Σε μια διπλωματική εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής, οι ΗΠΑ φαίνεται να βρίσκεται στο τελικό στάδιο διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη για την υπογραφή ενός μονοσέλιδου μνημονίου συνεργασίας (MOU).
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, το οποίο επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές με γνώση των διεργασιών, το υπόμνημα αυτό αποσκοπεί στον άμεσο τερματισμό των πολεμικών εχθροπραξιών και στη δημιουργία ενός πλαισίου για διεξοδικές διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία, η οποία αποτελείται από 14 σημεία, φέρεται να είναι το αποτέλεσμα εντατικών επαφών μεταξύ των απεσταλμένων του Προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και Ιρανών αξιωματούχων. Το μνημόνιο προβλέπει την κήρυξη του τέλους του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 30 ημερών, οι οποίες πιθανώς θα διεξαχθούν στο Ισλαμαμπάντ ή τη Γενεύη.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι βασικοί πυλώνες του MOU περιλαμβάνουν:
- Πυρηνικό πρόγραμμα: Το Ιράν θα δεσμευτεί σε μορατόριουμ εμπλουτισμού ουρανίου, η διάρκεια του οποίου αποτελεί αντικείμενο σκληρού παζαριού. Ενώ η Τεχεράνη πρότεινε 5 έτη και οι ΗΠΑ απαίτησαν 20, οι πηγές αναφέρουν ότι η «χρυσή τομή» φαίνεται να βρίσκεται μεταξύ 12 και 15 ετών.
- Αποθέματα Ουρανίου: Μια κίνηση-ματ που συζητείται είναι η απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος, με πιθανό προορισμό τις ΗΠΑ.
- Άρση Κυρώσεων: Οι ΗΠΑ θα συμφωνήσουν στη σταδιακή άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια παγκοσμίως.
- Στενά του Ορμούζ: Προβλέπεται η σταδιακή άρση των ιρανικών περιορισμών στη ναυσιπλοΐα και του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός των 30 ημερών.
Διπλωματικός «πυρετός» μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν
Παρά την αισιοδοξία, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Οι ΗΠΑ αναμένουν τις επίσημες απαντήσεις της Τεχεράνης σε κρίσιμα σημεία εντός των επόμενων 48 ωρών.
Αξιωματούχοι σημειώνουν ότι η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να υπαναχωρήσει από την πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ βασίστηκε ακριβώς στην πρόοδο αυτών των συνομιλιών.
Ωστόσο, το Axios επισημαίνει ότι η ιρανική ηγεσία παραμένει διχασμένη, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη δημιουργία συναίνεσης μεταξύ των διαφορετικών φατριών.
Επιπλέον, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, αν και επιβεβαίωσε την ανάγκη για διπλωματική λύση, διατήρησε την επιθετική του ρητορική, χαρακτηρίζοντας ορισμένους από τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράν ως «παράφρονες», εκφράζοντας σκεπτικισμό για το αν θα τηρήσουν τελικά τη συμφωνία.
Το ρίσκο της επόμενης μέρας
Πολλές από τις διατάξεις του μνημονίου τελούν υπό την αίρεση της τελικής συμφωνίας.
Αυτό σημαίνει ότι αν οι διαπραγματεύσεις των 30 ημερών καταρρεύσουν, οι ΗΠΑ διατηρούν το δικαίωμα να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να συνεχίσουν τη στρατιωτική δράση. Το Ιράν, από την πλευρά του, θα πρέπει να δεχθεί ένα ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων από τον ΟΗΕ και να δεσμευτεί ότι δεν θα λειτουργήσει ποτέ ξανά υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα συγκυρία θεωρείται η πλησιέστερη που έχουν βρεθεί τα δύο μέρη σε συμφωνία από την έναρξη του πολέμου, προσφέροντας μια χαραμάδα ελπίδας για τον τερματισμό μιας σύρραξης που απείλησε με ολοκληρωτική αποσταθεροποίηση την παγκόσμια οικονομία και ασφάλεια.
