Η συμφωνία που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας σηματοδοτεί νέα φάση στην αμερικανική ενεργειακή πολιτική. Στόχος είναι η προσέλκυση επενδύσεων και η αύξηση της παραγωγής, με την Ουάσιγκτον να διεκδικεί αποφασιστικό ρόλο στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η νέα συμφωνία για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δίνει στις ΗΠΑ πλειοψηφικό έλεγχο σε νέες επενδύσεις και παραγωγή. Το σχέδιο ενισχύει την αμερικανική ενεργειακή επιρροή, αλλά προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις και γεωπολιτικές ανησυχίες.
Συμφωνία με τον ίδιο, το deal προσφέρει στις ΗΠΑ «πλειοψηφικό έλεγχο» πετρελαϊκών πεδίων της Βενεζουέλας, τα οποία διαθέτουν αποθέματα περίπου 65 δισ. βαρελιών. Αναλυτές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι το μέγεθος των αποθεμάτων δεν πρέπει να συγχέεται με την πραγματική παραγωγική δυνατότητα, καθώς η αξιοποίησή τους μπορεί να απαιτήσει δεκαετίες και σημαντικές επενδύσεις.
Η πρώην αντιπρόεδρος και υπηρεσιακή προέδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες
Βενεζουέλα: Τα κοιτάσματα και το πραγματικό στοίχημα
Το κρίσιμο οικονομικό ζήτημα είναι κατά πόσο η συμφωνία μπορεί να προσελκύσει τα κεφάλαια και την τεχνογνωσία που απαιτούνται για την ανασυγκρότηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας, αναφέρουν αναλυτές στο Axios. Η παραγωγή της Βενεζουέλας βρίσκεται σήμερα περίπου στα 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επίπεδο πολύ χαμηλότερο από τις δυνατότητες που υποδηλώνουν τα τεράστια αποθέματά της.
Η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες δήλωσε ότι το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη 17 πετρελαϊκών πεδίων, με συνολικό στόχο την αύξηση της παραγωγής στα 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν σε σημαντικό βαθμό αδιευκρίνιστες. Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ουάσιγκτον θα εξασφαλίσει αποτελεσματικό μερίδιο 55% της παραγωγής μιας νέας ιδιωτικής κοινοπραξίας, η οποία θα συνεργαστεί με έμπειρο ιδιώτη operator στη χώρα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, πρόκειται για τη North American Blue Energy Partners, που ελέγχεται από τον Βενεζουελάνο επιχειρηματία Αλεχάντρο Μπετανκούρ.
Δημοσιεύματα έχουν συνδέσει την κοινοπραξία με τη North American Blue Energy Partners, εταιρεία που ελέγχεται από τον Βενεζουελάνο επιχειρηματία Αλεχάντρο Μπετανκούρ. Η συμφωνία αναμένεται να τεθεί υπό την εποπτεία του Γραφείου Στρατηγικού Κεφαλαίου του Πενταγώνου, προσδίδοντας στην ενεργειακή συνεργασία σαφή στρατηγική διάσταση.
Το Πεντάγωνο αποκτά για πρώτη φορά τόσο άμεσο ρόλο σε επενδυτική συμφωνία στον ενεργειακό τομέα, σε μια ασυνήθιστη και υψηλού ρίσκου εμπλοκή των ΗΠΑ στην πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας.
Το αμερικανικό Γραφείο Στρατηγικού Κεφαλαίου (OSC), που υπάγεται στον αναπληρωτή υπουργό Άμυνας, πρόκειται να αποκτήσει δικαίωμα στη μητρική εταιρεία της North American Blue Energy Partners. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η συμφωνία δεν θα έχει κόστος για τον Αμερικανό φορολογούμενο και αποσκοπεί στην προσέλκυση αμερικανικών κεφαλαίων στα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Βενεζουέλας, περιορίζοντας παράλληλα τον χώρο για κινεζικές και ρωσικές εταιρείες.
Το OSC δημιουργήθηκε το 2022, επί κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν, με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής μέσω επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα. Έκτοτε έχει συμμετάσχει σε συμφωνίες με τουλάχιστον πέντε εταιρείες. Η εμπλοκή στη Βενεζουέλα, ωστόσο, διευρύνει σημαντικά τα όρια της αποστολής του, προκαλώντας ήδη αντιδράσεις Δημοκρατικών, οι οποίοι προαναγγέλλουν έρευνα.
