Η πολιτική μαζικών απελάσεων που προωθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ κινδυνεύει να ανατρέψει τη δημογραφική και οικονομική ανάκαμψη δεκάδων μικρών πόλεων της αμερικανικής ενδοχώρας, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Bloomberg.
Πόλεις που τα τελευταία χρόνια γνώρισαν νέα ανάπτυξη χάρη στην εγκατάσταση μεταναστών ενδέχεται να βρεθούν ξανά αντιμέτωπες με τη συρρίκνωση του πληθυσμού, την έλλειψη εργαζομένων και την οικονομική στασιμότητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Σπρίνγκφιλντ του Οχάιο, όπου χιλιάδες μετανάστες από την Αϊτή συνέβαλαν στην αναζωογόνηση της τοπικής οικονομίας. Νέες επιχειρήσεις άνοιξαν, κατοικίες ανακαινίστηκαν και γειτονιές που άλλοτε εγκαταλείπονταν απέκτησαν ξανά ζωή.
Ωστόσο, μία από τις τελευταίες αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών επιτρέπει στην κυβέρνηση Τραμπ να τερματίσει το πρόγραμμα Προσωρινής Προστατευόμενης Κατάστασης (Temporary Protected Status – TPS), το οποίο είχε επιτρέψει σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους από χώρες που αντιμετωπίζουν πολέμους, φυσικές καταστροφές ή ακραίες ανθρωπιστικές κρίσεις να ζουν και να εργάζονται νόμιμα στις ΗΠΑ.
Εκατοντάδες χιλιάδες προς άμεση απέλαση
Οι πρώτοι που κινδυνεύουν με απέλαση είναι περίπου 330.000 Αϊτινοί, ανάμεσά τους 12.000 έως 15.000 κάτοικοι του Σπρίνγκφιλντ, καθώς και περίπου 6.000 Σύροι. Στη συνέχεια ενδέχεται να ακολουθήσουν πολίτες από το Αφγανιστάν, τη Σομαλία, το Νότιο Σουδάν και το Ελ Σαλβαδόρ.
Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας, Μαρκγουέιν Μάλιν, έχει ήδη καλέσει όσους χάνουν το μεταναστευτικό τους καθεστώς να εγκαταλείψουν μόνοι τους τις Ηνωμένες Πολιτείες, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά θα συλληφθούν και θα απελαθούν.
Η επιχειρηματολογία της σκληρής πτέρυγας των Ρεπουμπλικανών, που υποστηρίζει ότι οι μετανάστες από φτωχότερες χώρες «καταστρέφουν» την Αμερική, δεν συμβαδίζει με τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα.
Αντίθετα, οι μετανάστες αποτελούν σήμερα βασικό παράγοντα στήριξης της οικονομίας, ιδιαίτερα στις αγροτικές και επαρχιακές περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη γήρανση του πληθυσμού. Αυτό το παραδέχονται σχεδόν όλες οι τοπικές αρχές που βασίζουν την οικονομία τους σε μετανάστες που οι ίδιες κάλεσαν, όχι τώρα αλλά εδώ και δεκαετίες (πχ. Μινεσότα).
Δυσμενής δημογραφική τάση
Η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής επιδεινώνει μια ήδη δυσμενή δημογραφική τάση, η οποία οφείλεται στη μείωση των γεννήσεων και στην αύξηση των θανάτων μεταξύ των γηγενών Αμερικανών.
Δημογράφοι που μέχρι πρόσφατα εκτιμούσαν ότι ο συνολικός πληθυσμός των ΗΠΑ θα άρχιζε να μειώνεται σε περίπου πενήντα χρόνια, πλέον θεωρούν ότι αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και μέσα στη φετινή χρονιά.
Οι οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικές. Η αγορά εργασίας θα αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερες ελλείψεις προσωπικού, ενώ θα μειωθούν και τα φορολογικά έσοδα που χρηματοδοτούν προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης.
Ήδη οι προβλέψεις δείχνουν ότι το αποθεματικό του συνταξιοδοτικού ταμείου θα εξαντληθεί νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, καθώς μειώνεται ο αριθμός μεταναστών που εργάζονται και καταβάλλουν φόρους.
Πιο έντονο το πρόβλημα στην αγροτική οικονομία
Το πρόβλημα είναι ακόμη εντονότερο στην αγροτική Αμερική. Μεταξύ 2010 και 2020, σχεδόν 2.000 επαρχιακές κομητείες κατέγραψαν για πρώτη φορά στην ιστορία τους μείωση πληθυσμού, καθώς οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις και περισσότεροι κάτοικοι εγκατέλειψαν τις περιοχές αυτές από όσους εγκαταστάθηκαν.
Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε μια περιορισμένη ανάκαμψη, όμως αυτή δεν ήταν καθολική. Μόνο οι μισές περίπου αγροτικές περιοχές εμφάνισαν καθαρή αύξηση πληθυσμού, κυρίως χάρη στην άφιξη μεταναστών.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ προειδοποιούν ότι η μείωση της μετανάστευσης απειλεί να αναστρέψει αυτή την τάση, ιδιαίτερα στις περιοχές που ήδη χάνουν ντόπιους κατοίκους.
