Τέσσερις από τις έξι μεγαλύτερες τράπεζες στις ΗΠΑ προχώρησαν σε απολύσεις πάνω από 5.000 υπαλλήλων μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Παρ’ όλο που τα κέρδη τους απογειώθηκαν την ίδια περίοδο, ένα μεγάλο τμήμα των θέσεων αυτών εργασίας δεν αναμένεται να επιστρέψουν ποτέ. «Αυξάνουμε τις επενδύσεις μας σε τομείς όπως είναι η τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), και οι διαφημίσεις, ενώ συνεχίζουμε να υλοποιούμε πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς μας, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε περικοπές προσωπικού επί 23 διαδοχικά τρίμηνα», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Wells Fargo, Τσάρλι Σαρφ, σε πρόσφατη τηλεδιάσκεψη με αναλυτές.
Γεγονός είναι ότι η Wells Fargo ευθύνεται για τις 4.000 από τις 5.000 απολύσεις στον τραπεζικό κλάδο, την ώρα που τα τριμηνιαία καθαρά κέρδη των έξι ισχυρότερων τραπεζών στις ΗΠΑ έφτασαν τα 47,3 δισ. δολάρια από τις έντονες διακυμάνσεις των διεθνών αγορών, λόγω του πολέμου των ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο οποίος αυξάνει το κόστος διαβίωσης για τον υπόλοιπο κόσμο. Όμως οι απολύσεις αυτές δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο της Wall Street. Ούτε μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στον αυτοματισμό και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στον παγκόσμιο κλάδο της τεχνολογίας υπολογίζεται ότι σχεδόν 80.000 άτομα έχουν απολυθεί μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου, με τα τρία τέταρτα αυτών των περικοπών να λαμβάνουν χώρα στις ΗΠΑ, σύμφωνα με έρευνα της εξειδικευμένης ηλεκτρονικής έκδοσης TechSpot. Σχεδόν το ήμισυ των απολύσεων αυτών -δηλαδή περίπου 37.600 θέσεις εργασίας- συνδέονται με τον αυτοματισμό και την ΑΙ.
Η ΑΙ ως πρόφαση για απολύσεις
Ο Μπάμπακ Χότζατ, επικεφαλής τεχνολογίας και υπεύθυνος για τον τομέα της ΑΙ στην Cognizant, μια εταιρεία υπηρεσιών πληροφορικής και συμβούλων, δήλωσε στην ιαπωνική Nikkei Asia ότι οι εταιρείες συχνά επικαλούνται την Τεχνητή Νοημοσύνη ως «βολική δικαιολογία εν μέσω αναδιαρθρώσεων». Ανάλογη θέση πήρε ο Σαμ Άλτμαν, διευθύνων σύμβουλος της Open AI, η οποία πρώτη εισήγαγε τους ψηφιακούς βοηθούς στην καθημερινότητα προ τετραετίας με το μοντέλο Chat GPT. «Δεν γνωρίζω σε τι ποσοστό, αλλά ορισμένες απολύσεις αποδίδονται στην ΑΙ, όταν θα γινόντουσαν έτσι κι άλλως».
Η IBM, μάλιστα, ανακοίνωσε ότι αύξησε τις προσλήψεις σε συγκεκριμένους τομείς, ιδιαίτερα για προγραμματιστές και πωλητές, ως άμεσο αποτέλεσμα της υιοθέτησης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Παρ’ όλο που οι ψηφιακοί βοηθοί (AI agents) έχουν αντικαταστήσει εκατοντάδες θέσεις σε διοικητικούς τομείς και στο τμήμα ανθρώπινου δυναμικού (HR), αυτή η αυξημένη παραγωγικότητα αποδέσμευσε πόρους για επενδύσεις σε ρόλους που απαιτούν ανθρώπινη εξειδίκευση, όπως η ανάπτυξη συστημάτων AI και οι θέσεις που σχετίζονται με την εξυπηρέτηση πελατών, όπως είχε δηλώσει ο Άρβι ντ’ Κρίσνα, διευθύνων σύμβουλος της ΙΒΜ, στις αρχές Μαρτίου.
Από την άλλη πλευρά, όμως, το μέγεθος των απολύσεων και η θετική αντίδραση των επενδυτών με την ανακοίνωσή τους αποτελούν «σημεία των καιρών». «Είναι μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, όταν οι μαζικές απολύσεις εκλαμβάνονταν ως δείγμα προβλημάτων ή κακοδιαχείρισης και ως ένδειξη ότι μια εταιρεία έπρεπε να λάβει δραστικά μέτρα για να διορθώσει την απόδοσή της», παρατηρεί μερίδα αναλυτών στη Wall Street Journal. Τώρα, μια τέτοια εταιρεία είναι πιο πιθανό να δει μεγάλη άνοδο στη μετοχή της και να εισπράξει επαίνους από τους επενδυτές επειδή ενήργησε με αποφασιστικότητα.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι εταιρείες τεχνολογίας Snap, γνωστή κυρίως για την εφαρμογή Snapchat, και Block, η εταιρεία του Τζακ Ντόρσεϊ που παρέχει υπηρεσίες fintech. Πριν από την ανακοίνωση 4.000 απολύσεων στα τέλη Φεβρουαρίου, η μετοχή της Block είχε χάσει από τον Ιανουάριο το 16% της αξίας της. Έπειτα ανέτρεψε τις απώλειες αυτές. Την περασμένη Τετάρτη, όταν η Snap ανήγγειλε την κατάργηση 1.000 θέσεων εργασίας ή του 10% του προσωπικού της, η μετοχή της ενισχύθηκε 8%, ύστερα από πτώση 23% το προηγούμενο τρίμηνο. Το κύμα περικοπών στις μεγάλες εταιρείες είναι ακόμη ισχυρότερο, με την Oracle να δρομολογεί την απόλυση 10.000 υπαλλήλων.
Προβληματισμός για τις επιπτώσεις της ΑΙ στην απασχόληση από κορυφαία στελέχη
Η ανησυχία εντείνεται από τις προβλέψεις κορυφαίων στελεχών, όπως των επικεφαλής της Anthropic και της Ford, Ντάριο Αμοντέι και Τζιμ Φάρλι, οι οποίοι εκτιμούν ότι οι νέοι εργαζόμενοι σε θέσεις γραφείου κινδυνεύουν με μαζική αντικατάσταση από την τεχνολογία. Τα δεδομένα από ακαδημαϊκά ιδρύματα, όπως το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και το MIT, επιβεβαιώνουν αυτούς τους φόβους, δείχνοντας ότι ο προγραμματισμός και η εξυπηρέτηση πελατών δέχονται ήδη πιέσεις. Το Στάνφορντ υπολογίζει ότι η ΑΙ μπορεί να αντικαταστήσει το 12% του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ, ένα ποσοστό που θα αναλογούσε στην απώλεια μισθών 1,2 τρισ. δολαρίων.
Εντούτοις φαίνεται να υπερισχύει η άποψη, τουλάχιστον στον τεχνολογικό κλάδο, ότι οι υψηλές δαπάνες που χρειάζονται για τις επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι που αναγκάζουν τις διοικήσεις να προχωρήσουν σε απολύσεις, ενώ είναι αρκετές οι εταιρείες που ακόμη αναπροσαρμόζουν το προσωπικό τους μετά το κύμα προσλήψεων επί πανδημίας. Ανεξάρτητα από την αιτία, οι εταιρείες μειώνουν τις θέσεις εργασίας και ανταμείβονται από τους επενδυτές γι’ αυτό.