Η συμφωνία προβλέπει τη χρήση warrants, τα οποία παρέχουν στο αμερικανικό Δημόσιο δικαίωμα αγοράς μετοχών σε προκαθορισμένη τιμή. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη συμφωνία, πρόκειται για «penny warrants», τα οποία μπορούν να μετατραπούν σε μετοχές έναντι συμβολικού τιμήματος, ενώ οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν προνομιακή πρόσβαση σε σημαντικό μέρος της παραγωγής.
Παράλληλα, η Chevron επιβεβαίωσε την επέκταση της δραστηριότητάς της στη Βενεζουέλα. Η εταιρεία απέκτησε πρόσθετες εκτάσεις στη ζώνη του Ορινόκο και σχεδιάζει, μέσω κοινοπραξιών, επενδύσεις άνω των 7 δισ. δολαρίων την επόμενη πενταετία, με στόχο υπερδιπλασιασμό της παραγωγής σε περίπου 600.000 βαρέλια ημερησίως.
Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει παράλληλα ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αναπλήρωση του αμερικανικού Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου, συνδέοντας έτσι την επένδυση στη χώρα με την ενεργειακή ασφάλεια των ΗΠΑ.
Η συμφωνία αναμένεται να προκαλέσει ισχυρές πολιτικές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο έχουν ήδη αμφισβητήσει τη σκοπιμότητα της αμερικανικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα και προειδοποιούν ότι θα ζητήσουν εξηγήσεις, ιδιαίτερα εάν ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων ή της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές. Ήδη έχουν καταγγείλει την αμερικανική πολιτική ως προσπάθεια εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων της χώρας.
Εξόρυξη πετρελαίου στη Βενεζουέλα © EPA/HENRY CHIRINOS
Παράλληλα, το σχέδιο αποκτά μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα λόγω της σημασίας της Βενεζουέλας στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μετατρέψει την ενεργειακή της ισχύ σε ευρύτερο εργαλείο επιρροής, ενώ η Κίνα και άλλοι μεγάλοι αγοραστές παραμένουν σημαντικοί παράγοντες για το μέλλον των εξαγωγών της χώρας.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το πόσα βαρέλια βρίσκονται κάτω από το έδαφος της Βενεζουέλας, αλλά ποιος θα ελέγξει τις επενδύσεις, την παραγωγή και τις εξαγωγές τους. Η συμφωνία Τραμπ φαίνεται να επιχειρεί να δώσει στις ΗΠΑ κεντρικό ρόλο και στα τρία επίπεδα, μετατρέποντας την «ενεργειακή κυριαρχία» σε εργαλείο γεωπολιτικής στρατηγικής.
Η συμφωνία θα εποπτεύεται από το Γραφείο Στρατηγικού Κεφαλαίου του Πενταγώνου, ενώ ο Τραμπ υποστήριξε ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θα μπορούσε να συμβάλει και στην αναπλήρωση των αμερικανικών στρατηγικών αποθεμάτων.
Τόσο ο Τραμπ όσο και η Ροντρίγκες υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα ωφελήσει τον λαό της Βενεζουέλας. Αναλυτές, όμως, τη χαρακτηρίζουν σημαντική διεύρυνση της αμερικανικής προσπάθειας ελέγχου των ενεργειακών πόρων της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι η «ενεργειακή κυριαρχία» των ΗΠΑ εξελίσσεται πλέον σε εργαλείο γεωπολιτικής στρατηγικής.
Η νέα πετρελαϊκή συμφωνία ΗΠΑ-Βενεζουέλας μπορεί να αναδιαμορφώνει το ενεργειακό τοπίο της χώρας, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί έντονες αντιδράσεις για τη διαφάνεια, τους οικονομικούς όρους και τον βαθμό αμερικανικού ελέγχου, σύμφωνα με την El Pais. Τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου δεν εγγυώνται άμεση αύξηση παραγωγής ούτε φθηνότερα καύσιμα.
Η προσωρινή πρόεδρος της Βενεζουέλας υποστηρίζει ότι η νέα συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για την αναγέννηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας, προσελκύοντας σημαντικές επενδύσεις για την αποκατάσταση υποδομών και την επανεκκίνηση παραγωγικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, πίσω από τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις παραμένουν σοβαρά ερωτήματα για τους όρους της συμφωνίας και τα πραγματικά οφέλη για το Καράκας.
