Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ειδικότερα η Ειδική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Παιδιών στο Διαδίκτυο, παρουσίασε έκθεση-σταθμό, προαναγγέλλοντας νομοθετική πρωτοβουλία μετά το καλοκαίρι που στοχεύει στον ριζικό επανακαθορισμό του τρόπου με τον οποίο οι ανήλικοι αποκτούν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε τα ευρήματα που εστιάζουν στους κινδύνους των αλγορίθμων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση ρυθμιστική παρέμβαση.
«Τα παιδιά δεν είναι μικροί ενήλικες. Χρειαζόμαστε συγκεκριμένους κανόνες που να τα προστατεύουν ανάλογα με την ηλικία τους. Γι’ αυτό θα προτείνουμε σύντομα νέα μέτρα για περιορισμούς στην πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα με βάση την ηλικία», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια ξεκαθάρισε πως «στην Ευρώπη πιστεύουμε ότι τα παιδιά πρέπει να μεγαλώνουν με την καθοδήγηση των γονιών τους και όχι των αλγορίθμων που επιδιώκουν να κρατούν την προσοχή τους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι παιχνίδι», τονίζοντας ότι η ΕΕ οφείλει να προστατεύσει την επόμενη γενιά, χωρίς να θυσιάσει τις θεμελιώδεις αξίες.
Η απόφαση της Κομισιόν εδράζεται σε ανησυχητικά δεδομένα: οι νέοι στην Ευρώπη περνούν καθημερινά 4-6 ώρες μπροστά στις οθόνες. Σχεδόν 6 στα 10 παιδιά (60%) έχουν βιώσει συναισθηματικά ή ψυχοκοινωνικά προβλήματα στο διαδίκτυο, με τις συνέπειες να μεταφράζονται σε έλλειψη ύπνου, άγχος, κατάθλιψη, έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και διαδικτυακό εκφοβισμό.
Οι 3 στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ
Για την αντιμετώπιση της κρίσης, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έθεσε τρεις κεντρικούς άξονες:
- Ευθύνη ψηφιακών πλατφορμών: Οι εταιρείες τεχνολογίας υποχρεούνται να σχεδιάζουν ασφαλείς υπηρεσίες, απομακρύνοντας εθιστικούς αλγορίθμους και παραπλανητικές πρακτικές. Η ΕΕ εφαρμόζει ήδη αυστηρά τον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).
- Ηλικιακοί περιορισμοί & EU-wide app: Εισάγεται η δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής εφαρμογής (EU-wide age verification tool) για όλες τις μεγάλες πλατφόρμες. Επιβάλλεται απαγόρευση πρόσβασης σε παιδιά κάτω των 13 ετών σε όλη την ΕΕ. Εξαιρέσεις θα επιτρέπονται αποκλειστικά για εκπαιδευτικά περιβάλλοντα ή με ρητή γονική συναίνεση και επίβλεψη.
- Καθορισμός ελάχιστης ηλικίας: Η έκθεση συγκρίνει τη χρήση social media με τα νόμιμα όρια για οδήγηση ή αλκοόλ. Παιδιά κάτω των 3 ετών απαγορεύεται να εκτίθενται σε οθόνες, ενώ για τα μεγαλύτερα απαιτείται αυστηρή επίβλεψη και χρονικοί περιορισμοί.
Μέθοδοι ταυτοποίησης
Η αρχιτεκτονική του νέου συστήματος επαλήθευσης ηλικίας παραμένει υπό εξέταση, ωστόσο στο τραπέζι βρίσκονται τέσσερις μέθοδοι:
- Το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας (eIDAS 2.0).
- Η χρήση βιομετρικών δεδομένων (π.χ. σάρωση προσώπου) και Τεχνητής Νοημοσύνης για εκτίμηση ηλικίας (age estimation) χωρίς αποθήκευση.
- Η γονική εξουσιοδότηση μέσω της εφαρμογής.
- Οι εκπαιδευτικοί λογαριασμοί για σχολεία.
Στόχος είναι η διαδικασία να είναι αποκεντρωμένη (zero-knowledge proof), πιστοποιώντας μόνο ότι ο χρήστης είναι άνω των 13 ετών, χωρίς να κοινοποιεί ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα στις πλατφόρμες.
Η ανακοίνωση προκαλεί ήδη αντιδράσεις. Ενώ οργανώσεις προστασίας παιδιών και γονείς επικροτούν τα μέτρα, οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων και τεχνολόγοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο μαζικής συλλογής βιομετρικών δεδομένων, παραβίασης της ιδιωτικότητας και τεχνικών δυσκολιών. Παράλληλα, ειδικοί εγείρουν ενστάσεις για τα υψηλά ποσοστά λάθους της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκτίμηση ηλικίας, ειδικά στους εφήβους.
Η πρόταση θα κατατεθεί επίσημα μετά το καλοκαίρι, αφού προηγηθεί εκτενής διαβούλευση με τις πλατφόρμες, τους γονείς και τους ειδικούς.
