Eμπιστευτική αξιολόγηση της CIA που παραδόθηκε στον Λευκό Οίκο εκτιμά ότι το Ιράν μπορεί να αντέξει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό για τουλάχιστον τρεις έως τέσσερις μήνες πριν αντιμετωπίσει σοβαρότερες οικονομικές δυσκολίες, σύμφωνα με τέσσερα πρόσωπα που γνωρίζουν το περιεχόμενο του εγγράφου. Το εύρημα αυτό φαίνεται να εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με την αισιοδοξία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου, αναφέρει η Washington Post.
Η ανάλυση της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών — της οποίας οι μυστικές εκτιμήσεις για το Ιράν είναι συχνά πιο συγκρατημένες από τις δημόσιες δηλώσεις της κυβέρνησης — διαπίστωσε επίσης ότι η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικές δυνατότητες σε βαλλιστικούς πυραύλους παρά τις εβδομάδες εντατικών αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών, σύμφωνα με τρία από τα πρόσωπα που γνωρίζουν την αξιολόγηση.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει περίπου το 75% των κινητών εκτοξευτών που είχε πριν από τον πόλεμο και περίπου το 70% των αποθεμάτων πυραύλων του. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι το καθεστώς κατάφερε να ανακτήσει και να επαναλειτουργήσει σχεδόν όλες τις υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, να επισκευάσει ορισμένους κατεστραμμένους πυραύλους και ακόμη να συναρμολογήσει νέους πυραύλους που ήταν σχεδόν έτοιμοι όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.
Ο Tραμπ παρουσίασε πιο αισιόδοξη εικόνα σε δηλώσεις του από το Οβάλ Γραφείο την Τετάρτη, λέγοντας για το Ιράν: «Οι πύραυλοί τους έχουν σχεδόν καταστραφεί, πιθανόν τους έχει απομείνει το 18-19%, αλλά όχι πολλά σε σύγκριση με όσα είχαν».
Τρεις νυν και ένας πρώην Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσαν τα βασικά σημεία της αξιολόγησης πληροφοριών, μιλώντας ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας του θέματος.
Όταν ζητήθηκε σχόλιο, ανώτερος αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών τόνισε τον αντίκτυπο του αποκλεισμού:
«Ο αποκλεισμός του προέδρου προκαλεί πραγματική και συσσωρευόμενη ζημιά — διακόπτει το εμπόριο, συνθλίβει τα έσοδα και επιταχύνει τη συστημική οικονομική κατάρρευση. Ο στρατός του Ιράν έχει αποδυναμωθεί σοβαρά, το ναυτικό του έχει καταστραφεί και οι ηγέτες του κρύβονται», ανέφερε. «Αυτό που απομένει είναι η προθυμία του καθεστώτος να προκαλέσει δεινά στους πολίτες του ώστε να παρατείνει έναν πόλεμο που έχει ήδη χάσει».
Ο Tραμπ, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και άλλοι αξιωματούχοι παρουσιάζουν σταθερά τον πόλεμο ως συντριπτική αμερικανική στρατιωτική νίκη, παρά το γεγονός ότι το Ιράν απορρίπτει τα αιτήματα της Ουάσιγκτον να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου, να παραδώσει τα αποθέματα ουρανίου, να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.
Ο Tραμπ χαρακτήρισε τον αποκλεισμό «απίστευτο» και επαίνεσε το αμερικανικό ναυτικό: «Είναι σαν ατσάλινος τοίχος. Κανείς δεν περνά».
Μία ημέρα νωρίτερα είχε δηλώσει ότι η οικονομία του Ιράν «καταρρέει», το νόμισμά του είναι «άχρηστο» και ότι «δεν μπορεί να πληρώσει» τα στρατεύματά του.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, προωθώντας το καθεστώς κυρώσεων του Τραμπ με την ονομασία «Economic Fury», είχε δηλώσει στα τέλη Απριλίου ότι ο κύριος πετρελαϊκός τερματικός σταθμός του Ιράν θα έφτανε σύντομα στα όριά του, «προκαλώντας μόνιμη ζημιά στις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν».
Ωστόσο, το Ιράν έχει αποδειχθεί ανθεκτικό, παρά την απώλεια του ανώτατου ηγέτη του και πολλών ακόμη κορυφαίων αξιωματούχων από πυραυλικές επιθέσεις, καθώς και μεγάλου μέρους του στρατιωτικού εξοπλισμού του.
Ένας από τους Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στην Washington Post εκτίμησε ότι η ικανότητα του Ιράν να αντέξει παρατεταμένες οικονομικές δυσκολίες είναι μεγαλύτερη ακόμη και από αυτή που εκτιμά η CIA.
