Σημαντικές επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ ενδέχεται να έχει η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών και η απώλεια του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, με τον Ντόναλντ Τραμπ να βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με αυξημένο κοινοβουλευτικό έλεγχο για τους χειρισμούς του σε Ιράν και Ουκρανία.
Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο CNBC, η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία δίνει στο κόμμα μεγαλύτερη δυνατότητα να ελέγχει τις αποφάσεις της κυβέρνησης, να παρεμβαίνει στη χρηματοδότηση στρατιωτικών επιχειρήσεων και να ασκεί πιέσεις για αλλαγές στην αμερικανική στρατηγική.
Η διευθύντρια του προγράμματος ΗΠΑ και Βόρειας Αμερικής του Chatham House, Λόρελ Ραπ, εκτίμησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικούς περιορισμούς σε ζητήματα εποπτείας και κοινοβουλευτικών ερευνών. Ωστόσο, όπως σημείωσε, θα εξακολουθήσει να διαθέτει σημαντικά περιθώρια κινήσεων στην εξωτερική πολιτική.
Το Ιράν και η δυνατότητα περιορισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων
Ένα από τα βασικά πεδία αντιπαράθεσης αναμένεται να είναι ο πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος αποτέλεσε σημαντικό ζήτημα στην προεκλογική περίοδο, λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, του κόστους των τροφίμων και των πληθωριστικών πιέσεων.
Η Ραπ εκτίμησε ότι οι Δημοκρατικοί θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν τη νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να περιορίσουν τις πολεμικές αρμοδιότητες της κυβέρνησης Τραμπ, προωθώντας ψηφοφορίες τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία.
Παράλληλα, θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την εξουσία του Κογκρέσου επί των δημόσιων δαπανών, περιορίζοντας τη χρηματοδότηση των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων και των σχετικών δαπανών για το Ιράν.
Ωστόσο, παραμένει αμφίβολο κατά πόσο τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να δεσμεύσουν ουσιαστικά τον Λευκό Οίκο, καθώς ο Τραμπ διατηρεί το δικαίωμα άσκησης προεδρικού βέτο. Για την ανατροπή ενός τέτοιου βέτο θα απαιτούνταν αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Γιατί ο Τραμπ δεν μετατρέπεται σε «πρόεδρο χωρίς εξουσία»
Από την πλευρά του, ο επισκέπτης ανώτερος ερευνητής του German Marshall Fund, Τζέι Σι Λιντσένιτς, υπογράμμισε ότι η εκλογική ανατροπή δεν μεταβάλλει τις προεδρικές αρμοδιότητες του Τραμπ.
«Οι εκλογές αυτές αλλάζουν το Κογκρέσο, δεν αλλάζουν τον πρόεδρο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική εξουσία και αρμοδιότητες στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής.
Όπως εξήγησε, η εξωτερική πολιτική εξακολουθεί να εφαρμόζεται από τον πρόεδρο και τους υπουργούς που έχει διορίσει, ενώ το Κογκρέσο μπορεί να παρέμβει μέσω της νομοθεσίας, της χρηματοδότησης και της κοινοβουλευτικής εποπτείας.
Ιδιαίτερη σημασία αναμένεται να αποκτήσει και η αμερικανική βοήθεια προς την Ουκρανία, καθώς οι Δημοκρατικοί θα έχουν πλέον μεγαλύτερη δυνατότητα να ελέγχουν την εφαρμογή των σχετικών χρηματοδοτικών υποχρεώσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία.
Η Ουκρανία και ο κίνδυνος μιας συμφωνίας με τη Ρωσία
Οι εξελίξεις στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας αποτελούν επίσης σημαντικό πεδίο ανησυχίας για την επόμενη διετία.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, Χόλγκερ Σμίντινγκ, εκτίμησε ότι ο μεγαλύτερος γεωπολιτικός κίνδυνος αφορά το ενδεχόμενο ο Τραμπ να επιχειρήσει να πιέσει το Κίεβο να αποδεχθεί ουσιαστικά τις απαιτήσεις της Μόσχας.
Ωστόσο, χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο περισσότερο έναν ακραίο κίνδυνο παρά ένα πιθανό σενάριο, επισημαίνοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει χάσει μέρος της πολιτικής στήριξης που διέθετε ακόμη και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιρροή του Τραμπ στους Ρεπουμπλικανούς ενδέχεται να περιοριστεί περαιτέρω μετά την εκλογική ήττα, ενώ αρκετά στελέχη του κόμματος, μεταξύ των οποίων και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, δεν συμμερίζονται τη θετική στάση του απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ανασχετικά απέναντι σε μια ενδεχόμενη προσπάθεια επιβολής μιας συμφωνίας στην Ουκρανία που θα εξυπηρετούσε τις ρωσικές απαιτήσεις.
Ο Σμίντινγκ προειδοποίησε, πάντως, ότι η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου ενδέχεται να οδηγήσει τον Τραμπ σε πιο απρόβλεπτες γεωπολιτικές κινήσεις, προκειμένου να διατηρήσει την πολιτική του επιρροή.
Κατά την εκτίμησή του, η νέα κοινοβουλευτική ισορροπία θα δυσκολέψει τη χρηματοδότηση μιας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης αντίστοιχης κλίμακας με τον πόλεμο στο Ιράν, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για την αμερικανική εξωτερική πολιτική κατά τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ.
