Η Τεχεράνη δεσμεύτηκε ότι θα προβεί σε αντίποινα εναντίον οποιασδήποτε χώρας συνεργαστεί με την προσπάθεια των ΗΠΑ να επιβάλουν νέες κυρώσεις στο Ιράν, σε μια επιχείρηση που ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ, χαρακτήρισε ως «τη μεγαλύτερη οικονομική επίθεση που έχει οργανωθεί ποτέ εναντίον αντιπάλου».
Πριν από την ανακοίνωση των ΗΠΑ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Ιράν στη Μέση Ανατολή, ανακοίνωσαν ότι τερματίζουν κάθε εμπορική συναλλαγή με το Ιράν — κίνηση που η Τεχεράνη θεωρεί ότι ήταν προϊόν συντονισμού μεταξύ Ουάσιγκτον και ΗΑΕ.
Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα επιβάλουν κυρώσεις σε οποιαδήποτε χώρα ή οντότητα συναλλάσσεται με το Ιράν — αυτό που είναι γνωστό ως δευτερογενείς κυρώσεις.
Πολλά θα εξαρτηθούν από το αν χώρες όπως η Ινδία, η Κίνα και η Ρωσία θεωρούν ότι η συνέχιση του εμπορίου με το Ιράν θα οδηγήσει σε σοβαρά αμερικανικά αντίποινα κατά των οικονομιών τους, γράφει ο Guardian. Η Κίνα είναι εδώ και δεκαετίες ο βασικότερος εισαγωγέας ιρανικού πετρελαίου.
Η στάση του Πεκίνου
Τον Μάιο, οι ΗΠΑ απείλησαν με κυρώσεις κινεζικά διυλιστήρια και τράπεζες που τα χρηματοδοτούν. Ωστόσο, το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου έδωσε εντολή στις κινεζικές επιχειρήσεις να αγνοήσουν τις αμερικανικές προειδοποιήσεις σχετικά με τις εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου, χαρακτηρίζοντας τες παράνομες και θέτοντας για πρώτη φορά σε εφαρμογή κρατικό νόμο που έχει σχεδιαστεί ώστε να καθιστά τις αμερικανικές κυρώσεις ανενεργές στην κινεζική επικράτεια.
Οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει κυρώσεις στην Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co τον Απρίλιο, αλλά η Ουάσιγκτον σε μεγάλο βαθμό υποχώρησε, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ συνειδητοποίησε ότι κινδύνευε να προκαλέσει ευρύτερο εμπορικό και δασμολογικό πόλεμο με την Κίνα, τον οποίο οι ΗΠΑ ήταν πιθανό να χάσουν.
Αυτή τη φορά, ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιαν δήλωσε και πάλι ότι η Κίνα αντιτίθεται σε μονομερείς κυρώσεις που δεν βασίζονται στο διεθνές δίκαιο και ότι θεωρεί πως τα στρατιωτικά μέσα, οι κυρώσεις και οι τακτικές άσκησης πίεσης δεν αποτελούν λύση.
Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με κάποια μορφή αμερικανικής οικονομικής «μέγιστης πίεσης» για περισσότερα από 20 χρόνια και μέχρι στιγμής έχει επιβιώσει.
Αντίποινα-σεισμός: Ούτε μια σταγόνα πετρελαίου
Ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν Μοχσέν Ρεζαΐ δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα απαντήσει με «αντίποινα σαν σεισμό», εάν η Ουάσιγκτον προχωρήσει στα προτεινόμενα μέτρα. Προειδοποίησε επίσης τους γείτονες του Ιράν στον Περσικό Κόλπο να μην ενταχθούν στην αμερικανική εκστρατεία κυρώσεων.
«Εάν οι χώρες που περιβάλλουν το Ιράν ενταχθούν στον οικονομικό πόλεμο των Αμερικανών, ούτε μία σταγόνα πετρελαίου δεν θα φύγει από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Ρεζαΐ, προσθέτοντας ότι το Ιράν θα στοχεύσει κι άλλες οδούς εξαγωγής πετρελαίου από τον Κόλπο.
Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών παρέμεινε σοβαρά διαταραγμένη κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ασκώντας περαιτέρω πίεση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί απέρριψε τις αναμενόμενες κυρώσεις ως ένδειξη αμερικανικής απελπισίας, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα δεν θα καταφέρουν να κάμψουν την Τεχεράνη. Δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν μετατοπιστεί από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε αυτό που περιέγραψε ως «τα ίδια παλιά σχέδια».
Ο Ρεζά Νασρί, διεθνολόγος με διασυνδέσεις με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, δήλωσε: «Η ανακοίνωση δεν αποτελεί μέτρο εναντίον του Ιράν. Είναι αξίωση δικαιοδοσίας πάνω σε ολόκληρο τον κόσμο και κάθε κυρίαρχο κράτος στη Γη είναι ο πραγματικός αποδέκτης της. Το Ιράν είναι απλώς η αφορμή. Η απαίτηση να μην επιτρέψει καμία χώρα στις δικές της τράπεζες, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή νηολόγια πλοίων να συμμετέχουν σε νόμιμο εμπόριο με άλλη χώρα απευθύνεται σε όλους τους υπόλοιπους. Ο ίδιος ο θεσμός της κυριαρχίας είναι ο στόχος».
«Οι ΗΠΑ παραβιάζουν τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ»
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ δήλωσε: «Η επανάληψη μεθόδων που έχουν ήδη αποδειχθεί αποτυχημένες δεν θα οδηγήσει σε διαφορετικά αποτελέσματα. Το μόνο που δείχνει είναι τον βαθμό στον οποίο η Αμερική είναι εχθρική και εμπαθής απέναντι σε κάθε Ιρανό, επειδή γνωρίζει πολύ καλά ότι οι συνέπειες αυτών των κυρώσεων θα πλήξουν τους απλούς Ιρανούς πολίτες».
Πρόσθεσε: «Το να υποχρεώνεις ή να εκφοβίζεις άλλες χώρες ώστε να σταματήσουν ή να περιορίσουν τις εμπορικές τους σχέσεις με μια άλλη χώρα σημαίνει παραβίαση του σημαντικότερου θεμελίου των διεθνών σχέσεων και του πιο βασικού πυλώνα του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, δηλαδή του σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας των κρατών».
Ο Χασάν Αχμαντιάν, καθηγητής Σπουδών Δυτικής Ασίας στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, δήλωσε: «Δεν υπάρχει ούτε μια καινούργια κύρωση. Τα πάντα στο Ιράν βρίσκονται υπό πρωτογενείς και δευτερογενείς κυρώσεις από το 2018. Εφόσον αυτές οι κυρώσεις απέτυχαν στους στόχους που ήθελαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, και οι δύο πλευρές στράφηκαν στη στρατιωτική δράση. Η μεγάλη φανφάρα γύρω από έναν “οικονομικό πόλεμο” είναι στην πραγματικότητα μια δημόσια παραδοχή μιας σημαντικής οπισθοδρόμησης. Μετά τη στρατιωτική αποτυχία της, η Ουάσιγκτον επιστρέφει ξεκάθαρα στο σημείο μηδέν — στην οικονομία».
Όπως είπε, το Ιράν είχε καταστήσει σαφές τις τελευταίες εβδομάδες πως ο αμερικανικός οικονομικός πόλεμος δεν αποτελεί πλέον αποδεκτή επιλογή για την Τεχεράνη και ότι θα προτιμούσε να πάει σε πόλεμο παρά να παραμείνει αδρανές απέναντι στην εφαρμογή του αμερικανικού αποκλεισμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό περιλαμβάνει «υπολογισμούς του Ιράν που σχετίζονται με τις στρατιωτικές δυνατότητες, την εσωτερική κατάσταση της Αμερικής και την εσωτερική κατάσταση του Ιράν».