«Η ηγεσία έχει γίνει πιο ριζοσπαστική, πιο αποφασισμένη και ολοένα πιο πεπεισμένη ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από την πολιτική βούληση των ΗΠΑ και να διατηρήσει την καταστολή», είπε. «Παρόμοια καθεστώτα έχουν επιβιώσει για χρόνια υπό εμπάργκο και αεροπορικούς πολέμους».
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, δίοδο ζωτικής σημασίας για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Μια εβδομάδα μετά την κατάπαυση του πυρός στις 7 Απριλίου, ο Τραμπ επέβαλε αποκλεισμό στο Ιράν, εφαρμόζοντάς τον σε όλα τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια. Η κίνηση ακολούθησε την κατάρρευση των ειρηνευτικών συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στο Πακιστάν.
Την Κυριακή, ο Tραμπ ξεκίνησε αποστολή με την ονομασία «Project Freedom» για να βοηθήσει εμπορικά πλοία να διασχίζουν τα Στενά, ακόμη και με συνοδεία του αμερικανικού ναυτικού, πριν ανακοινώσει την Τρίτη ότι η επιχείρηση παγώνει λόγω «μεγάλης προόδου» στις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε την Τετάρτη ότι εξετάζει αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου και ότι θα απαντήσει μέσω μεσολαβητών από το Πακιστάν.
Η οικονομία του Ιράν κλονίζεται από τον πόλεμο, αλλά και από τον επίμονο πληθωρισμό και την κακοδιαχείριση.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Αννα Κέλι δήλωσε ότι το Ιράν χάνει μισό δισεκατομμύριο δολάρια ημερησίως λόγω του αποκλεισμού. Ωστόσο, σύμφωνα με την εκτίμηση της CIA, το Ιράν μπορεί να επιβιώσει από τον αποκλεισμό για 90 έως 120 ημέρες — ίσως και περισσότερο — πριν αντιμετωπίσει σοβαρότερη οικονομική κρίση.
Η Τεχεράνη αποθηκεύει μέρος του πετρελαίου της σε δεξαμενόπλοια που διαφορετικά θα ήταν άδεια λόγω του αποκλεισμού, ενώ μειώνει και τη ροή στα πετρελαϊκά της πεδία ώστε να παραμείνουν λειτουργικές οι γεωτρήσεις.
Ένας αξιωματούχος σημείωσε ότι το Ιράν ίσως μπορέσει να μεταφέρει πετρέλαιο μέσω χερσαίων διαδρομών, χρησιμοποιώντας τρένα και φορτηγά μέσω Κεντρικής Ασίας, προσφέροντας έτσι οικονομική «ανάσα».
Στο στρατιωτικό πεδίο, η εμπιστευτική αξιολόγηση αναφέρει ότι το ιρανικό οπλοστάσιο πυραύλων και κινητών εκτοξευτών παραμένει ιδιαίτερα ισχυρό.
Το Ιράν εκτιμάται ότι διέθετε περίπου 2.500 βαλλιστικούς πυραύλους πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, καθώς και χιλιάδες drones. Τα όπλα αυτά χρησιμοποιήθηκαν σε επιθέσεις αντιποίνων κατά συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο και αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην περιοχή.
Σύμφωνα με έρευνα της Washington Post, ιρανικά πλήγματα προκάλεσαν ζημιές ή κατέστρεψαν τουλάχιστον 228 εγκαταστάσεις ή τμήματα εξοπλισμού σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή — επίπεδο καταστροφής πολύ μεγαλύτερο από αυτό που έχει αναγνωρίσει δημοσίως η αμερικανική κυβέρνηση.
Ο Danny Citrinowicz, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Εθνικών Μελετών Ασφαλείας στο Τελ Αβίβ και πρώην επικεφαλής του τμήματος Ιράν στις ισραηλινές στρατιωτικές πληροφορίες, δήλωσε ότι, ακόμη κι αν ο αποκλεισμός διαρκέσει μήνες, δεν θα αναγκάσει το καθεστώς να υποκύψει στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
«Το πρόβλημα είναι ότι δεν πιστεύουν πως χρειάζεται να συνθηκολογήσουν», είπε.
Και κατέληξε: «Αυτό που ξεκίνησε ως πόλεμος με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος και τη διάλυση των πυρηνικών και βαλλιστικών δυνατοτήτων του Ιράν μπορεί τελικά να αφήσει το ιρανικό καθεστώς ισχυρότερο από πριν — ενισχυμένο από χαλάρωση κυρώσεων, διατηρώντας σημαντικές πυραυλικές δυνατότητες, συνεχίζοντας να στηρίζει τους συμμάχους του και πιθανότατα διατηρώντας τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός του.»
