Οι προοπτικές για μια προσωρινή συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν εμφανίζονται ενισχυμένες, καθώς το Κατάρ ανακοίνωσε ότι έχει διαμορφωθεί σχέδιο πρότασης, ενώ ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, εξέφρασε αισιοδοξία ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η αισιοδοξία στις αγορές ήταν άμεση. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, αντιστρέφοντας τα προηγούμενα κέρδη τους, καθώς οι επενδυτές εκτίμησαν ότι οι διαμεσολαβητικές προσπάθειες ενδέχεται να αποτρέψουν μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά του Ιράν.
Το Brent έπεσε κάτω από τα 82 δολάρια
Το Brent διαπραγματευόταν κάτω από τα 82 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας πτώση περίπου 2,5%, ενώ ενισχύθηκαν και τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Παρά το θετικό κλίμα, τόσο το Κατάρ όσο και ο Μπέσεντ ξεκαθάρισαν ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία, ενώ από την πλευρά της Τεχεράνης δεν έχουν υπάρξει δημόσιες ενδείξεις προόδου όσον αφορά το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.
«Βρισκόμαστε σε συνομιλίες με τους Ιρανούς και υπάρχει πιθανότητα να έχουμε συμφωνία σήμερα ή αύριο για το άνοιγμα των Στενών», δήλωσε ο Μπέσεντ στο CNBC, προσθέτοντας ότι στόχος είναι να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα, χωρίς την επιβολή διοδίων στα διερχόμενα πλοία.
Λίγο νωρίτερα, το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ, το οποίο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ανακοίνωσε ότι σχέδιο συμφωνίας για αποκλιμάκωση της έντασης κυκλοφορεί ήδη μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα – συνομιλίες με Ομάν
Εκπρόσωπος της Ντόχα απέφυγε, πάντως, να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, επισημαίνοντας ότι προτεραιότητα αποτελεί η επίτευξη μιας βραχυπρόθεσμης λύσης που θα αποτρέψει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση.
Παραμένει ασαφές εάν η αναφορά αφορά αποκλειστικά τις επαφές ΗΠΑ-Ιράν ή συνδέεται και με τις παράλληλες συνομιλίες μεταξύ του Ομάν και της Τεχεράνης για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η ένταση έχει αυξηθεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να δηλώνει ότι δίνει στο Ιράν μία «τελευταία ευκαιρία» για συμφωνία, πριν εξεταστεί το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Όπως ανέφερε, το προηγούμενο Σαββατοκύριακο ανέβαλε επιθέσεις, πιθανότατα σε συντονισμό με το Ισραήλ, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν οι μεγαλύτερες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παράλληλα, η διπλωματική προσπάθεια φαίνεται να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις συνομιλίες μεταξύ του Ομάν και του Ιράν. Η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιμένει ότι έχει το δικαίωμα να διαχειρίζεται τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή και να σταματά πλοία που επιχειρούν να διέλθουν χωρίς την άδειά της.
Δύσκολη η αποκλιμάκωση
Η στάση αυτή αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η αμερικανική κυβέρνηση στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης, η οποία έχει προκαλέσει σημαντική άνοδο στις τιμές της ενέργειας, επηρεάζοντας το πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει δυναμικά σε ενδεχόμενες εκτεταμένες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει τη δυνατότητα να πλήξει στόχους σε χώρες του Κόλπου, όπως το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Παράλληλα, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος κάλεσε τις ΗΠΑ να κάνουν το «πρώτο βήμα», επιστρέφοντας στους όρους της προσωρινής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο.
Ο σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προειδοποίησε ότι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και πολεμικά πλοία θα βρεθούν σε σοβαρό κίνδυνο εάν η Ουάσιγκτον δεν άρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
«Ο μεσαίος διάδρομος» στα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ομάν και το Ιράν εξετάζουν επίσης την επαναλειτουργία του λεγόμενου «μεσαίου διαδρόμου» στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, εκτιμάται ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια διαδρομή έχει ναρκοθετηθεί από το Ιράν και θα απαιτηθούν εργασίες εκκαθάρισης πριν μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ξανά σε τακτική βάση.
Τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να λειτουργούν με εξαιρετικά περιορισμένη κίνηση, παρά τη στρατηγική σημασία τους για τη μεταφορά πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων. Τα ελάχιστα πλοία που συνεχίζουν να διέρχονται χρησιμοποιούν είτε διαδρομές κοντά στις ιρανικές ακτές με σχετική άδεια είτε θαλάσσιες οδούς πλησίον των χωρικών υδάτων του Ομάν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε, τέλος, ότι δεν πρόκειται να επιβληθεί κανενός είδους χρέωση για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ζήτημα που αποτελεί βασικό σημείο των διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
