Η Ρωσία συνεχίζει να ενισχύει τις ναυτικές της δυνατότητες με την κατασκευή του «Μούρμανσκ», του νεότερου πυρηνοκίνητου υποβρυχίου επίθεσης κλάσης Yasen-M (Project 885M), το οποίο θεωρείται ένα από τα πιο προηγμένα υποβρύχια που έχουν σχεδιαστεί ποτέ από τη Μόσχα.
Το σκάφος, που άρχισε να κατασκευάζεται τον Ιούνιο του 2026 στα ναυπηγεία Sevmash, αποτελεί το ένατο υποβρύχιο της οικογένειας Yasen και προορίζεται να ενισχύσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού απέναντι στα αμερικανικά υποβρύχια κλάσης Virginia.
Διπλάσιο σε μέγεθος από τα αμερικανικά κλάσης Virginia
Με εκτόπισμα περίπου 13.800 τόνων σε κατάδυση, το «Μούρμανσκ» συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα πυρηνοκίνητα υποβρύχια επίθεσης στον κόσμο. Για λόγους σύγκρισης, τα αμερικανικά Virginia έχουν εκτόπισμα περίπου 7.800 τόνων, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της ρωσικής σχεδίασης.
Το Yasen-M αποτελεί βελτιωμένη έκδοση της αρχικής κλάσης Yasen, η οποία εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2013. Η νέα έκδοση είναι ελαφρώς μικρότερη σε μήκος, αλλά ενσωματώνει σημαντικές τεχνολογικές αναβαθμίσεις, με στόχο τη μείωση του ακουστικού ίχνους, την αύξηση της αυτοματοποίησης και τη βελτίωση των επιχειρησιακών επιδόσεων.
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του «Μούρμανσκ» είναι η δυσκολία εντοπισμού του. Διαθέτει βελτιωμένη ηχομονωτική επένδυση, ανασχεδιασμένο σύστημα πρόωσης και μηχανήματα τοποθετημένα σε ειδικές αντικραδασμικές βάσεις, ώστε να περιορίζεται σημαντικά ο παραγόμενος θόρυβος.
Παρότι δυτικές εκτιμήσεις θεωρούν ότι τα αμερικανικά Seawolf και Virginia εξακολουθούν να διατηρούν προβάδισμα στη σιγή λειτουργίας, το Yasen-M χαρακτηρίζεται ως το πιο αθόρυβο πυρηνοκίνητο υποβρύχιο που έχει κατασκευάσει μέχρι σήμερα η Ρωσία.
Πυρηνικός αντιδραστήρας για πρόωση
Η πρόωσή του βασίζεται σε πυρηνικό αντιδραστήρα τέταρτης γενιάς ισχύος περίπου 200 MW, ο οποίος του προσφέρει ουσιαστικά απεριόριστη αυτονομία, καθώς ο περιοριστικός παράγοντας δεν είναι τα καύσιμα αλλά οι προμήθειες και η αντοχή του πληρώματος.
Το υποβρύχιο μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα έως και 35 κόμβους (περίπου 65 χλμ./ώρα) σε κατάδυση, ενώ το πλήρωμά του περιορίζεται σε μόλις 64 άτομα χάρη στον υψηλό βαθμό αυτοματοποίησης των συστημάτων του.
Εξίσου εντυπωσιακό είναι το οπλοστάσιό του. Το «Μούρμανσκ» διαθέτει οκτώ κάθετους εκτοξευτές πυραύλων (Vertical Launch System), με δυνατότητα μεταφοράς έως και 32 πυραύλων cruise διαφόρων τύπων. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται οι Kalibr, που μπορούν να πλήξουν στόχους στη θάλασσα, στη στεριά αλλά και υποβρύχιους στόχους, καθώς και οι υπερηχητικοί αντιπλοϊκοί Oniks.
Ο υπερηχητικός πύραυλος Zircon
Το στοιχείο που προκαλεί το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη Δύση είναι η πιθανότητα το «Μούρμανσκ» να εξοπλιστεί και με τους υπερηχητικούς πυραύλους Zircon, οι οποίοι θεωρείται ότι μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητες πολλαπλάσιες εκείνης του ήχου, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο αντίδρασης των συστημάτων αεράμυνας.
Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, το νέο υποβρύχιο θα συγκαταλέγεται στα ελάχιστα παγκοσμίως που θα μπορούν να εκτοξεύουν υπερηχητικά όπλα από κατάδυση.
Παράλληλα, διαθέτει δέκα τορπιλοσωλήνες των 533 χιλιοστών, ικανούς να εκτοξεύσουν βαριές τορπίλες Futlyar (UGST-M), ανθυποβρυχιακά όπλα αλλά και ναρκοπέδια, επιτρέποντάς του να επιχειρεί τόσο εναντίον πολεμικών πλοίων όσο και υποβρυχίων.
Η κλάση Yasen σχεδιάστηκε ως πλατφόρμα πολλαπλών αποστολών. Εκτός από το κυνήγι εχθρικών υποβρυχίων και πλοίων, μπορεί να εξαπολύει πλήγματα ακριβείας εναντίον χερσαίων στόχων σε μεγάλες αποστάσεις, λειτουργώντας ως στρατηγικό όπλο αποτροπής.
Yποβρύχια πολλαπλών ρόλων
Η φιλοσοφία της θυμίζει σε μεγάλο βαθμό τα αμερικανικά υποβρύχια πολλαπλών ρόλων, συνδυάζοντας δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, ανθυποβρυχιακού πολέμου και επιθέσεων μεγάλης εμβέλειας.
Σήμερα η Ρωσία διαθέτει πέντε ενεργά υποβρύχια Yasen-M, ενώ ακόμη τρία βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια κατασκευής. Το «Μούρμανσκ» αποτελεί το νεότερο μέλος του προγράμματος, το οποίο προβλέπει συνολικά έως και δώδεκα μονάδες πριν η κλάση παραχωρήσει τη θέση της στη μελλοντική γενιά πυρηνοκίνητων υποβρυχίων Laika.
Παρά τις περιορισμένες πληροφορίες που δημοσιοποιεί η Μόσχα για τις πραγματικές επιδόσεις των νέων της οπλικών συστημάτων, οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της κλάσης Yasen-M.
Ο συνδυασμός χαμηλής ανιχνευσιμότητας, μεγάλης αυτονομίας και ισχυρού οπλισμού καθιστά τα υποβρύχια αυτά μία από τις σημαντικότερες απειλές που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα ναυτικά του ΝΑΤΟ τα επόμενα χρόνια.
