Στις 12 Αυγούστου 2026, η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον δίσκο του Ήλιου πάνω από την Αρκτική, τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τη βόρεια Ισπανία, χαρίζοντας στην ηπειρωτική Ευρώπη την πρώτη της ολική έκλειψη ηλίου από το 1999. Το φαινόμενο θα είναι επίσης ορατό, ως μερική έκλειψη, από μεγάλο μέρος της Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής και της Βόρειας Αμερικής.
Πότε θα συμβεί
Η έκλειψη θα λάβει χώρα την Τετάρτη 12 Αυγούστου 2026. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της NASA, η στιγμή της Μέγιστης Έκλειψης θα σημειωθεί στις 17:45 UT (ώρα Γκρίνουιτς), με το φαινόμενο να διαρκεί λίγο περισσότερο από δύο λεπτά στο σημείο μεγαλύτερης διάρκειας. Πρόκειται για τη μοναδική ολική έκλειψη Ηλίου του 21ου αιώνα που θα είναι ορατή από την Ισλανδία —η προηγούμενη ήταν το 1954 και η επόμενη θα γίνει το 2196.
Η διαδρομή της ολικότητας
Η στενή «λωρίδα ολικότητας», εκεί όπου ο Ήλιος θα καλυφθεί πλήρως, ξεκινά από τα βόρεια της Σιβηρίας με την ανατολή του ηλίου, διασχίζει τον Αρκτικό Ωκεανό, περνά πάνω από την ανατολική Γροιλανδία και τη δυτική Ισλανδία, συνεχίζει πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και ολοκληρώνεται στη βόρεια Ισπανία και στο βορειοανατολικό άκρο της Πορτογαλίας, λίγο πριν από τη δύση του ηλίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Fred Espenak (NASA Goddard Space Flight Center), το σημείο με τη μεγαλύτερη διάρκεια ολικότητας βρίσκεται περίπου 45 χιλιόμετρα δυτικά της ακτής της Ισλανδίας, όπου η ολική φάση θα διαρκέσει 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα.
Ενδεικτικές τοποθεσίες εντός της ζώνης ολικότητας:
Ισλανδία — ολικότητα διάρκειας περίπου ενός λεπτού στο Ρέικιαβικ, γύρω στις 17:48 τοπική ώρα
Ανατολική Γροιλανδία
Βόρεια Ισπανία — πόλεις όπως η Σαραγόσα, το Μπιλμπάο, η Βαλένθια και η Πάλμα ντε Μαγιόρκα βρίσκονται εντός ή κοντά στη ζώνη ολικότητας, με ολικότητα διάρκειας περίπου 20 δευτερολέπτων λίγο πριν τη δύση του ηλίου
Βορειοανατολική Πορτογαλία (μικρή περιοχή)
Η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη βρίσκονται εκτός της κεντρικής ζώνης, οπότε εκεί θα παρατηρηθεί μερική έκλειψη με κάλυψη περίπου 99% του ηλιακού δίσκου.
Πού θα είναι ορατή ως μερική έκλειψη
Εκτός από τη ζώνη ολικότητας, η NASA αναφέρει ότι μερική έκλειψη θα είναι ορατή σε ένα πολύ ευρύτερο τμήμα του πλανήτη: στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, στη βορειοδυτική Αφρική, καθώς και σε τμήματα της Βόρειας Αμερικής —από την Αλάσκα μέχρι τη Βόρεια Καρολίνα— και σχεδόν σε ολόκληρο τον Καναδά. Σε πολλά σημεία της δυτικής διαδρομής, όπως στην ηπειρωτική Ευρώπη και την Αφρική, ο Ήλιος θα δύει ενώ θα βρίσκεται ακόμη εν μέρει καλυμμένος, δημιουργώντας εντυπωσιακές εικόνες «έκλειψης-ηλιοβασιλέματος».
Ενδεικτικά ποσοστά κάλυψης σε πόλεις της Βόρειας Αμερικής, σύμφωνα με τη NASA: στο Ανκορατζ της Αλάσκας η κάλυψη θα φτάσει το 28%, στη Βοστώνη το 16% και στη Νέα Υόρκη το 9%.
Θα φανεί από την Ελλάδα;
Η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά μακριά από τη ζώνη ολικότητας, οπότε δεν αναμένεται ορατή μερική φάση με αξιόλογο ποσοστό κάλυψης, σε αντίθεση με χώρες πιο κοντά στη διαδρομή της έκλειψης (π.χ. Βρετανία, Ιρλανδία, Γαλλία, Ιταλία), όπου η κάλυψη του ηλιακού δίσκου θα φτάσει περίπου στο 90%. Πολλοί Έλληνες ερασιτέχνες αστρονόμοι, όπως μέλη του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, οργανώνουν ήδη ταξίδια στην Ισπανία ειδικά για να παρακολουθήσουν το φαινόμενο εντός της ζώνης ολικότητας.
Πώς να παρακολουθήσετε με ασφάλεια
Η απευθείας παρατήρηση του Ήλιου, ακόμη και όταν είναι εν μέρει καλυμμένος, μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στα μάτια. Σύμφωνα με τις οδηγίες της NASA:
Χρησιμοποιήστε πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης (πρότυπο ISO 12312-2) ή ειδικά ηλιακά φίλτρα καθ’ όλη τη διάρκεια της μερικής φάσης.
Συνηθισμένα γυαλιά ηλίου, όσο σκούρα κι αν είναι, δεν προσφέρουν καμία προστασία.
Μόνο κατά τη σύντομη στιγμή της πλήρους ολικότητας —και μόνο για όσους βρίσκονται εντός της στενής ζώνης ολικότητας— είναι ασφαλές να κοιτάξει κανείς τον Ήλιο με γυμνό μάτι.
Εναλλακτικά, μπορείτε να παρακολουθήσετε το φαινόμενο έμμεσα, φτιάχνοντας μια απλή κάμερα-στενοπής (pinhole projector).
Τι ακολουθεί
Το 2026 θα φιλοξενήσει συνολικά τέσσερις εκλείψεις: μια δακτυλιοειδή έκλειψη Ηλίου στις 17 Φεβρουαρίου, μια ολική έκλειψη Σελήνης στις 3 Μαρτίου, η ολική έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου, και μια μερική έκλειψη Σελήνης στις 27-28 Αυγούστου. Η επόμενη ολική έκλειψη Ηλίου μετά από αυτή θα σημειωθεί στις 2 Αυγούστου 2027, διασχίζοντας τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.
Αναδημοσίευση από το economistas.gr