Ο οικονομολόγος Μάικλ Χικς, διευθυντής του Κέντρου Επιχειρηματικής και Οικονομικής Έρευνας του Πανεπιστημίου Ball State στην Ιντιάνα, εκτιμά ότι τα στοιχεία της απογραφής για το 2025-2026 θα δείξουν εκ νέου πληθυσμιακή μείωση σε περίπου ένα τρίτο των αγροτικών κομητειών, ακριβώς επειδή οι μετανάστες δεν εγκαθίστανται πλέον σε αυτές.
Το Σπρίνγκφιλντ αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας. Οι πρώτοι Αϊτινοί εγκαταστάθηκαν εκεί πριν από περισσότερο από μία δεκαετία για να καλύψουν κενές θέσεις εργασίας.
Μια ενσωμάτωση που είναι δύσκολο να ακυρωθεί
Από το 2020 οι αφίξεις αυξήθηκαν σημαντικά και οι οικογένειές τους ενσωματώθηκαν στην τοπική κοινωνία, αγοράζοντας κατοικίες, ιδρύοντας εκκλησίες και εγγράφοντας τα παιδιά τους στα σχολεία.
Η πόλη, που είχε χάσει πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της και μεγάλο μέρος της βιομηχανικής της δραστηριότητας μετά τη δεκαετία του 1960, απέκτησε νέα οικονομική δυναμική.
Παρότι υπήρξαν δυσκολίες, όπως η πίεση σε σχολεία και νοσοκομεία ή ορισμένα σοβαρά τροχαία δυστυχήματα, οι περισσότεροι κάτοικοι αντέδρασαν έντονα όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε χωρίς αποδείξεις ότι οι Αϊτινοί μετανάστες έτρωγαν κατοικίδια ζώα. Το επεισόδιο αυτό, σύμφωνα με την αρθρογράφο, συσπείρωσε ακόμη και πολλούς Ρεπουμπλικανούς κατοίκους υπέρ της μεταναστευτικής κοινότητας.
Μεγάλες ζημίες αν γίνουν μαζικές απελάσεις
Εάν πραγματοποιηθούν οι απελάσεις, οι τοπικές αρχές εκτιμούν ότι μόνο στην κομητεία Κλαρκ οι ετήσιες καταναλωτικές δαπάνες θα μειωθούν κατά περίπου 300 εκατομμύρια δολάρια, ενώ η συνολική οικονομική ζημία μπορεί να ξεπεράσει τα 400 εκατομμύρια δολάρια.
Ανάλογη θέση έχει εκφράσει και ο απερχόμενος Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης του Οχάιο, Μάικ ΝτεΓουάιν, ο οποίος δήλωσε ότι δεν εξυπηρετεί το συμφέρον ούτε των Ηνωμένων Πολιτειών ούτε της πολιτείας του να απομακρυνθούν άνθρωποι που εργάζονται καθημερινά, συντηρούν τις οικογένειές τους, αγοράζουν σπίτια και συμβάλλουν ουσιαστικά στην οικονομία.
Οι Ρεπουμπλικανοί υποστηρίζουν ότι το πρόγραμμα προσωρινής προστασίας έχει στην πράξη μετατραπεί σε μόνιμο καθεστώς παραμονής, καθώς οι άδειες ανανεώνονται συνεχώς.
Το επιχείρημα αυτό έχει βάση, όμως αυτό θα έπρεπε να οδηγήσει σε συνολική μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού συστήματος και όχι σε μαζικές απελάσεις που θα πλήξουν την αμερικανική οικονομία.
Σημαντικό πολιτικό κόστος για τον Τραμπ
Παράλληλα, υπάρχει και σημαντικό πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Τραμπ. Κάτοικοι του Σπρίνγκφιλντ έχουν ήδη δηλώσει ότι είναι διατεθειμένοι να προστατεύσουν τους Αϊτινούς γείτονές τους ή ακόμη και να φροντίσουν τα παιδιά τους, εάν οι γονείς τους απελαθούν.
Αντίστοιχη διάθεση καταγράφεται και σε άλλες πόλεις της Ιντιάνα, όπου μετανάστες από την Αϊτή και το Αφγανιστάν έχουν συμβάλει καθοριστικά στην αναζωογόνηση των τοπικών οικονομιών.
Όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Μάικλ Χικς, αρκετοί επιχειρηματίες παραδέχονται ιδιωτικά ότι οι επιχειρήσεις τους σώθηκαν χάρη στην παρουσία μεταναστών, οι οποίοι κάλυψαν κρίσιμες ελλείψεις εργατικού δυναμικού.
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες γιορτάζουν τα 250 χρόνια από την ίδρυσή τους, η μετατροπή μιας χώρας που αναπτυσσόταν -και αναπτύσσεται- χάρη και στη μετανάστευση, σε μια κοινωνία με γηράσκοντα και μειούμενο πληθυσμό, δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχία, ούτε για την οικονομία ούτε για την επαρχιακή Αμερική.
