Η Λάουρα Κοβέσι αποχωρεί στο τέλος Οκτωβρίου από την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και από την 1η Νοεμβρίου τη διαδέχεται ο Γερμανός εισαγγελέας Αντρές Ρίτερ. Η αλλαγή στην κορυφή της EPPO έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς το γραφείο της στην Αθήνα έχει μπροστά του σημαντικές έρευνες που αφορούν ευρωπαϊκά κονδύλια, αγροτικές επιδοτήσεις, μεγάλες απάτες ΦΠΑ και τελωνειακές παραβάσεις.
Ο Ρίτερ δεν έρχεται σε έναν άγνωστο για τον ίδιο οργανισμό. Βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία από την έναρξη της λειτουργίας της και από το 2020 είναι αναπληρωτής της Κοβέσι. Γνωρίζει, επομένως, τόσο τον τρόπο λειτουργίας της όσο και τις μεγάλες υποθέσεις που απασχολούν τα εθνικά της γραφεία. Οι έρευνες στην Ελλάδα συνεχίζονται κανονικά από τους εισαγγελείς που ήδη τις χειρίζονται, αυτό που αλλάζει είναι ο άνθρωπος που θα βρίσκεται στην κορυφή του ευρωπαϊκού θεσμού και θα καθορίζει τη συνολική του κατεύθυνση.
Ποιος είναι ο Αντρές Ρίτερ
Ο Αντρές Ρίτερ έχει πίσω του περισσότερα από 30 χρόνια εισαγγελικής εμπειρίας. Εντάχθηκε στη γερμανική εισαγγελική υπηρεσία το 1995 και το 2008 έγινε αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας στο κρατίδιο Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας.
Το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής του διαδρομής συνδέεται με το οικονομικό έγκλημα. Από το 2013 έως το 2020 ήταν επικεφαλής της ειδικής εισαγγελίας του Ρόστοκ για οικονομικά εγκλήματα και κυβερνοέγκλημα. Το 2020 επελέγη ως ο πρώτος Ευρωπαίος Εισαγγελέας της Γερμανίας και λίγους μήνες αργότερα έγινε αναπληρωτής Ευρωπαίος Γενικός Εισαγγελέας, δίπλα στη Λάουρα Κοβέσι. Η επιλογή του για τη διαδοχή της οριστικοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026 από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ η θητεία του αρχίζει την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα διαρκέσει επτά χρόνια, χωρίς δυνατότητα ανανέωσης.
Η επαγγελματική του εμπειρία έχει ιδιαίτερη σημασία για την επόμενη ημέρα της EPPO. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ασχολείται πλέον όλο και περισσότερο όχι μόνο με μεμονωμένες περιπτώσεις κατάχρησης ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, αλλά και με μεγάλα οργανωμένα δίκτυα που στήνουν απάτες ΦΠΑ, χρησιμοποιούν εταιρείες σε πολλές χώρες και μετακινούν μεγάλα ποσά μέσω σύνθετων συναλλαγών.
Ο μηχανισμός που παραλαμβάνει ο Ρίτερ
Όταν η Κοβέσι ανέλαβε, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έπρεπε ουσιαστικά να στηθεί από την αρχή. Ο Ρίτερ παραλαμβάνει έναν πολύ μεγαλύτερο μηχανισμό, με γραφεία σε δεκάδες ευρωπαϊκές πόλεις και χιλιάδες ενεργές υποθέσεις. Στο τέλος του 2025 η EPPO είχε 3.602 ενεργές έρευνες, με την εκτιμώμενη οικονομική ζημία να ξεπερνά τα 67 δισ. ευρώ. Μεγάλο μέρος αυτής συνδεόταν με απάτες ΦΠΑ και τελωνείων, ενώ εκατοντάδες υποθέσεις αφορούσαν το Ταμείο Ανάκαμψης.
Και η Ελλάδα έχει σημαντικό μερίδιο σε αυτή τη δραστηριότητα, αφού στα τέλη του 2025 βρίσκονταν σε εξέλιξη 175 έρευνες με ελληνικό ενδιαφέρον, με εκτιμώμενη συνολική ζημία περίπου 2,68 δισ. ευρώ. Από αυτές, οι 147 αφορούσαν ευρωπαϊκές δαπάνες και προγράμματα και οι 25 υποθέσεις ΦΠΑ και τελωνείων.
ΟΠΕΚΕΠΕ: Ο φάκελος που παραμένει στο επίκεντρο
Από τις ελληνικές υποθέσεις, εκείνη που έχει αποκτήσει τη μεγαλύτερη πολιτική και δικαστική βαρύτητα είναι η έρευνα για τις αγροτικές επιδοτήσεις και τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Τον Απρίλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζήτησε από τη Βουλή την άρση ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών, στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενο οργανωμένο σύστημα απάτης με κοινοτικούς αγροτικούς πόρους. Παράλληλα, ερευνώνταν πέντε πρώην βουλευτές, ενώ είχαν διαβιβαστεί στη Βουλή στοιχεία που αφορούσαν πιθανή εμπλοκή πρώην υπουργού και πρώην υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης. Η έρευνα προχώρησε τους επόμενους μήνες. Τον Ιούλιο η EPPO ανακοίνωσε την απαγγελία κατηγοριών σε 22 πρόσωπα, μεταξύ των οποίων τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές και πρώην υψηλόβαθμα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για επτά από τους άλλους βουλευτές που είχαν ερευνηθεί οι υποθέσεις τέθηκαν στο αρχείο. Όλοι οι κατηγορούμενοι τεκμαίρονται αθώοι μέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης.
