Σε μετωπική αμφισβήτηση της απόφασης του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει την εφαρμογή νέων κυρώσεων κατά της Ρωσίας προχώρησε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υποστηρίζοντας ότι η χαλάρωση της οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα δεν θα συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου, αλλά αντιθέτως θα ενθαρρύνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν να συνεχίσει τις επιθέσεις κατά της Ουκρανίας.
Η αντίδραση του Ουκρανού προέδρου εκδηλώθηκε την ώρα που η Ρωσία εξαπέλυε μια από τις σοβαρότερες επιθέσεις των τελευταίων μηνών κατά των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας, πλήττοντας εγκαταστάσεις παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το Κίεβο προειδοποιεί ότι η Μόσχα επιδιώκει να προκαλέσει εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και θέρμανσης, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.
«Η άρση των κυρώσεων θα συνεχιστεί, δυστυχώς, και πιστεύω ότι η συμφωνία για το ντίζελ είναι το πρώτο βήμα», δήλωσε ο Ζελένσκι, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η αμερικανική απόφαση ενδέχεται να αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης μεταβολής της πολιτικής της Ουάσιγκτον απέναντι στη Ρωσία.
Σε ανάρτησή του, ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η αποδυνάμωση της πίεσης προς τον επιτιθέμενο και τα οικονομικά οφέλη για τον Πούτιν ενθαρρύνουν τη συνέχιση των επιθέσεων. Παράλληλα, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να μην εγκαταλείψει την προσπάθεια τερματισμού του πολέμου, τονίζοντας ότι ο στόχος πρέπει να είναι η ειρήνη και όχι η παροχή κινήτρων στη Ρωσία για να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις επ’ αόριστον.
Η αναστολή των κυρώσεων και η συμφωνία για το ντίζελ
Η απόφαση του Τραμπ αφορά την αναστολή εφαρμογής ενός νέου, εκτεταμένου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο είχε εγκριθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο και επρόκειτο να τεθεί σε εφαρμογή λίγες μέρες αργότερα.
Η νομοθεσία, γνωστή ως Νόμος Γκράχαμ, από το όνομα του εκλιπόντος γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, προέβλεπε αυστηρότερα μέτρα κατά Ρώσων αξιωματούχων, τραπεζών, του ενεργειακού τομέα και του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ρωσικών ενεργειακών προϊόντων.
Περιλάμβανε επίσης τη δυνατότητα επιβολής δασμών έως και 100% σε σημαντικούς εισαγωγείς ρωσικού πετρελαίου, μεταξύ των οποίων η Κίνα και η Ινδία. Στόχος ήταν να περιοριστούν τα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας και να αυξηθεί το οικονομικό κόστος της συνέχισης του πολέμου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αιτιολόγησε την αναστολή επικαλούμενος το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ. Η κίνηση ήρθε λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση συμφωνίας με τον Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ, με στόχο, σύμφωνα με τον Τραμπ, την αποκλιμάκωση των πιέσεων στις διεθνείς τιμές των καυσίμων.
Βάσει των ποσοτήτων που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, η Ρωσία επρόκειτο να προμηθεύσει αρχικά περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ, με πρόσθετες παραδόσεις τους επόμενους μήνες.
Για το Κίεβο, ο συνδυασμός της ενεργειακής συμφωνίας και της αναστολής των κυρώσεων δημιουργεί τον κίνδυνο να ενισχυθούν οι οικονομικές δυνατότητες της Ρωσίας, την ώρα που συνεχίζονται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Η Ρωσία θέλει να αφήσει εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ρεύμα και θέρμανση»
Παράλληλα με την αντιπαράθεση για τις κυρώσεις, ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η Ρωσία επιχειρεί να προκαλέσει γενικευμένο μπλακ άουτ στην Ουκρανία πριν από την έλευση του χειμώνα.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, οι τελευταίες επιθέσεις έπληξαν περισσότερες από 15 κρίσιμες εγκαταστάσεις παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, προκαλώντας σοβαρές συνέπειες στο ενεργειακό σύστημα της χώρας. Οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ, σύμφωνα με σχετικές αναφορές, οι διακοπές ρεύματος επηρέασαν περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους.
«Η Ρωσία προσπαθεί να προκαλέσει μπλακ άουτ στην Ουκρανία, ακριβώς πριν από τον χειμώνα. Προσπαθεί να αφήσει εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση», ανέφερε ο Ζελένσκι, ζητώντας μεγαλύτερη διεθνή πίεση προς τη Μόσχα.
