Τρία χρόνια συμπληρώνονται από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, με το Ισραήλ να τιμά τη μνήμη των θυμάτων σε ένα κλίμα όπου το πένθος συνυπάρχει με την πολιτική αντιπαράθεση, τη συζήτηση για τις ευθύνες και τις συνέπειες ενός πολέμου που άλλαξε τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Στον χώρο του μουσικού φεστιβάλ Nova, όπου περισσότεροι από 300 άνθρωποι σκοτώθηκαν το πρωί της επίθεσης, συγγενείς και φίλοι των θυμάτων τήρησαν ενός λεπτού σιγή στις 06:29, την ώρα που είχε ξεκινήσει η επίθεση πριν από τρία χρόνια. Φωτογραφίες, λουλούδια και προσωπικά αντικείμενα έχουν μετατρέψει τον χώρο σε σημείο μνήμης. Αντίστοιχες τελετές πραγματοποιούνται και στα κιμπούτς κοντά στη Λωρίδα της Γάζας. Στο Κφαρ Άζα, όπου σκοτώθηκαν 64 κάτοικοι και 18 απήχθησαν, η επέτειος ξυπνά ξανά τις μνήμες μιας ημέρας που άφησε βαθύ τραύμα στην ισραηλινή κοινωνία.
Στις 7 Οκτωβρίου 2023, ένοπλοι της Χαμάς πέρασαν από τη Γάζα στο νότιο Ισραήλ και επιτέθηκαν σε κοινότητες, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και στο φεστιβάλ Nova. Ο συνολικός απολογισμός της επίθεσης έφθασε τους 1.221 νεκρούς, ενώ 251 άνθρωποι απήχθησαν και μεταφέρθηκαν στη Γάζα. Η επίθεση θεωρήθηκε η σοβαρότερη αποτυχία ασφαλείας στην ιστορία του Ισραήλ και αποτέλεσε την αφετηρία ενός πολέμου που μέσα στα επόμενα τρία χρόνια επεκτάθηκε και σε άλλα μέτωπα.
Η βαρύτητα της 7ης Οκτωβρίου στον δρόμο προς τις κάλπες
Η τρίτη επέτειος αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς το Ισραήλ βρίσκεται λίγες εβδομάδες πριν από τις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση. Η συζήτηση για το ποιος φέρει την ευθύνη για την αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου παραμένει στο επίκεντρο. Σε σχετική έρευνα, το 68% των Εβραίων Ισραηλινών δηλώνει ότι τα γεγονότα εκείνης της ημέρας αποτελούν βασικό ή αρκετά σημαντικό παράγοντα για την εκλογική του επιλογή. Ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ έχει χαρακτηρίσει την 7η Οκτωβρίου «κολοσσιαία αποτυχία» του ισραηλινού κράτους και έχει ασκήσει κριτική στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για το γεγονός ότι δεν αποτράπηκε η επίθεση.
Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, έχει απορρίψει την προσωπική ευθύνη και έχει αντιταχθεί στις εκκλήσεις για ανεξάρτητη έρευνα, με το θέμα της λογοδοσίας να παραμένει μία από τις βασικές πηγές πολιτικής έντασης στη χώρα.
Η Γάζα τρία χρόνια μετά
Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου οδήγησε στη μεγάλη ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Λωρίδα της Γάζας, η οποία άφησε πίσω της τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και εκτεταμένες καταστροφές. Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, περισσότεροι από 74.200 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον παλαιστινιακό θύλακα, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες εξακολουθούν να ζουν σε σκηνές ή προσωρινά καταλύματα. Η κατάπαυση του πυρός που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2025 περιόρισε την ένταση, χωρίς όμως να εξαλείψει τις συγκρούσεις και την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα στη Γάζα.
Το πολιτικό μέλλον του παλαιστινιακού θύλακα παραμένει επίσης ανοιχτό, με τον Νετανιάχου να επαναλαμβάνει ότι η Χαμάς δεν θα πρέπει να επιστρέψει στη διακυβέρνησή του.
Τρία χρόνια που άλλαξαν τη Μέση Ανατολή
Οι συνέπειες της 7ης Οκτωβρίου ξεπέρασαν γρήγορα τα σύνορα Ισραήλ και Γάζας. Η σύγκρουση επεκτάθηκε στον Λίβανο με τη Χεζμπολάχ, ενώ η αντιπαράθεση με το Ιράν εξελίχθηκε από έναν έμμεσο πόλεμο μέσω συμμάχων και οργανώσεων σε απευθείας στρατιωτική σύγκρουση. Τρία χρόνια αργότερα, η 7η Οκτωβρίου παραμένει καθοριστικό σημείο αναφοράς για το Ισραήλ. Η μνήμη των θυμάτων, το ζήτημα των ευθυνών, η κατάσταση στη Γάζα και οι νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να καθορίζουν τόσο την εσωτερική πολιτική συζήτηση όσο και την εξωτερική πολιτική της χώρας.
Η φετινή επέτειος βρίσκει έτσι το Ισραήλ ανάμεσα στο πένθος για όσα συνέβησαν, στην πολιτική αντιπαράθεση για όσα δεν αποτράπηκαν και στην αβεβαιότητα για το πώς θα διαμορφωθεί η επόμενη ημέρα.