Μπέσεντ κατά πάντων
Την περασμένη Πέμπτη, ο Μπέσεντ δήλωσε σε συνέντευξή του στο CNBC ότι «οι ΗΠΑ θα οδηγήσουν την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν στην κατάρρευση με τις σκληρότερες κυρώσεις στην ιστορία».
Ο υπουργός Οικονομικών υποστήριξε ότι «η αμερικανική κυβέρνηση ζητά από τους συμμάχους της και τον υπόλοιπο κόσμο να σταματήσουν να συναλλάσσονται με το Ιράν». Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ «θα χρησιμοποιήσουν όλη τους τη δύναμη εναντίον οποιουδήποτε δεν συμμορφωθεί με αυτή την απαίτηση».
«Είτε οι χώρες είναι μαζί μας είτε εναντίον μας», δήλωσε ο Μπέσεντ. «Ήρθε η ώρα οι σύμμαχοί μας και ο υπόλοιπος κόσμος να αποφασίσουν κι εμείς θα καταστρέψουμε την οικονομία αυτού του καθεστώτος».
Γράφοντας στους Financial Times την Κυριακή, δήλωσε: «Η πλήρης οικονομική απομόνωση μπορεί να καταστήσει περιττή τη χρήση αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος, διευρύνοντας παράλληλα τον χώρο ελευθερίας για τους συμμάχους μας. Όσοι διακόψουν τις εναπομείνασες οικονομικές και εμπορικές διασυνδέσεις του Ιράν θα ενισχύσουν τις δικές τους. Θα διευρύνουν την πρόσβασή τους στο παγκόσμιο κεφάλαιο, θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη στις αγορές τους και θα αποκτήσουν τη θέση που επιδιώκουν στην παγκόσμια οικονομία».
Ωστόσο, η Κίνα και η Ρωσία μέχρι στιγμής δεν έχουν δείξει καμία διάθεση να υποκύψουν στις αμερικανικές πιέσεις.
Πακιστανική πρωτοβουλία και ιρανική καθήλωση
Συμπτωματικά, ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Σαγιέντ Ασίμ Μουνίρ πέταξε τη Δευτέρα στην Τεχεράνη, όπου θα διερευνήσει τη δυνατότητα επανέναρξης των συνομιλιών για το παγωμένο μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε τον Ιούνιο, αλλά δεν εφαρμόστηκε ούτε από το Ιράν ούτε από τις ΗΠΑ, κυρίως λόγω διαφωνίας σχετικά με το αν παρείχε στο Ιράν προσωρινό έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τον Μάιο, οι αποστολές ιρανικού πετρελαίου προς την Ασία έχουν ήδη σχεδόν σταματήσει εξαιτίας της αποτελεσματικότητας του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, ανεβάζοντας το κόστος αυτών των φορτίων στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Την περασμένη εβδομάδα, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν Αμπντολνασέρ Χεματί παραδέχτηκε ότι οι εξαγωγές αργού πετρελαίου της χώρας είχαν «ουσιαστικά σταματήσει» εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού.
Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι η ιρανική οικονομία βρίσκεται για ακόμη μία φορά στα πρόθυρα της κατάρρευσης, λόγω του υπερπληθωρισμού και της έλλειψης εσόδων σε ξένο συνάλλαγμα που προκαλείται από τον αμερικανικό αποκλεισμό των εξαγωγών πετρελαίου. Η ισοτιμία του ριάλ διαμορφώνεται τη Δευτέρα στα 1,992 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο στη μη ρυθμιζόμενη αγορά, σημειώνοντας πτώση 4,5% από την περασμένη εβδομάδα, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε τη «συντριπτική οικονομική επιχείρηση» εναντίον της Τεχεράνης.