Ο ίδιος επισήμανε ότι, παρά τις προσπάθειες της ουκρανικής αεράμυνας να αναχαιτίσει μεγάλο μέρος των εισερχόμενων όπλων, η έκταση και η αδιάκοπη συχνότητα των επιθέσεων προκαλούν σοβαρές ζημιές.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από τη μείωση των διαθέσιμων αντιαεροπορικών πυρομαχικών, γεγονός που δυσκολεύει την αναχαίτιση όλων των ρωσικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Για την ουκρανική ηγεσία, η προστασία του ενεργειακού δικτύου αποτελεί πλέον κρίσιμο ζήτημα τόσο για την επιβίωση του άμαχου πληθυσμού όσο και για τη διατήρηση της λειτουργίας της οικονομίας και των βασικών δημόσιων υπηρεσιών κατά τους χειμερινούς μήνες.
«Ιστορική στιγμή» για τη Μόσχα
Σε εντελώς διαφορετικό τόνο, ο Κίριλ Ντμίτριεφ, βασικός διαπραγματευτής του Κρεμλίνου για θέματα οικονομικής συνεργασίας, χαιρέτισε την απόφαση του Τραμπ, χαρακτηρίζοντας την αναστολή του Νόμου Γκράχαμ «σημαντική και ιστορική στιγμή».
Η αντίδραση της Μόσχας αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η ρωσική πλευρά στην αποδυνάμωση των νέων οικονομικών περιορισμών. Το πακέτο κυρώσεων είχε σχεδιαστεί για να περιορίσει τα έσοδα της Ρωσίας από τις ενεργειακές εξαγωγές και να αυξήσει την πίεση προς το Κρεμλίνο, ώστε να τερματίσει τον πόλεμο.
Η αναστολή του, επομένως, δημιουργεί ένα νέο δεδομένο στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Μόσχας, σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει παράλληλα να βελτιώσει τις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Για το Κίεβο, αντίθετα, η απόφαση υπονομεύει ένα από τα βασικά εργαλεία άσκησης πίεσης προς τον Πούτιν. Ο Ζελένσκι κάλεσε τις ΗΠΑ να επανεξετάσουν τη στάση τους και να υποστηρίξουν την ενεργοποίηση του νομοθετικού πλαισίου των κυρώσεων, υπογραμμίζοντας ότι η νομοθεσία εξακολουθεί να μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον τερματισμό του πολέμου.
Έκκληση Ζελένσκι για ευρωπαϊκή πρωτοβουλία
Ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε την ανησυχία ότι η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί να προχωρήσει σε περαιτέρω χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Παράλληλα, κάλεσε την Ευρώπη να αναπτύξει δική της διαπραγματευτική πρωτοβουλία με τη Μόσχα, καθώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν στενότερες σχέσεις και επιχειρηματικές συμφωνίες με το Κρεμλίνο.
Η έκκληση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ουκρανία αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ παράλληλα εκφράζει ανησυχίες για τη συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής και πληροφοριακής υποστήριξης.
Την περασμένη εβδομάδα υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΗΠΑ δεν παρείχαν έγκαιρες πληροφορίες για επικείμενες ρωσικές βαλλιστικές επιθέσεις. Ταυτόχρονα, ο Λευκός Οίκος φέρεται να ζήτησε από το Πεντάγωνο να περιορίσει τη λειτουργία της στρατιωτικής εκδοχής του δορυφορικού δικτύου Starlink που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.
Ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί περιορίζοντας τη δυνατότητα της Ουκρανίας να απαντά στις ρωσικές επιθέσεις ή χαλαρώνοντας τις κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Η νέα αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον αναδεικνύει το δύσκολο περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί η ουκρανική ηγεσία: από τη μια πλευρά, επιδιώκει να διατηρήσει την αμερικανική υποστήριξη και να εξασφαλίσει τα απαραίτητα μέσα για την άμυνα της χώρας· από την άλλη, επιχειρεί να αποτρέψει αποφάσεις που, κατά την εκτίμησή της, ενισχύουν τη διαπραγματευτική και οικονομική θέση της Ρωσίας.
Σκόπιμοι οι περιορισμοί στο Starlink – «Δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας»
Παράλληλα, νέα διάσταση στην αντιπαράθεση μεταξύ Κιέβου και Ουάσιγκτον δίνουν οι καταγγελίες του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι οι περιορισμοί στη στρατιωτική χρήση του δορυφορικού δικτύου Starlink στην Ουκρανία δεν οφείλονται σε τεχνικά προβλήματα, αλλά φαίνεται να αποτελούν συνειδητή απόφαση.
