Αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν: Αγκάθια πυρηνικό πρόγραμμα και Ορμούζ

Ο Τραμπ, από την Πέμπτη 30/04, έχει στα χέρια του πρόταση 14 σημείων για συμφωνία-πλαίσιο με το Ιράν. Την εξετάζει αλλά δεν φαίνεται να την αποδέχεται

Τεράστια διαφημιστική πινακίδα που απεικονίζει τους αποθανόντες ανώτατους ηγέτες του Ιράν, τον Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί, τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στην πλατεία Βαλιάσρ στην Τεχεράνη© EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκονται σε αδιέξοδο λόγω του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και των Στενών του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν κλειστά για τη διέλευση των περισσότερων πλοίων εκτός από πολύ λίγες εξαιρέσεις. Σε αυτό το τεταμένο κλίμα ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν σταματά να δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα με δηλώσεις προς τους δημοσιογράφους από τη Φλόριντα όπου περνά το Σαββατοκύριακο. Η τοποθέτησή του ότι θα μπορούσε να διατάξει εκ νέου στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν εάν «δεν συμπεριφερθεί σωστά» αλλά και ότι «το Ιράν δεν έχει πληρώσει επαρκές τίμημα» δείχνουν ότι ο Τραμπ επιλέγει να διατηρεί ανοιχτό το σενάριο επανάληψης των στρατιωτικών χτυπημάτων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ερωτηθείς για το ενδεχόμενο να διατάξει νέες επιθέσεις, είπε: «Αν δεν συμπεριφερθούν σωστά, αν κάνουν κάτι κακό – αλλά αυτή τη στιγμή, θα δούμε. Είναι μια πιθανότητα που θα μπορούσε να συμβεί, σίγουρα».

Σε παράλληλες διπλωματικές διεργασίες που βρίσκονται εν εξελίξει, οι ΗΠΑ και το Ιράν εξακολουθούν να ανταλλάσσουν σχέδια συμφωνίας-πλαισίου για τον τερματισμό του πολέμου αλλά ο Τραμπ εμφανίζεται εκ προοιμίου αρνητικός απέναντι στο 14 σημείων ιρανικό σχέδιο. Πρόκειται για το σχέδιο επικαιροποιημένης συμφωνίας-πλαίσιο που παραδόθηκε στις ΗΠΑ από την Τεχεράνη την Πέμπτη, 30 Απριλίου.

Σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν γνώση των διπλωματικών διεργασιών και μίλησαν στο αμερικανικό Axios, έχει οριστεί προθεσμία ενός μηνός για διαπραγματεύσεις σχετικά με μια συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ και τον οριστικό τερματισμό του πολέμου στο Ιράν και στον Λίβανο. Σύμφωνα με την ιρανική πρόταση, μόνο μετά την επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας, θα ξεκινήσουν άλλος ένας μήνας διαπραγματεύσεων για να προσπαθήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, ανέφεραν οι δύο πηγές.

Την Παρασκευή δεν ήταν ικανοποιημένος, το Σάββατο είπε ότι θα την εξετάσει

Ενώ ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν ήταν ικανοποιημένος με την ιρανική πρόταση, το Σάββατο, πριν φύγει από το Παλμ Μπιτς για το Μαϊάμι, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι επρόκειτο να την εξετάσει στο αεροπλάνο.

«Το εξετάζω. Θα σας ενημερώσω αργότερα… Μου είπαν για την ιδέα της συμφωνίας. Θα μου δώσουν την ακριβή διατύπωση τώρα», είπε.

Λίγο αργότερα, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι «δεν μπορεί να φανταστεί ότι θα ήταν αποδεκτή» και τόνισε ότι το Ιράν «δεν έχει ακόμη πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα για όσα έχουν κάνει στην Ανθρωπότητα και στον Κόσμο τα τελευταία 47 χρόνια».

Ο Τραμπ ενημερώθηκε επίσης την Πέμπτη από τον διοικητή της CENTCOM, Ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, σχετικά με τα νέα σχέδια για στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν. Ο Κούπερ αναχώρησε στη συνέχεια για την περιοχή και το Σάββατο συναντήθηκε με στρατιώτες στο USS Tripoli στην Αραβική Θάλασσα.

Τεχεράνη: «Η μπάλα στο γήπεδο των ΗΠΑ»

Η Τεχεράνη από την πλευρά της, διαμηνύει ότι «είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια» και λέει ότι «η μπάλα είναι στο γήπεδο των ΗΠΑ». Πάντως, όπως σχολίασε ο Μοχαμάντ Τζαφάρ Ασαντί, στέλεχος της διοίκησης Χατάμ αλ Ανμπιγιά των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων FARS, «είναι πιθανή η επανέναρξη της σύρραξης ανάμεσα στο Ιράν και στις ΗΠΑ και τα γεγονότα έχουν δείξει ότι οι ΗΠΑ δεν τηρούν καμιά υπόσχεση ή συμφωνία». Μία τοποθέτηση που δείχνει ότι στην Τεχεράνη είναι σε ετοιμότητα για το σενάριο επανέναρξης στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έκανε σπάνια εμφάνιση μέσω δήλωσης που εξέδωσε την Πέμπτη, υποσχόμενος ότι το Ιράν θα διαχειρίζεται τα Στενά του Ορμούζ βάσει «νέων νομικών πλαισίων» και θα διατηρεί τις πυρηνικές του δυνατότητες.

«Το λαμπρό μέλλον της περιοχής του Περσικού Κόλπου θα είναι ένα μέλλον χωρίς την Αμερική», δήλωσε ο κ. Χαμενεΐ, ο οποίος κρύβεται από την έναρξη του πολέμου.

Οι ναυτιλιακές εταιρείες φοβούνται ότι το Ιράν έχει ναρκοθετήσει τα κύρια περάσματα στα Στενά και ότι θα μπορούσε να επιτεθεί σε εμπορικά πλοία. Αυτό έχει αποτρέψει τα περισσότερα από τα εκατοντάδες πλοία στον Περσικό Κόλπο από το να προσπαθήσουν να φύγουν.