Παράλληλα, υπάρχουν διαφορετικές δικογραφίες για τις αγροτικές επιδοτήσεις. Στις αρχές Ιουλίου, 57 πρόσωπα καταδικάστηκαν για απάτη περίπου 1,7 εκατ. ευρώ με χρήματα από το Εθνικό Απόθεμα της ΚΑΠ, μέσω ψευδών δηλώσεων για αγροτικές εκτάσεις και δραστηριότητα. Η EPPO ανακοίνωσε τότε ότι εξακολουθούσε να εξετάζει και ενδεχόμενες ευθύνες στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ που είχαν εμπλακεί στους ελέγχους και στην έγκριση πληρωμών. Με άλλα λόγια, ο Ρίτερ αναλαμβάνει την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ενώ το κεφάλαιο των αγροτικών επιδοτήσεων στην Ελλάδα απέχει από το να έχει κλείσει.
Η μεγάλη έρευνα για απάτη ΦΠΑ 46,9 εκατ. ευρώ
Ένας ακόμη ανοιχτός φάκελος αφορά μεγάλη διασυνοριακή απάτη ΦΠΑ. Τον Ιούλιο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία πραγματοποίησε έρευνες σε Αττική και Καστοριά για ένα δίκτυο εταιρειών που φέρεται να είχε παρουσία σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Κύπρο και Τσεχία και να εμπορευόταν μικρές ηλεκτρονικές συσκευές. Σύμφωνα με την έρευνα, χρησιμοποιούνταν διαδοχικές εταιρείες ώστε να αποφεύγεται η καταβολή του ΦΠΑ ή να ζητούνται επιστροφές φόρου που δεν είχαν πραγματικά καταβληθεί. Η εκτιμώμενη ζημία φτάνει τουλάχιστον τα 46,9 εκατ. ευρώ.
Η επιχείρηση «Calypso» με επίκεντρο τον Πειραιά
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διεθνής επιχείρηση «Calypso», στην οποία το λιμάνι του Πειραιά έχει κεντρικό ρόλο. Η EPPO ερευνά οργανωμένα δίκτυα που φέρονται να εισήγαγαν προϊόντα από την Κίνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνοντας μικρότερη αξία ή διαφορετικά χαρακτηριστικά των εμπορευμάτων, ώστε να αποφεύγονται δασμοί και ΦΠΑ. Η έρευνα απλώνεται σε πολλές χώρες και αφορά, μεταξύ άλλων, ηλεκτρικά ποδήλατα, ηλεκτρικά σκούτερ, υφάσματα και υποδήματα.
Στον Πειραιά κατασχέθηκαν το 2025 2.435 εμπορευματοκιβώτια, αριθμός που η EPPO χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη κατάσχεση κοντέινερ που είχε πραγματοποιηθεί έως τότε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την υπόθεση να βρίσκεται σε εξέλιξη και το 2026. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, τα δίκτυα που ερευνώνται εκτιμάται ότι προκάλεσαν απώλειες τουλάχιστον 350 εκατ. ευρώ από δασμούς και 450 εκατ. ευρώ από ΦΠΑ.
Η Σύμβαση 717 παραμένει ανοιχτή
Στους σημαντικούς ελληνικούς φακέλους βρίσκεται επίσης η Σύμβαση 717 για τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Εδώ χρειάζεται μια βασική διάκριση: η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά τα οικονομικά αδικήματα που συνδέονται με τη διαχείριση του ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενου έργου και όχι το ίδιο το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών.
Η EPPO είχε ασκήσει ήδη από το 2023 διώξεις σε 23 πρόσωπα και τον Μάιο του 2025 πρόσθεσε κατηγορίες σε άλλα πρόσωπα στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας. Ότι ο ευρωπαϊκός φάκελος παρέμενε ανοιχτός και μέσα στο 2026 προκύπτει και από τις ελληνικές δικαστικές διαδικασίες. Τον Ιούνιο, δικαστήριο ανέβαλε επ’ αόριστον τη δίκη ελεγκτή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, περιμένοντας να ολοκληρωθεί η δικογραφία για τη Σύμβαση 717 που βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Τι αφήνει πίσω της η Κοβέσι
Η Λάουρα Κοβέσι δεν συνδέθηκε στην Ελλάδα μόνο με τις ίδιες τις έρευνες. Είχε και ιδιαίτερα έντονη δημόσια παρουσία, ιδίως όταν θεωρούσε ότι το ελληνικό νομικό πλαίσιο δυσκόλευε το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Κατά την επίσκεψή της στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 2025 έθεσε ανοιχτά το θέμα του άρθρου 86 του Συντάγματος, που προβλέπει ειδική διαδικασία για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών υπουργών. Η Κοβέσι υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη διάταξη είχε εμποδίσει την EPPO να προχωρήσει όπως θα ήθελε σε σκέλη των ερευνών για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη Σύμβαση 717.
Η σχέση της EPPO με τις ελληνικές αρχές δοκιμάστηκε ξανά το 2026. Τον Μάιο η Κοβέσι απευθύνθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζοντας ανησυχίες για δύο εξελίξεις που, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, μπορούσαν να επηρεάσουν την ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία της στην Ελλάδα: αλλαγές στην ποινική διαδικασία για αδικήματα βουλευτών και τη διαφωνία για τη διάρκεια της ανανέωσης της θητείας τριών Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων. Αυτό το ζήτημα είναι επίσης μέρος της κληρονομιάς που περνά στη νέα ηγεσία.