Η ανακοίνωση προκάλεσε έντονη συζήτηση μεταξύ Βενεζουελάνων οικονομολόγων, κυρίως λόγω της περιορισμένης πληροφόρησης για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκτίμηση ότι τα φορολογικά έσοδα της χώρας θα αντιστοιχούν σε περίπου τρία δολάρια ανά βαρέλι, ποσό που θεωρείται εξαιρετικά χαμηλό.
Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι η συμφωνία αφορά τεράστιους όγκους πετρελαίου, χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί επαρκώς η διάρκεια, οι επενδυτικές υποχρεώσεις και ο τρόπος κατανομής των εσόδων. Η προσωρινή κυβέρνηση κάνει λόγο για επενδύσεις περίπου 100 δισ. δολαρίων και πρόσθετα έσοδα άνω των 200 δισ. δολαρίων για το Καράκας, χωρίς όμως σαφές χρονοδιάγραμμα.
Ντόναλντ Τραμπ και Μάρκο Ρούμπιο παρακολουθούν τη σύλληψη Μαδούρο στη Βενεζουέλα © EPA/WHITE HOUSE PRESS OFFICE HANDOUT
Ο αμφιλεγόμενος επιχειρηματίας
Στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής βρίσκεται ο Βενεζουελάνος επιχειρηματίας Αλεχάντρο Μπετανκούρ, βασικός μέτοχος της North American Blue Energy Partners. Η εταιρεία συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στη χώρα και έχει αποκτήσει αυξανόμενη σημασία στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με το Καράκας.
Η παρουσία του προκαλεί αντιδράσεις, καθώς εκκρεμεί ελβετική ποινική υπόθεση εις βάρος του και έχουν διατυπωθεί κατηγορίες για ξέπλυμα χρήματος. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, η αμερικανική πλευρά φέρεται να έχει παρέμβει στην υπόθεση, εξέλιξη που ενισχύει τα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται το νέο επενδυτικό τοπίο στη χώρα.
Το βαρύ πετρέλαιο και οι αμερικανικές ανάγκες
Η συμφωνία έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις ΗΠΑ, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι βαρύ και όξινο, ακριβώς ο τύπος αργού που χρειάζονται αρκετά αμερικανικά διυλιστήρια. Μέχρι σήμερα, σημαντικό μέρος αυτών των αναγκών καλυπτόταν από τον Καναδά, όμως οι εμπορικές εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Οτάβας δημιουργούν νέες αβεβαιότητες.
Πιθανοί ωφελημένοι είναι επομένως οι μεγάλες αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες, οι οποίες μπορούν να αναλάβουν την ανάπτυξη κοιτασμάτων και την αναβάθμιση εγκαταστάσεων. Η Βενεζουέλα, από την άλλη πλευρά, χρειάζεται επειγόντως κεφάλαια και τεχνογνωσία για να επαναφέρει την παραγωγή σε επίπεδα που απέχουν πολύ από τα ιστορικά της μεγέθη.
Τα 65 δισ. βαρέλια δεν σημαίνουν φθηνότερη βενζίνη
Τα τεράστια αποθέματα της Βενεζουέλας δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε άμεση αύξηση της προσφοράς. Η παραγωγική υποδομή έχει υποστεί χρόνια υποεπένδυση, ενώ σημαντικό μέρος των κοιτασμάτων απαιτεί υψηλό κόστος για την αξιοποίησή του.
Κατά συνέπεια, ακόμη και εάν η συμφωνία προχωρήσει, θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να αυξηθεί ουσιαστικά η παραγωγή. Αυτό περιορίζει τις προσδοκίες για άμεση αποκλιμάκωση των τιμών καυσίμων στις ΗΠΑ, παρά τις σχετικές πολιτικές διαβεβαιώσεις.
Παράλληλα, η ενεργειακή μετάβαση δημιουργεί μακροπρόθεσμη αβεβαιότητα για την αξία των συγκεκριμένων αποθεμάτων, καθώς η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων περιορίζει σταδιακά τη ζήτηση για πετρελαϊκά προϊόντα.
Τέλος, παραμένει και το νομικό ζήτημα. Το Σύνταγμα της Βενεζουέλας κατοχυρώνει την κρατική ιδιοκτησία των κοιτασμάτων ορυκτών και υδρογονανθράκων, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα για τη συμβατότητα μιας συμφωνίας που παρουσιάζεται ως ενισχυμένη αμερικανική πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους της χώρας.
