Αρκετοί Αμερικανοί τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια ιρανικής πυραυλικής επίθεσης σε αεροπορική βάση του Κουβέιτ το τελευταίο 24ωρο, την ώρα που η σύσκεψη στον Λευκό Οίκο για την παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν ολοκληρώθηκε χωρίς αποτέλεσμα και χωρίς επίσημες ανακοινώσεις.
Η απουσία δημόσιας τοποθέτησης μετά τη συνεδρίαση στην αίθουσα διαχείρισης κρίσεων του Λευκού Οίκου ήρθε σε αντίθεση με προηγούμενες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος νωρίτερα είχε αφήσει να εννοηθεί ότι μια συμφωνία βρισκόταν κοντά.
Οι εξελίξεις ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τα αντικρουόμενα μηνύματα που εκπέμπει η Ουάσιγκτον σχετικά με τις προοπτικές συνεννόησης με την Τεχεράνη, ενώ η σύγκρουση εισέρχεται πλέον στον τέταρτο μήνα της.
Ο Τραμπ είχε αναφέρει μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ήταν έτοιμος να λάβει «οριστική απόφαση» για ένα προκαταρκτικό πλαίσιο συμφωνίας που θα επέκτεινε την εύθραυστη εκεχειρία. Ωστόσο, η δίωρη σύσκεψη ολοκληρώθηκε χωρίς ανακοινώσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Οι «κόκκινες γραμμές» της Ουάσιγκτον
Κατά τον ίδιο αξιωματούχο, ο Τραμπ θα αποδεχθεί μόνο μια συμφωνία που θα ικανοποιεί τις βασικές «κόκκινες γραμμές» της Ουάσιγκτον. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πλήρης εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, η παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς.
Οι συνεχείς εναλλαγές στη ρητορική και από τις δύο πλευρές έχουν διαμορφώσει ένα μοτίβο κατά το οποίο διαρρέεται ότι επίκειται συμφωνία, πριν ακολουθήσουν νέες διαφωνίες πάνω στα ίδια ακανθώδη ζητήματα.
Στο επίκεντρο παραμένουν το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η τύχη των αποθεμάτων ουρανίου και η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Οι διεθνείς αγορές έχουν επηρεαστεί έντονα από τις απότομες μεταβολές των δηλώσεων, αν και οι ελπίδες για παράταση της εκεχειρίας συνέβαλαν στη διατήρηση ανοδικής πορείας των χρηματιστηρίων, παρά τις συνεχιζόμενες σποραδικές επιθέσεις.
Το ιρανικό πλήγμα στο Κουβέϊτ
Σύμφωνα με πρόσωπο που έχει άμεση γνώση της επίθεσης, βαλλιστικός πύραυλος που εκτοξεύθηκε από το Ιράν έπληξε αεροπορική βάση στο Κουβέιτ μέσα στο τελευταίο 24ωρο, προκαλώντας ελαφρούς τραυματισμούς σε αρκετούς Αμερικανούς και σοβαρές ζημιές σε δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη MQ-9 Reaper.
Όπως αναφέρθηκε, θραύσματα από τον πύραυλο που αναχαιτίστηκε τραυμάτισαν περίπου πέντε άτομα, μεταξύ των οποίων εργολάβοι και εν ενεργεία στρατιωτικό προσωπικό. Ένα από τα drones καταστράφηκε ολοσχερώς, ενώ τουλάχιστον ένα ακόμη υπέστη σοβαρές ζημιές. Το κόστος κάθε MQ-9 Reaper ανέρχεται περίπου στα 30 εκατομμύρια δολάρια.
Στην ανάρτησή του την Παρασκευή, ο Τραμπ επανέλαβε ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ζήτησε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς επιβολή διοδίων ή περιορισμών, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει εάν η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί αυτούς τους όρους.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν επιβεβαιώσει την Πέμπτη ότι οι διαπραγματευτές κατέληξαν σε μνημόνιο κατανόησης για παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και για έναρξη νέων συνομιλιών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, υπό την προϋπόθεση έγκρισης από τον Τραμπ.
Λίγες ώρες αργότερα όμως, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ απέφυγε να επιβεβαιώσει ότι υπάρχει προκαταρκτική συμφωνία, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι δύο πλευρές συνεχίζουν να διαφωνούν σε ορισμένες διατυπώσεις του κειμένου.
Προϋποθέσεις για συμφωνία
Ο Μπέσεντ παρουσίασε τρεις βασικές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία: την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, την παράδοση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν και τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος της χώρας. Ο Τραμπ έχει κατά καιρούς δώσει διαφορετικά μηνύματα σχετικά με το αν και μέχρι ποιου σημείου είναι διατεθειμένος να συμβιβαστεί.
Σε ομιλία του στην Καλιφόρνια, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο χαλάρωσης ορισμένων κυρώσεων εις βάρος του Ιράν, ανάλογα με την πορεία των εξελίξεων στις συνομιλίες με την Τεχεράνη.
Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, ο Τραμπ είχε παλαιότερα δηλώσει ότι ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσαν να διαχειρίζονται από κοινού τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, τόνισε ότι κανένα κράτος δεν θα έχει αποκλειστικό έλεγχο του περάσματος, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ θα «επιβλέπουν» τη λειτουργία του.
Για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο Τραμπ είχε αρχικά δηλώσει ότι θα αποδεχόταν μόνο μόνιμη αναστολή. Πιο πρόσφατα όμως ανέφερε σε δημοσιογράφους ότι ακόμη και μια παύση διάρκειας 20 ετών θα μπορούσε να θεωρηθεί επαρκής.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, οι συνομιλίες παραμένουν ασαφείς. Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν την Παρασκευή ότι το μνημόνιο κατανόησης δεν έχει οριστικοποιηθεί και ότι το περιεχόμενό του έχει αλλάξει αρκετές φορές τις τελευταίες ημέρες.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι η χώρα «δεν εμπιστεύεται εγγυήσεις και λόγια» και ξεκαθάρισε ότι «καμία ενέργεια δεν θα γίνει πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά».
Ο Τραμπ εξακολουθεί να επιμένει ότι δεν πρόκειται να οδηγηθεί σε μια «κακή συμφωνία» υπό πίεση, την ώρα που απορρίπτει τις εκτιμήσεις ότι η στρατιωτική εμπλοκή εξελίσσεται σε παρατεταμένο αδιέξοδο. Η σύγκρουση, την οποία ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει αρχικά «περιορισμένη επιχείρηση», έχει ήδη ξεπεράσει κατά πολύ το αρχικό χρονοδιάγραμμα των τεσσάρων έως έξι εβδομάδων.
Δυσαρέσκεια από Αμερικανούς πολίτες
Δημοσκοπήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν αυξανόμενη δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης απέναντι στη σύγκρουση, ενώ η άνοδος των τιμών των καυσίμων εντείνει τις ανησυχίες για την αμερικανική οικονομία. Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ δηλώνει δημόσια ότι δεν τον απασχολεί το πολιτικό κόστος της κρίσης.
Παρά τις αντιφατικές τοποθετήσεις, στην Ουάσιγκτον επικρατεί η αίσθηση ότι η τελική απόφαση θα ληφθεί αποκλειστικά από τον Αμερικανό πρόεδρο. «Όλα εξαρτώνται από το τι θέλει να κάνει ο πρόεδρος», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σκοτ Μπέσεντ.
