Εικόνες χάους εκτυλίχθηκαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στη Γαλλία, καθώς οι μαζικές διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας και της υποβάθμισης των δημόσιων υπηρεσιών συνοδεύτηκαν από σοβαρά επεισόδια, συγκρούσεις με την αστυνομία, πυρκαγιές και λεηλασίες καταστημάτων. Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια, ενώ ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί προειδοποίησε ότι το οικονομικό κόστος των καταστροφών θα είναι ιδιαίτερα υψηλό σε ολόκληρη τη χώρα.
Σύμφωνα με το Reuters και τη γαλλική εφημερίδα Le Monde, περίπου 550.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, με βάση τα στοιχεία του γαλλικού υπουργείου Εσωτερικών, ενώ οι διοργανωτές ανέβασαν τον αριθμό στις 800.000. Οι συλλήψεις έφτασαν τις 1.200, σύμφωνα με τον Γάλλο πρωθυπουργό.
Παρά το γεγονός ότι εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν ειρηνικά, ομάδες ταραξιών επιτέθηκαν σε δημόσια κτίρια, αστυνομικές δυνάμεις, τράπεζες και εμπορικά καταστήματα, μετατρέποντας τμήματα των μεγάλων πόλεων σε πεδία συγκρούσεων.
Πυρκαγιές, λεηλασίες και επιθέσεις σε δημόσια κτίρια
Στο Παρίσι, η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων, ενώ ομάδες διαδηλωτών έβαλαν φωτιά σε αυτοκίνητα και άλλα αντικείμενα. Ταραξίες επιχείρησαν να εισβάλουν στο πολυκατάστημα Galeries Lafayette, προκάλεσαν καταστροφές σε τράπεζες και λεηλάτησαν καταστήματα, μεταξύ των οποίων ένα κατάστημα της Lacoste και ένα της εταιρείας τηλεπικοινωνιών SFR.
Σοβαρά επεισόδια σημειώθηκαν και σε άλλες γαλλικές πόλεις. Στη Λιμόζ πυρπολήθηκε το δημαρχείο, στη Μασσαλία διαδηλωτές ντυμένοι στα μαύρα εισέβαλαν στο δημαρχείο και έγραψαν συνθήματα στους τοίχους, ενώ στη Λυών πυρπολήθηκε το γραφείο τουρισμού.
Όπως επισημαίνει η Le Monde, οι συγκρούσεις θύμισαν τις βίαιες κινητοποιήσεις των «Κίτρινων Γιλέκων» τον Δεκέμβριο του 2018, όταν είχε βανδαλιστεί ακόμη και η Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι.
Οι κινητοποιήσεις του Σαββάτου χαρακτηρίστηκαν από ευρεία κοινωνική συμμετοχή, καθώς στους δρόμους βρέθηκαν μαθητές, εργαζόμενοι, συνδικαλιστικές οργανώσεις και πολίτες που διαμαρτύρονται για την επιδείνωση του βιοτικού τους επιπέδου.
Σκηνές χάους στη Γαλλία ©EPA/MOHAMMED BADRA
Λεκορνί: Κανείς δεν θα επιβάλει την πολιτική του ατζέντα μέσω της βίας
Ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί διαμήνυσε ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να εκφοβιστεί από τα επεισόδια, εξαπολύοντας παράλληλα επίθεση εναντίον της άκρας Αριστεράς.
«Σε όσους θέλουν ξεκάθαρα να χρησιμοποιήσουν αυτή τη βία ως προθέρμανση ενόψει των προεδρικών εκλογών, λέω με σαφήνεια: Δεν θα επιτρέψουμε να μας εκφοβίσουν. Κανείς δεν θα επιβάλει την πολιτική του ατζέντα μέσω της βίας», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
Σύμφωνα με τη Le Monde, ο πρωθυπουργός έστρεψε τα πυρά του και προς την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) του Ζαν-Λικ Μελανσόν, καλώντας τις πολιτικές δυνάμεις να επιλέξουν ανάμεσα στη Δημοκρατία και σε εκείνους που προκαλούν καταστροφές.
Η κυβέρνηση βρίσκεται υπό πίεση και για τη στρατηγική που ακολούθησαν οι αστυνομικές δυνάμεις, καθώς σε αρκετές περιοχές δεν κατέστη δυνατό να αποτραπούν οι εκτεταμένοι βανδαλισμοί.
Ο Λεκορνί ανακοίνωσε ότι περισσότεροι από 150 αστυνομικοί τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, ενώ οι αρχές επιβεβαίωσαν και τον σοβαρό τραυματισμό ενός διαδηλωτή, ο οποίος έχασε το χέρι του. Σύμφωνα με γαλλικά μέσα ενημέρωσης, ο τραυματισμός σημειώθηκε όταν επιχείρησε να σηκώσει χειροβομβίδα κρότου-λάμψης.
Μακρόν: Ενωμένοι απέναντι σε όσους σκορπούν το χάος
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δεσμεύτηκε ότι όσοι ευθύνονται για τις επιθέσεις θα οδηγηθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης και θα τιμωρηθούν.
«Θα σταθούμε όλοι ενωμένοι απέναντι σε εκείνους που σκορπούν το χάος, οι οποίοι επιδιώκουν μόνο να υπονομεύσουν τους θεσμούς μας και να εμποδίσουν όσους εκφράζουν ειρηνικά τα αιτήματά τους», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
Την ίδια ώρα, η διαχείριση των κινητοποιήσεων από την αστυνομία βρίσκεται στο μικροσκόπιο, καθώς έχουν προηγηθεί καταγγελίες για υπερβολική χρήση βίας.
