Ένας μετριοπαθής πολιτικός με κεντροαριστερό προσανατολισμό από τη βοσνιακή κοινότητα, ένας φιλορώσος Σέρβος εθνικιστής και ένας Κροάτης εθνικιστής προηγούνται στις εκλογές που διεξήχθησαν χθες Κυριακή για την τριμερή, διακοινοτική προεδρία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, σύμφωνα με την Εκλογική Επιτροπή και τα αποτελέσματα από το 96,31% των εκλογικών τμημάτων.
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό εντός των αναμενόμενων ποσοστών.
Η συμμετοχή, ωστόσο, παρέμεινε χαμηλή, καθώς δεν ξεπέρασε το 42% στις δύο οντότητες της χώρας, τη Βοσνιοκροατική Ομοσπονδία και τη Σερβική Δημοκρατία (Republika Srpska).
Οι ψηφοφόροι εξέλεξαν παράλληλα τη νέα εθνική Βουλή, καθώς και εκπροσώπους σε περιφερειακές εκλογές στις δύο οντότητες.
Η δυσαρέσκεια των πολιτών έχει ενταθεί λόγω της επιβράδυνσης της οικονομίας, της αργής προόδου στις διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της παρατεταμένης πολιτικής κρίσης. Τα κυρίαρχα κόμματα των δύο οντοτήτων, τα οποία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην εθνοτική πολιτική, έχουν επανειλημμένα μπλοκάρει τη λήψη αποφάσεων από την αδύναμη κεντρική κυβέρνηση.
Οι βασικοί υποψήφιοι
Ο Ντενίς Μπετσίροβιτς, Βόσνιος, στέλεχος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDP-BiH) που είναι ήδη μέλος της τριμερούς προεδρίας, συγκέντρωσε 26,78% των ψήφων στη Βοσνιοκροατική Ομοσπονδία, προηγούμενος του κεντροδεξιού υποψηφίου, που ανήκει στο μουσουλμανικό Κόμμα Δημοκρατικής Δράσης (SDA). Οι δύο θεωρούνταν τα φαβορί της εκλογικής αναμέτρησης.
Εντός της οντότητας προηγείται η νεοεμφανιζόμενη Νταριάνα Φιλίποβιτς του εθνικιστικού πλην όμως φιλοευρωπαϊκού Κροατικού Δημοκρατικού Συνδέσμου (HDZ-BiH), που κερδίζει 13,89% των ψήφων.
Στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας (Republika Srpska), η Ζελίκα Τσβιγιάνοβιτς, ήδη μέλος της τριμερούς προεδρίας και στέλεχος της σερβικής, φιλορωσικής εθνικιστικής Συμμαχίας Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατών (SNSD), συγκέντρωσε 55,41% των ψήφων, σύμφωνα με την Εκλογική Επιτροπή.
Μιλώντας στην Μπάνια Λούκα, τη μεγαλύτερη πόλη των Βόσνιων Σέρβων, ο Mίλοραντ Ντόντικ, ηγέτης του SNSD που υποστηρίζει την απόσχιση και διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία, δήλωσε ότι ο υποψήφιος του κόμματός του Σάβο Μίνιτς συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους για την προεδρία της Republika Srpska.
Ο Dodik είχε επισκεφθεί τη Μόσχα την περασμένη εβδομάδα, όπου συναντήθηκε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
«Κερδίσαμε τη θέση στην (τριμερή) Προεδρία της Βοσνίας και την προεδρία της Republika Srpska. Ένα απρόσμενα υψηλό αποτέλεσμα», δήλωσε ο Ντόντικ.
Από τη λήξη του πολέμου της Βοσνίας το 1995, με τη Συμφωνία Ειρήνης του Ντέιτον υπό την αμερικανική διαμεσολάβηση, η χώρα παραμένει χωρισμένη σε δύο οντότητες, οι οποίες συνδέονται μέσω μιας αδύναμης κεντρικής κυβέρνησης και μιας τριμερούς προεδρίας.
Η ευρωπαϊκή προοπτική
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η οποία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες του πολέμου της περιόδου 1992-1995, απέκτησε καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ χώρας τον Δεκέμβριο του 2022 και το 2024 έλαβε έγκριση για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, καθώς οι εγχώριοι θεσμοί δεν έχουν προχωρήσει στην ψήφιση βασικών μεταρρυθμίσεων, μεταξύ άλλων για την ενίσχυση της δικαστικής εποπτείας και την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η Μποριάνα Κρίστο, αντιπρόεδρος του κροατικού HDZ-BiH, δήλωσε ότι μετά τις εκλογές μπορεί να υπάρξει συνολική πρόοδος μέσω του διαλόγου.
«Η Βοσνία πρέπει να προχωρήσει αποκλειστικά στη βάση της συναίνεσης, του διαλόγου και του αμοιβαίου σεβασμού», δήλωσε σε υποστηρικτές του κόμματός της, προειδοποιώντας κατά της ρητορικής που θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα προς τα πίσω.
Πολλοί από τους 3,4 εκατομμύρια κατοίκους της χώρας δηλώνουν ότι επιθυμούν να ξεπεραστεί η διχαστική πολιτική ρητορική. Ωστόσο, το πολιτικό σύστημα παραμένει σε μεγάλο βαθμό ακινητοποιημένο.
Μάχη για την επιρροή ΕΕ, Ρωσίας και ΗΠΑ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ρωσία ανταγωνίζονται για την πολιτική επιρροή στη Βοσνία: η ΕΕ επιδιώκει την περαιτέρω διεύρυνσή της στα Δυτικά Βαλκάνια, ενώ η Μόσχα επιδιώκει να επιβραδύνει αυτή τη διαδικασία και να διατηρήσει την επιρροή της στη Σερβική Δημοκρατία.
Παράλληλα, και οι ΗΠΑ επιχειρούν να ενισχύσουν την παρουσία και την επιρροή τους στη χώρα, προωθώντας σχέδιο ύψους 1,5 δισ. δολαρίων για την κατασκευή αγωγού με στόχο την εισαγωγή αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η ΕΕ έχει εκφράσει, ωστόσο, επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η επιλογή της εταιρείας για το συγκεκριμένο έργο δεν πραγματοποιήθηκε με επαρκή διαφάνεια και ανταγωνιστικές διαδικασίες.
Παράλληλα, Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες έχουν διαφωνήσει σχετικά με τον ρόλο του Ύπατου Εκπροσώπου, του διεθνούς αξιωματούχου που έχει την ευθύνη της εποπτείας της εφαρμογής της ειρηνευτικής συμφωνίας στη χώρα.
