Η κούρσα για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) εισέρχεται στην τελική ευθεία, με δύο υποψηφίους να συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται εκπλήξεις της τελευταίας στιγμής. Η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων λήγει σήμερα, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, στις 16:00 ώρα , ανοίγοντας έναν νέο γύρο πολιτικών διαπραγματεύσεων, στον οποίο καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν η Γερμανία και η Γαλλία.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η Ισπανία και η Ολλανδία έχουν ήδη εκδηλώσει την πρόθεσή τους να προτείνουν δύο πρώην διοικητές κεντρικών τραπεζών, τον Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος και τον Κλάας Κνοτ αντίστοιχα. Παρά το γεγονός ότι οι δύο υποψηφιότητες εμφανίζονται να έχουν το προβάδισμα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να προκύψει και τρίτο πρόσωπο, είτε πριν από τη λήξη της προθεσμίας είτε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συνεννόηση μεταξύ του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Ωστόσο, οι εσωτερικές διαφωνίες στον κυβερνητικό συνασπισμό του Βερολίνου και η πολιτική αβεβαιότητα στο Παρίσι περιπλέκουν την εξίσωση.
Κριστίν Λαγκάρντ (ΕΚΤ) με τον Κλάας Κνοτ ©EPA/KOEN VAN WEEL
Τα κρίσιμα ορόσημα και το ενδεχόμενο έκπληξης
Η επιλογή του επόμενου επικεφαλής της ΕΚΤ κάθε άλλο παρά απλή υπόθεση θεωρείται. Η εμπειρία προηγούμενων διαδικασιών δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δύσκολα συμφωνούν εξαρχής στο πρόσωπο που θα αναλάβει τη νομισματική πολιτική μιας οικονομικής ζώνης με περισσότερους από 350 εκατομμύρια κατοίκους.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της ίδιας της Λαγκάρντ, η οποία αναδείχθηκε υποψήφια το 2019 μέσα από ευρύτερες πολιτικές διαπραγματεύσεις, χωρίς προηγουμένως να συγκαταλέγεται στα επικρατέστερα ονόματα.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η διαδικασία θα περάσει από ορισμένους κρίσιμους σταθμούς:
- 6 Νοεμβρίου: Λήξη της προθεσμίας υποβολής υποψηφιοτήτων για την προεδρία της ΕΚΤ.
- 9 Νοεμβρίου: Οι υπουργοί Οικονομικών των 21 χωρών της Ευρωζώνης εξετάζουν τις υποψηφιότητες.
- 13 Νοεμβρίου: Άτυπη Σύνοδος Κορυφής, όπου μπορεί να πραγματοποιηθούν καθοριστικές διαβουλεύσεις.
- 26-27 Νοεμβρίου: Έκτακτη Σύνοδος Κορυφής, στην οποία ενδέχεται να διαμορφωθεί η τελική συμφωνία.
- 7 Φεβρουαρίου 2027: Η ανακοινωθείσα ημερομηνία αποχώρησης της Κριστίν Λαγκάρντ.
Πάντως, τίποτα δεν αποκλείει μια συμφωνία να προκύψει νωρίτερα, μέσα από απευθείας επικοινωνίες και διαπραγματεύσεις των Ευρωπαίων ηγετών.
Το μεγάλο παζάρι για τρεις κορυφαίες θέσεις στην ΕΚΤ
Η διαδοχή της Λαγκάρντ συνδέεται και με δύο ακόμη επικείμενες αλλαγές στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια ευρύτερη συμφωνία κατανομής θέσεων.
Πρόκειται για την αποχώρηση της Γερμανίδας Ίζαμπελ Σνάμπελ και την αντικατάσταση του Ιρλανδού Φίλιπ Λέιν, ο οποίος κατέχει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της τράπεζας.
Το Bloomberg υπενθυμίζει ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε κάνει λόγο από τον Σεπτέμβριο για ένα «μεγάλο παζάρι» (grand bargain), στο οποίο θα ενταχθούν και οι τρεις κορυφαίες θέσεις.
Η προθεσμία για την υποβολή υποψηφιοτήτων σχετικά με την αντικατάσταση της Σνάμπελ έχει παραταθεί έως τις 27 Νοεμβρίου, ώστε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για διαβουλεύσεις. Αντίθετα, δεν έχει καθοριστεί ακόμη ημερομηνία για την επιλογή διαδόχου του Λέιν, παρότι η ΕΚΤ έχει ήδη ζητήσει από τις κυβερνήσεις να ξεκινήσουν τη σχετική διαδικασία.
Η Γαλλία εμφανίζεται να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, διαθέτοντας υποψηφιότητες όπως η υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Γαλλίας Ανιές Μπενασί-Κερέ και η πρώην αξιωματούχος του ΟΟΣΑ Λοράνς Μπουν.
Ο ρόλος της Γερμανίας και η ισορροπία των φύλων
Το Βερολίνο δεν έχει καταλήξει ακόμη στον υποψήφιο που θα προτείνει για την αντικατάσταση της Σνάμπελ. Μεταξύ των ονομάτων που εξετάζονται βρίσκονται ο πρώην αξιωματούχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Τομπίας Άντριαν και η αντιπρόεδρος της Bundesbank Ζαμπίνε Μάουντερερ.
Η επιλογή αυτή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική και για την προεδρία της ΕΚΤ, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να διατηρήσουν ισορροπίες μεταξύ μεγάλων και μικρότερων χωρών, Βορρά και Νότου, αλλά και διαφορετικών προσεγγίσεων στη νομισματική πολιτική.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η εκπροσώπηση των γυναικών. Σήμερα, στην εξαμελή Εκτελεστική Επιτροπή συμμετέχουν μόνο δύο γυναίκες, η Λαγκάρντ και η Σνάμπελ, ενώ τα υπόλοιπα μέλη του 27μελούς Διοικητικού Συμβουλίου είναι άνδρες.
Εάν η Γερμανία στηρίξει τον Ισπανό ντε Κος για την προεδρία, πιθανότατα θα χρειαστεί να επιλέξει γυναίκα για τη θέση της Σνάμπελ, προκειμένου να διατηρηθεί η σημερινή ισορροπία.
Αντίθετα, ενδεχόμενη γερμανική υποψηφιότητα άνδρα θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιθανότητες του Ολλανδού Κνοτ. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, θα έπρεπε να αποχωρήσει ο συμπατριώτης του Φρανκ Έλντερσον, ώστε να αποφευχθεί η ταυτόχρονη παρουσία δύο Ολλανδών στην Εκτελεστική Επιτροπή και να δημιουργηθεί θέση για γυναίκα υποψήφια από την Ισπανία.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, τόσο ο Μερτς όσο και ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ έχουν ήδη συναντηθεί με τους δύο επικρατέστερους υποψηφίους.
Το αποτέλεσμα, επομένως, δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τα προσόντα των διεκδικητών, αλλά και από τη συνολική συμφωνία που θα μπορέσουν να εξασφαλίσουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τις κορυφαίες θέσεις της ΕΚΤ.
