Μέση Ανατολή: Στον αέρα η κατάπαυση του πυρός σε Ιράν και Λίβανο

Αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα αναζωπυρώνουν την ένταση, ενώ συνεχίζονται οι διπλωματικές προσπάθειες με φόντο τα Στενά του Ορμούζ

Aντιαμερικανική τοιχογραφία στην Τεχεράνη που δείχνει διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ ©EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

Το Ιράν κατηγόρησε χθες Τρίτη τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν την κατάπαυση του πυρός, μετά τα νυχτερινά αμερικανικά πλήγματα στο νότιο τμήμα της χώρας. Την ίδια ώρα, στον Λίβανο, ισραηλινοί βομβαρδισμοί στοίχισαν τη ζωή σε περισσότερους από τριάντα ανθρώπους, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.

Οι νέες αυτές εξελίξεις θέτουν εν αμφιβόλω την πρόοδο που, σύμφωνα με τις εμπλεκόμενες πλευρές, είχε καταγραφεί στις διαπραγματεύσεις για έναν διαρκή τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Οι δηλώσεις περί προόδου στις συνομιλίες των τελευταίων ημερών έδωσαν πλέον τη θέση τους σε σκληρή πολεμική ρητορική, παρότι τα όπλα είχαν σχεδόν σιγήσει από τις 8 Απριλίου. Ωστόσο, ο de facto ιρανικός αποκλεισμός του στενού του Ορμούζ δεν έχει αρθεί, γεγονός που εξακολουθεί να διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τις τιμές του πετρελαίου.

«Ο αμερικανικός τρομοκρατικός στρατός, συνεχίζοντας τις παράνομες και αδικαιολόγητες ενέργειές του μετά την κατάπαυση του πυρός (…) διέπραξε κατά τη διάρκεια των τελευταίων 48 ωρών κατάφωρη παραβίαση της ανακωχής στην περιφέρεια Ορμουζγκάν», ανέφερε το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τη φύση της καταγγελλόμενης παραβίασης.

Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι «η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα αφήσει καμία μοχθηρή ενέργεια χωρίς ανταπόδοση».

Από την πλευρά του, το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή, η CENTCOM, ανακοίνωσε προχθές Δευτέρα ότι έπληξε «εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που προσπαθούσαν να ποντίσουν νάρκες» στο νότιο Ιράν.

Η Τεχεράνη δεν επιβεβαίωσε επισήμως την πληροφορία. Ωστόσο, ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν ισχυρές εκρήξεις στην Μπαντάρ Αμπάς, στο νότιο Ιράν, όπου βρίσκεται λιμάνι στρατηγικής σημασίας, και ότι διεξάγεται έρευνα για να εξακριβωθούν τα αίτια.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν, ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος και ότι άνοιξαν πυρ εναντίον άλλων αεροσκαφών που, όπως υποστήριξαν, επιχείρησαν να εισέλθουν στον ιρανικό εναέριο χώρο, χωρίς να διευκρινίσουν πότε ακριβώς συνέβη το περιστατικό.

Ιράν: Μερική αποκατάσταση της πρόσβασης στο Διαδίκτυο

Ενώ την προηγουμένη έμοιαζαν να ποντάρουν στην προοπτική συμφωνίας, οι διεθνείς χρηματαγορές φάνηκαν να ανακτούν χθες πιο «συνετές» διαθέσεις, σχολίασε η Ντανιέλα Χόθορν, αναλύτρια του Capital.com. Εξαίρεση η Wall Street, απτόητη, έσπασε ρεκόρ στο κλείσιμο. Οι τιμές του πετρελαίου επέστρεψαν κοντά στο επίπεδο των 100 δολαρίων.

Στο Ιράν, η πρόσβαση στο διαδίκτυο αποκαταστάθηκε εν μέρει, σύμφωνα με τον εξειδικευμένο ιστότοπο NetBlocks, έπειτα από τη σχεδόν απόλυτη διακοπή της για σχεδόν τρεις μήνες, εξαιτίας του πολέμου που ξέσπασε με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου.

«Εδώ και μερικά λεπτά μπορώ να μπω σε ξένους ιστότοπους μέσω του παρόχου μου», είπε στο AFP 22χρονη κάτοικος της πόλης Κερμανσά, στο δυτικό Ιράν, σπεύδοντας ωστόσο να διευκρινίσει πως συνέχιζε να χρειάζεται να χρησιμοποιεί VPN (virtual private network) για να μπει σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης.

Παρά την ανταλλαγή απειλών, οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται.

Κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους ο επικεφαλής ιρανός διαπραγματευτής, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ταξίδεψαν τη Δευτέρα στη Ντόχα. Ήταν η πρώτη φορά που μετέβησαν αξιωματούχοι του Ιράν στο Κατάρ αφότου ξέσπασε ο πόλεμος.

Ο διοικητής της ιρανικής κεντρικής τράπεζας ταξίδεψε επίσης στο εμιράτο, για να συζητήσει σχετικά με κεφάλαια που έχουν δεσμευτεί στο εξωτερικό εξαιτίας κυρώσεων των ΗΠΑ. Η Τεχεράνη απαιτεί να αποδεσμευτούν πόροι ύψους 24 δισεκατομμυρίων, σύμφωνα με πληροφορίες του πρακτορείου ειδήσεων Tasnim.

Πρόκειται για ένα από τα κυριότερα ζητήματα για τα οποία διαφωνούν τα μέρη, όπως και το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που αναμένεται να τεθεί στο τραπέζι σε δεύτερο χρόνο. Η Ουάσιγκτον, που κατηγορεί την Τεχεράνη ότι θέλει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο–κάτι που η Ισλαμική Δημοκρατία αρνείται επί δεκαετίες–αξιώνει να καταστραφεί το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά υψηλό βαθμό του Ιράν, η τύχη του οποίου παραμένει αβέβαιη από τον Ιούνιο του 2025, όταν η αεροπορία των ΗΠΑ βομβάρδισε τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις-κλειδιά, εμπλεκόμενη στον πόλεμο των 12 ημερών του Ισραήλ εναντίον του ορκισμένου εχθρού του.

Τα ανοιχτά μέτωπα

Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξής του με τον ηγέτη του Κατάρ, ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν τόνισε πως η χώρα είναι διατεθειμένη να διαμορφώσει πλαίσιο με «σεβασμό» ώστε «να τελειώσει ο πόλεμος», σύμφωνα με την ιρανική κρατική ραδιοφωνία και τηλεόραση IRIB.

Ο Aμερικανός ομόλογός του φέρεται να αναζητεί τρόπο να γυρίσει τη σελίδα του πολέμου αυτού, καθώς, πέρα από το ότι είναι αντιδημοφιλής στη χώρα του, προκαλεί αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, πάνω απ’ όλα εξαιτίας του κλεισίματος του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη, αφού από αυτό διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνεται σε διεθνές επίπεδο.

Το άνοιγμα του στενού χαρακτηρίζεται μείζον διακύβευμα της διαδικασίας για να τερματιστεί ο πόλεμος κι η ένταση στη θαλάσσια αρτηρία αυτή παραμένει υψηλή. Δεξαμενόπλοιο με πετρέλαιο ανέφερε ότι έγινε στόχος πλήγματος χθες ανοικτά του σουλτανάτου του Ομάν, σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία επιτήρησης της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO.

Ο Ντόναλντ Τραμπ προγραμματίζει σήμερα συνεδρίαση του υπουργικού του συμβουλίου στον Λευκό Οίκο, την οποία αναμένεται ουσιαστικά να μονοπωλήσει το ζήτημα του Ιράν.

Στο άλλο βασικό θέατρο του πολέμου, στον Λίβανο, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν νέα σειρά πληγμάτων χθες, σκοτώνοντας δεκάδες πολίτες, σύμφωνα με τη λιβανική κυβέρνηση.

Συνολικά 31 άνθρωποι, ανάμεσά τους τουλάχιστον τέσσερα παιδιά και τρεις γυναίκες, σκοτώθηκαν στις ισραηλινές επιθέσεις, ενώ άλλοι 40 τραυματίστηκαν, ανακοίνωσε το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό. Οι δεκατέσσερις από αυτούς σκοτώθηκαν στην Μπουρτζ ας Σαμάλι, κοντά στην Τύρο, διευκρίνισε η πηγή αυτή.

Ο στρατός του Ισραήλ ανακοίνωνε ταυτόχρονα πως διευρύνει τις χερσαίες επιχειρήσεις του εναντίον του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, πολύ πέρα από την «κίτρινη γραμμή» που επέβαλε στο νότιο τμήμα της χώρας.

«Θα εντείνουμε τη δράση μας στον Λίβανο», επανέλαβε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρά την κατάπαυση του πυρός που θεωρητικά εφαρμόζεται από τη 17η Απριλίου.

ΗΠΑ Ιραν διαπραγματευσεις

Aντιαμερικανική τοιχογραφία στην Τεχεράνη ©EPA/ABEDIN TAHERKENAREH