Σύμφωνα με το Reuters, η αρμόδια υπηρεσία ελέγχου της αστυνομίας διερευνά τουλάχιστον 24 καταγγελίες για περιστατικά αστυνομικής βίας.
Από την ακρίβεια στα σχολεία: Ένα νέο κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας
Οι κινητοποιήσεις είχαν ως βασικό αίτημα την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής, αλλά συνδέθηκαν και με τις διαμαρτυρίες μαθητών που ξεκίνησαν στα τέλη Σεπτεμβρίου από τα βόρεια προάστια του Παρισιού.
Αρχικά, οι μαθητές διαμαρτύρονταν για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και τις ανεπαρκείς σχολικές υποδομές. Σταδιακά, ωστόσο, το κίνημα διευρύνθηκε, θέτοντας ζητήματα κοινωνικών ανισοτήτων, δημόσιων δαπανών και αγοραστικής δύναμης.
«Αγωνιζόμαστε επειδή το κόστος ζωής είναι υπερβολικά υψηλό, επειδή τα καύσιμα είναι πολύ ακριβά και επειδή μαθητές δέχονται βίαιες επιθέσεις όταν διεκδικούν περισσότερους εκπαιδευτικούς και αξιοπρεπείς συνθήκες μάθησης», δήλωσε στο Reuters η 19χρονη διαδηλώτρια Λόλα, στο Παρίσι.
Οι διοργανωτές επιδίωξαν να δημιουργήσουν ένα ευρύ μέτωπο κοινωνικών διεκδικήσεων, στο οποίο θα συμμετείχαν από τα «Κίτρινα Γιλέκα» μέχρι μαθητικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Σύμφωνα με τη Le Monde, η προσπάθεια αυτή δεν οδήγησε σε ένα ενιαίο κίνημα, καθώς οι διαφορετικές ομάδες που βρέθηκαν στους δρόμους είχαν διαφορετικές επιδιώξεις και τρόπους δράσης.
Η κινητοποίηση του Σαββάτου ξεπέρασε σε συμμετοχή ακόμη και τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των «Κίτρινων Γιλέκων», παρέμεινε ωστόσο αρκετά μικρότερη από τις μαζικές κινητοποιήσεις του 2023 κατά της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης Μακρόν.
Τεράστιο το οικονομικό κόστος από τις καταστροφές στη Γαλλία
Πέρα από τις πολιτικές συνέπειες, οι κινητοποιήσεις προκαλούν ανησυχία και για τον οικονομικό τους αντίκτυπο. Ο Γάλλος πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι ο απολογισμός των υλικών ζημιών θα είναι βαρύς σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς ωστόσο να έχει παρουσιαστεί ακόμη συγκεκριμένη εκτίμηση.
Οι λεηλασίες εμπορικών καταστημάτων, οι ζημιές σε τράπεζες, οι πυρκαγιές σε δημόσια κτίρια και οι καταστροφές οχημάτων δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις σε μια περίοδο κατά την οποία η γαλλική οικονομία αντιμετωπίζει ήδη σημαντικές προκλήσεις.
Όπως σημειώνει το Reuters, οι προσπάθειες της Γαλλίας να περιορίσει το δημόσιο χρέος δεν έχουν καθησυχάσει τους επενδυτές, με αποτέλεσμα το κόστος δανεισμού του Δημοσίου να έχει φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών.
Η νέα κρίση εκδηλώνεται ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν διανύει την τελική περίοδο της προεδρικής του θητείας, με το πολιτικό σκηνικό κατακερματισμένο και την κυβέρνηση αντιμέτωπη με αυξανόμενες κοινωνικές και δημοσιονομικές πιέσεις.
Κινητοποιήσεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Το κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας δεν περιορίζεται στη Γαλλία. Το Σάββατο πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με κοινό χαρακτηριστικό τις αντιδράσεις για την ακρίβεια και το κόστος ζωής.
Στην Πορτογαλία, δεκάδες χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν στη Λισαβόνα, διαμαρτυρόμενοι κυρίως για το κόστος της στέγασης. Σύμφωνα με το Reuters, οι τιμές των κατοικιών στη χώρα έχουν διπλασιαστεί από το 2017, προκαλώντας μία από τις σοβαρότερες κρίσεις προσιτής στέγης στην Ευρώπη.
Στην Ιταλία, κινητοποίηση στο Μιλάνο εξελίχθηκε σε επεισόδια, με την αστυνομία να χρησιμοποιεί δακρυγόνα, ενώ στην Μπολόνια χρησιμοποιήθηκαν εκτοξευτήρες νερού για τη διάλυση συγκεντρώσεων και πραγματοποιήθηκαν επτά συλλήψεις.
Επεισόδια σημειώθηκαν και στις Βρυξέλλες, όπου νέοι διαδήλωσαν κατά της αύξησης του κόστους της εκπαίδευσης και μεταρρυθμίσεων που, όπως υποστηρίζουν, ενδέχεται να περιορίσουν την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση.
Παράλληλα, στην Αλβανία συνεχίστηκαν για πέμπτη ημέρα οι μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις, με διαδηλωτές να ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά τους για τη διαφθορά, την ανεργία και τις συνθήκες στην εκπαίδευση.
Το νέο κύμα διαδηλώσεων αναδεικνύει τις κοινωνικές πιέσεις που προκαλούν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η ακρίβεια, το στεγαστικό πρόβλημα και η κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών.