Ο Ουκρανός πρόεδρος συνέδεσε τις δυσλειτουργίες στο δορυφορικό δίκτυο με τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον, καθώς οι περιορισμοί επηρεάζουν την αεράμυνα, αλλά και τον ανεφοδιασμό των ουκρανικών δυνάμεων στην πρώτη γραμμή.
Όπως δήλωσε, οι περιορισμοί στις συνδέσεις του στρατιωτικού συστήματος Starshield, της εξειδικευμένης έκδοσης του Starlink, εξακολουθούν να ισχύουν σε ολόκληρη τη χώρα, επιβραδύνοντας σημαντικά τις επικοινωνίες των ουκρανικών δυνάμεων.
Ουκρανοί αξιωματούχοι μετέφεραν οχήματα εξοπλισμένα με το σύστημα στην Ευρώπη, προκειμένου να ελέγξουν τη λειτουργία του σε διαφορετικές συνθήκες. Καθώς οι συνδέσεις λειτουργούσαν κανονικά εκτός Ουκρανίας, το Κίεβο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι περιορισμοί εφαρμόζονται ειδικά εντός της ουκρανικής επικράτειας.
«Οι περιορισμοί βρίσκονται στο έδαφος της Ουκρανίας, επομένως πρόκειται για μια προγραμματισμένη ενέργεια», υποστήριξε ο Ζελένσκι, σύμφωνα με το Bloomberg.
Πλήγμα στην αεράμυνα και στον ανεφοδιασμό
Οι επιπτώσεις, σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, δεν περιορίζονται στην ταχύτητα της σύνδεσης στο διαδίκτυο. Το Starshield αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, καθώς υποστηρίζει τις επικοινωνίες, τον συντονισμό των επιχειρήσεων και την αντιμετώπιση των ρωσικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η σύνδεση διακόπτεται όταν τα οχήματα κινούνται με ταχύτητα μεγαλύτερη των 161 χιλιομέτρων την ώρα. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την αντιμετώπιση των ρωσικών drones με κινητήρες τζετ, τα οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, κινούνται με ταχύτητες περίπου 400 χιλιομέτρων την ώρα.
Η επιβράδυνση των επικοινωνιών δυσχεραίνει, κατά το Κίεβο, τόσο την αναχαίτιση των εναέριων απειλών όσο και τη μεταφορά τροφίμων και άλλων εφοδίων προς τις μονάδες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
«Χάνουμε το Starlink και χάνουμε τον αναχαιτιστή», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ουκρανός πρόεδρος, προειδοποιώντας ότι οι περιορισμοί επηρεάζουν τη δυνατότητα της χώρας να προστατεύσει τόσο τους στρατιώτες όσο και τους αμάχους.
Ο ίδιος ανέφερε ακόμη ότι ουκρανικά μαχητικά F-16 καταρρίπτουν περίπου το 60% των ρωσικών drones με κινητήρες τζετ, ενώ νέες παραδόσεις πυρομαχικών πραγματοποιούνται για την ενίσχυση της αεράμυνας.
Τραμπ και Μασκ αρνούνται ότι έδωσαν εντολή
Ο Ζελένσκι έχει κατηγορήσει τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον επικεφαλής της SpaceX Έλον Μασκ ότι βρίσκονται πίσω από τους περιορισμούς στη χρήση του Starshield. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις στο σύστημα έχουν συνέπειες για την ασφάλεια της Ουκρανίας και έχουν συμβάλει σε απώλειες αμάχων.
Ο Τραμπ, ωστόσο, δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν έδωσε εντολή να περιοριστεί η πρόσβαση της Ουκρανίας στο δίκτυο και ότι δεν πιστεύει πως το έκανε ούτε ο Μασκ.
Από την πλευρά του, ο Μασκ είχε αναφέρει την Τετάρτη ότι οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή στη χρήση του συστήματος αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Οι δηλώσεις αυτές αφήνουν ανοιχτό το ζήτημα του ποιος έλαβε την απόφαση και για ποιον λόγο. Μέχρι στιγμής, οι καταγγελίες του Κιέβου δεν συνιστούν ανεξάρτητη απόδειξη ότι οι περιορισμοί επιβλήθηκαν κατόπιν πολιτικής εντολής με στόχο την αποδυνάμωση της Ουκρανίας.
