύσει το μέλλον του ΝΑΤΟ και να διασφαλίσει ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να στηρίζουν στρατιωτικά την Ουκρανία. Όπως σημειώνουν διπλωματικές πηγές, ο Ρούτε επέλεξε να λειτουργήσει ως «κυματοθραύστης» της οργής του Τραμπ, θεωρώντας ότι η δημόσια κολακεία και η υπομονή είναι ένα μικρό τίμημα προκειμένου να συνεχιστεί η ροή όπλων και πληροφοριών προς το Κίεβο.
Ο Ρούτε παραδέχθηκε ότι ορισμένοι σύμμαχοι αιφνιδιάστηκαν από τις εξελίξεις στο Ιράν και αντέδρασαν αργά, προσπαθώντας όμως να δικαιολογήσει τη στάση τους. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η Ευρώπη έχει προσφέρει στήριξη, όπως ο ανεφοδιασμός αεροσκαφών από τη Γαλλία, ο ελλιμενισμός πλοίων σε Ελλάδα και Ισπανία και η χρήση βάσεων σε Ηνωμένο Βασίλειο και Ιταλία.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση
Η στάση του Τραμπ προκαλεί ήδη αντανακλαστικά αυτονομίας στην Ευρώπη. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, παίρνοντας αποστάσεις, τόνισε ότι η σχέση με τις ΗΠΑ διανύει μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο και υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να οικοδομήσει τις δικές της στρατιωτικές δυνάμεις ώστε να μην είναι απόλυτα εξαρτημένη.
Ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει σκληρή. Αμερικανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν χαριτολογώντας ότι το ακρωνύμιο NATO σημαίνει Needs Americans to Operate, αναδεικνύοντας την επιχειρησιακή αδυναμία της Ευρώπης να σταθεί μόνη της βραχυπρόθεσμα. Το πρόβλημα περιπλέκεται από την έλλειψη σαφών κατευθύνσεων από την Ουάσιγκτον, καθώς οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δηλώνουν συγκεχυμένες για το τι ακριβώς ζητά η κυβέρνηση Τραμπ όσον αφορά την εκστρατεία στο Ιράν ή τις περιπολίες στα Στενά του Ορμούζ.
Η συνάντηση αυτή επιβεβαίωσε ότι η Συμμαχία εισέρχεται σε μια εποχή όπου η επιβίωσή της εξαρτάται περισσότερο από ποτέ από την ικανότητα των ηγετών της να διαχειρίζονται τις απρόβλεπτες αντιδράσεις του Αμερικανού προέδρου, την ώρα που η Ευρώπη αναζητά, έστω και δειλά, τον δικό της δρόμο προς την αμυντική χειραφέτηση.
