O Iσραηλινός πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του στο μνημόνιο μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, ωστόσο το ευρύτατο πολιτικό φάσμα της χώρας και οι επίμονες στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο καταδεικνύουν ότι το Ισραήλ είναι οργισμένο και ανήσυχο.
Στριμωγμένος ο Ισραηλινός πρωθυπουργός προσπαθεί να κρατήσει λεπτές ισορροπίες: να μη χάσει τον μοναδικό φίλο του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και να συνεχίσει να βομβαρδίζει τον Λίβανο – αφού έχει οικοδομήσει την πολιτική του επιβίωση σ’ ένα πολεμοχαρές αφήγημα, φουσκώνοντας τα μυαλά των Ισραηλινών πολιτών.
Ο Νετανιάχου ήταν πάντοτε προσεκτικός στις σχέσεις του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, γνωρίζοντας ότι, παρά τις κατά καιρούς επικρίσεις του προς την ισραηλινή πολιτική, κατά τ’ άλλα στήριζε πολλούς από τους στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους του Ισραήλ, ακόμη και όταν η διεθνής κοινότητα απομόνωνε τη χώρα.
Ο πόλεμος με το Ιράν αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ύστερα από χρόνια αμερικανικής άρνησης, ο Νετανιάχου κατάφερε τελικά να πείσει έναν Αμερικανό πρόεδρο να συμμετάσχει σε κοινές επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
Ωστόσο, η απόφαση του Τραμπ να αποδεχθεί συμφωνία με το Ιράν — χωρίς εμφανή συμμετοχή του Ισραήλ στη διαμόρφωσή της — ανέτρεψε πολλές από τις παραδοχές που στήριζαν την «ειδική σχέση» μεταξύ των δύο συμμάχων.
Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, πέρα από το σχέδιο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν, οι ΗΠΑ δεσμεύονται ότι οι ίδιες και οι σύμμαχοί τους θα προχωρήσουν σε «άμεσο και μόνιμο τερματισμό στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Το Ισραήλ αντέδρασε αμέσως, εξαπολύοντας σφοδρές επιθέσεις στον Λίβανο. Σύμφωνα με το Υπουργείο Δημόσιας Υγείας του Λιβάνου, τουλάχιστον 47 άνθρωποι σκοτώθηκαν την Παρασκευή. Παράλληλα, τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες σκοτώθηκαν από τη λιβανική ένοπλη οργάνωση Χεζμπολάχ.
Αυτό οδήγησε τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ να δηλώσει ότι «ολόκληρος ο Λίβανος πρέπει να καεί».
Παρά ταύτα, μέχρι το βράδυ της Παρασκευής αναφέρθηκε ότι επιτεύχθηκε εκεχειρία μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, πιθανότατα έπειτα από αμερικανικές πιέσεις, καθώς υπήρχε κίνδυνος κατάρρευσης της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν.
Ανάμεσα σε συμπληγάδες
Δεν γνωρίζει κανείς πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο Νετανιάχου στην αντιπαράθεσή του με τις ΗΠΑ, των οποίων η διπλωματική και οικονομική στήριξη έχουν ζωτική σημασία για το Ισραήλ. Πρέπει να ικανοποιήσει μια κοινή γνώμη και ένα πολιτικό σύστημα που σε μεγάλο βαθμό απορρίπτουν τη συμφωνία.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, μόνο μια μικρή μειοψηφία των Ισραηλινών θεωρεί ότι η χώρα τους νίκησε στον πόλεμο με το Ιράν.
Η Ισραηλινή πολιτική αναλύτρια Ντάχλια Σάιντλιν δήλωσε: «Η απογοήτευση για το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν είναι βαθιά. Οι Ισραηλινοί γνωρίζουν ότι κανένας από τους στόχους που είχε διακηρύξει με αυτοπεποίθηση ο Νετανιάχου δεν επιτεύχθηκε. Πιστεύουν ότι ο πόλεμος τελείωσε πρόωρα και ότι κάτι πήγε στραβά».
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς παρενέβη επίσης στη συζήτηση, απαντώντας στους επικριτές της συμφωνίας μέσα στην ισραηλινή κυβέρνηση. «Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο μοναδικός αρχηγός κράτους στον κόσμο που εξακολουθεί να είναι φιλικά διακείμενος προς το Ισραήλ αυτή τη στιγμή», δήλωσε.
Απευθυνόμενος εμμέσως στους ακροδεξιούς υπουργούς Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριχ, πρόσθεσε: «Αν ήμουν μέλος του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου, ίσως δεν θα έκανα επίθεση στον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που μου έχει απομείνει στον κόσμο».
Σπάνια Αμερικανός πρόεδρος ή αντιπρόεδρος έχει εκφράσει τόσο ανοιχτή κριτική προς το Ισραήλ.
Σύμφωνα με τον αριστερό Ισραηλινό βουλευτή Oφέρ Κασίφ, οι επικρίσεις των Σμότριχ και Μπεν-Γκβιρ ενδεχομένως δεν αποτελούν απλώς προσωπικές απόψεις, αλλά αντανακλούν τη γενικότερη στρατηγική του Νετανιάχου.
Ο Κασίφ υποστηρίζει ότι ο Νετανιάχου αξιοποιεί πολιτικά την απειλή του Ιράν από τη δεκαετία του 1990, ενώ η αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 συνέβαλε ώστε να αποσπαστεί η προσοχή από τις δικές του πολιτικές αποτυχίες και τα σκάνδαλα στα οποία εμπλέκεται.
Καταλήγοντας, δήλωσε: «Το μόνο που ενδιαφέρει τον Νετανιάχου και αυτή την κυβέρνηση είναι να υπονομεύσουν, να εμποδίσουν και τελικά να καταστρέψουν τη συμφωνία, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν τις ενέργειές τους ως ζήτημα ασφάλειας και άμυνας. Η καταστροφή είναι ο στόχος».
