Την ανάγκη αλλαγής της ευρωπαϊκής προσέγγισης απέναντι στο χρέος που δημιουργήθηκε την περίοδο της πανδημίας ανέδειξε από την Αθήνα ο Εμανουέλ Μακρόν, προτείνοντας ουσιαστικά μια πιο ευέλικτη και πολιτικά ρεαλιστική διαχείρισή του τα επόμενα χρόνια.
Ο Γάλλος πρόεδρος υποστήριξε ότι η άμεση αποπληρωμή του χρέους -που δημιουργήθηκε μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης- δεν έχει οικονομική λογική υπό τις σημερινές συνθήκες.
Όπως εξήγησε, η Ευρωπαϊκή Ένωση δανείστηκε σε μια περίοδο έκτακτης ανάγκης και τώρα καλείται να επιστρέψει τα ποσά αυτά, σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχει έντονη ζήτηση για ευρωπαϊκά ομόλογα.
Κατά τον ίδιο, αυτό δημιουργεί μια αντίφαση: ενώ οι αγορές είναι πρόθυμες να χρηματοδοτήσουν την Ευρώπη με χαμηλό κόστος, οι κυβερνήσεις πιέζονται να περιορίσουν τη δημοσιονομική τους ευελιξία για να αποπληρώσουν γρήγορα το χρέος.
«Χρεωθήκαμε κατά τη διάρκεια της Covid. Σήμερα κάποιοι μας λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα. Είναι ανόητο», δήλωσε ο Μακρόν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Μέγαρο Μαξίμου στην Αθήνα, δίπλα στον κ. Μητσοτάκη. «Ας επεκτείνουμε αυτό το χρέος ή ας κάνουμε κάποια νέα έκδοση χρέους», είπε.
Ο Μακρόν επανέλαβε επίσης την έκκλησή του για ενίσχυση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε βασικούς τομείς όπως η άμυνα, το διάστημα και η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός κινήθηκε στο ίδιο μήκος κύματος.
«Τι νόημα έχει αυτή τη στιγμή να πάμε και να αποπληρώσουμε το Ταμείο Ανάκαμψης, μειώνοντας έτσι τον προϋπολογισμό για τα επόμενα έξι χρόνια, όταν δεν έχουμε κανένα λόγο να το κάνουμε και όταν υπάρχει ισχυρή ζήτηση για ευρωπαϊκά ομόλογα που θα μας κάνουν και πιο δυνατούς ως Ευρωπαϊκή Ένωση;» ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η επιλογή της αναχρηματοδότησης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης αναφέρθηκε από αρκετούς ηγέτες της ΕΕ την Παρασκευή κατά τη διάρκεια άτυπης συνόδου κορυφής στην Κύπρο, καθώς η ΕΕ πρόκειται να αρχίσει να αποπληρώνει 25 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από το 2028 για το κοινό χρέος που εξέδωσε για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων από την πανδημία της Covid.
Η ιδέα της «μετακύλισης» του χρέους
Η πρόταση Μακρόν βασίζεται στην ιδέα της «μετακύλισης» του χρέους, δηλαδή της αναχρηματοδότησής του μέσω νέων εκδόσεων ομολόγων αντί της άμεσης εξόφλησης.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να διατηρήσει δημοσιονομικό χώρο, να αποφύγει πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς και ταυτόχρονα να αξιοποιήσει το χαμηλό κόστος δανεισμού που προσφέρουν οι αγορές.
Η παρέμβασή του συνδέεται άμεσα με τις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό μετά το 2027.
Το συνολικό ύψος του υπό συζήτηση πλαισίου φτάνει τα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ, αυξημένο σημαντικά από τα 1,2 τρισεκατομμύρια της προηγούμενης περιόδου 2021-2027, ενώ από το 2028 ξεκινά και η αποπληρωμή των δανείων της πανδημίας.
Πρόβλημα οι αυξημένες ανάγκες για άμυνα, επενδύσεις
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πώς θα εξισορροπηθούν οι αυξημένες ανάγκες —ιδίως σε τομείς όπως η άμυνα και οι επενδύσεις— με τις υποχρεώσεις αποπληρωμής.
Η πρόταση Μακρόν ουσιαστικά μεταθέτει το βάρος στο μέλλον, επιδιώκοντας να διατηρηθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης νέων ευρωπαϊκών πολιτικών χωρίς αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς στο παρόν.
Η προσέγγιση αυτή αναμένεται να αποτελέσει βασικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις, καθώς χώρες με πιο συντηρητική δημοσιονομική πολιτική εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια πιο μόνιμη χρήση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού.
