Ένα σπάνιο και ιδιαίτερα ισχυρό καιρικό φαινόμενο «Ελ Νίνιο» φαίνεται όλο και πιο πιθανό να εκδηλωθεί μέσα στο επόμενο διάστημα, σύμφωνα με εκτιμήσεις μετεωρολόγων, με πιθανότητες που φτάνουν έως και το 82% μέχρι τα τέλη Ιουλίου, στα πλαίσια της συνεχιζόμενης υπερθέρμανσης του πλανήτη, που πλήττει ιδιαίτερα την Ευρώπη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα «Σούπερ» Ελ Νίνιο, με εκτεταμένες επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο προκαλείται όταν οι επιφανειακές θερμοκρασίες στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνονται πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας επηρεάζει την ατμόσφαιρα και μεταβάλλει τα πρότυπα κυκλοφορίας των ανέμων και των βροχοπτώσεων, προκαλώντας ακραίες καιρικές μεταβολές σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη.
Πίνακας θερμοκρασιών 1950-2020. Με κόκκινο τα φαινόμενα Eλ Νίνιο © Wikimedia
Πολύ πιο ισχυρή μορφή
Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, υπάρχει αυξημένη πιθανότητα το φαινόμενο να εξελιχθεί σε ισχυρή ή ακόμη και πολύ ισχυρή μορφή, κάτι που ανεπίσημα αποκαλείται «Σούπερ Ελ Νίνιο». Τέτοιου μεγέθους επεισόδια είναι σπάνια και έχουν καταγραφεί ελάχιστες φορές τις τελευταίες δεκαετίες.
Το Ελ Νίνιο συνδέεται με μεταβολές στους ατμοσφαιρικούς ανέμους που φυσούν συνήθως από την ανατολή προς τη δύση, οι οποίοι εξασθενούν ή αντιστρέφονται. Αυτό οδηγεί στη μετακίνηση θερμών υδάτων προς τις ακτές της Αμερικής, επηρεάζοντας την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας και μετατοπίζοντας τα συστήματα βροχών και καταιγίδων.
Οι επιπτώσεις του φαινομένου διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή. Σε ορισμένες περιοχές, όπως τμήματα της Αυστραλίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας, συνήθως παρατηρούνται υψηλότερες θερμοκρασίες και ξηρασία. Αντίθετα, σε περιοχές της Νότιας Αμερικής και της Ανατολικής Αφρικής καταγράφονται συχνότερες και εντονότερες βροχοπτώσεις, με αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών.
Παράλληλα, η Βόρεια Αμερική και περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου μπορεί να αντιμετωπίσουν πιο ξηρές και θερμές συνθήκες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών και πιέσεων στα ενεργειακά δίκτυα λόγω αυξημένης ζήτησης για ψύξη.
Τυφώνες και κυκλώνες
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο επηρεάζει επίσης τη δραστηριότητα των τυφώνων και κυκλώνων. Στον Ατλαντικό Ωκεανό συνήθως μειώνεται η συχνότητα των τροπικών καταιγίδων, ενώ στον Ειρηνικό αυξάνεται η ένταση και η πιθανότητα εμφάνισής τους λόγω της θερμότερης επιφάνειας της θάλασσας.
Η σημασία του φαινομένου για την παγκόσμια οικονομία είναι μεγάλη, καθώς επηρεάζει την αγροτική παραγωγή, τις ενεργειακές αγορές και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ξηρασίες ή έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να μειώσουν τις αποδόσεις βασικών καλλιεργειών, όπως ρύζι, σιτάρι, ζάχαρη και καφέ, οδηγώντας σε πιέσεις στις τιμές τροφίμων.
Επιπλέον, οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις επηρεάζουν την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες αυξάνουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στα δίκτυα.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο είναι μέρος ενός φυσικού κλιματικού κύκλου, ο οποίος εναλλάσσεται με το αντίθετο φαινόμενο Λα Νίνια. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή φαίνεται να ενισχύει ορισμένες από τις επιπτώσεις του, καθώς η αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας μπορεί να επιδεινώσει τόσο τις ξηρασίες όσο και τις έντονες βροχοπτώσεις.
Εάν επιβεβαιωθεί η εμφάνιση ενός ισχυρού ή «Σούπερ» Ελ Νίνιο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι το 2027 θα μπορούσε να συγκαταλεχθεί (μαζί με το 2026) ανάμεσα στα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως, με σημαντικές επιπτώσεις στο κλίμα και την παγκόσμια οικονομία.
